Voetbaljournalistiek

Praten over voetbal op tv is niet langer een mannending: ‘Hoe vaker je vrouwen ziet, hoe normaler het wordt’

Leonne Stentler aan tafel bij Studio Voetbal, met presentator Sjoerd van Ramshorst (l), oud-voetballer Ibrahim Afellay en Voetbal International-hoofdredacteur Freek Jansen (r).  Beeld
Leonne Stentler aan tafel bij Studio Voetbal, met presentator Sjoerd van Ramshorst (l), oud-voetballer Ibrahim Afellay en Voetbal International-hoofdredacteur Freek Jansen (r).Beeld

Vrouwen rukken op in de voetbaljournalistiek, én in praatprogramma's over voetbal op tv. ‘De hele voetbalwereld moet een betere afspiegeling worden van de maatschappij.’

Johan Derksen deed het onlangs in het voetbalpraatprogramma Veronica Inside af als ‘modieus geneuzel’. “Er moet tegenwoordig altijd een vrouw aan tafel zitten.” Onderwerp van ­gesprek was Leonne Stentler. Ze is als analist sinds dit seizoen regel­matig te zien bij de NOS en voetbalzender ESPN. Stentler (35) speelde op het hoogste niveau, voor ADO Den Haag, Ajax en het Nederlands elftal. “Er is thuis toch nog wel een afwasje te doen?”, vroeg Derksen zich twee weken geleden af.

Dat hij en zijn tafelgenoten wat moeite hebben met de analyses en meningen van Stentler was al vaker duidelijk geworden. Op Internationale Vrouwendag lieten zij zich ook denigrerend over haar uit, toen zij een kritische opmerking had gemaakt over het Feyenoord van Dick Advocaat. Veronica Inside-analist en oud-voetballer René van der Gijp sprak over Stentler als ‘dat meisje’.

Seksistisch? Volgens Van der Gijp moeten we dit soort uitspraken vooral niet te serieus nemen. “De uitspraken die wij doen bij VI komen niet per se overeen met hoe wij over dingen denken. Wij staan juist heel positief tegenover de opkomst van vrouwen binnen de voetbaljournalistiek. Wat mij betreft laten ze het alleen door vrouwen doen. Maar dit soort opmerkingen horen gewoon bij het format van het programma. Dit is wat scoort bij het publiek. Als je als vrouw bij Kenneth Perez en Arnold Bruggink aan tafel zit, dan hoef je daar niet tegen te kunnen, want die zeggen zoiets niet. Bij ons wordt iedereen belachelijk gemaakt. Maar het is zelden kwaad bedoeld.”

Nieuwe generatie mannen

In andere landen zijn vrouwen in de voetbaljournalistiek al langer een normaler verschijnsel. Niet dat dit altijd goed gaat, bleek recent in Frankrijk. Daar werden beschuldigingen van seksuele intimidatie g­euit jegens voetbaljournalist Pierre Ménès. Ménès werkte jaren voor het invloedrijke sportdagblad l’Équipe en is nu als voetbalanalist werkzaam voor het programma Canal Football Club op sportzender Canal+.

In de documentaire Je ne suis pas une salope, je suis une journaliste (Ik ben geen slet, ik ben een journaliste) vertellen twintig vrouwelijke journalisten over hun ervaringen met Ménès. Zij beschuldigen hem onder andere van beledigingen, ongepaste opmerkingen over hun lichaam of bekwaamheid, verkrachtingsbedreigingen en aanrandingen. Hoewel de Fransman later zijn spijt betuigde, gaf hij eerder aan de ophef niet te snappen. “Als je een meisje niet meer mag plagen omdat ze een meisje is, dan wordt het ondraaglijk,” zei hij in eerste instantie.

Vrouwen in de voetbaljourna­listiek rukken onmiskenbaar op. ­Hélène Hendriks is al een aantal ­jaren een vast gezicht bij Veronica en ESPN (voorheen Fox Sports), waar ze voetbalprogramma’s presenteert en interviews doet. Fresia Cousiño Arias en Aletha Leidelmeijer staan regelmatig langs de lijn bij eredivisiewedstrijden. In maart werd Suse van Kleef bij NOS Langs de Lijn, dat al een halve eeuw bestaat, de eerste vrouwelijke radiocommentator bij het voetbal. Afgelopen zondag deed ze verslag van ADO Den Haag-­Feyenoord.

Hugo Borst, ook werkzaam bij NOS Langs de Lijn, vindt dit een mooie ontwikkeling. “Maar”, zegt hij, “het is belangrijk dat we soms wat meer rekening houden met de tijdgeest. Ik ben nog opgeleid bij mannen als Johan Derksen en Kees Jansma. Daar kon het er echt wel stevig aan toe gaan. Vroeger was alles nu eenmaal wat grover dan nu. Als ik dat vergelijk met de nieuwe generatie mannen, dan is die over het algemeen veel bescheidener en politiek correcter. Mijn generatie is dan toch wat ongenuanceerder.”

Lastige bewakers

De historie van voetbal speelt hier een belangrijke rol, want vrouwen komen van ver in deze sport. Voetbal was heel lang louter voorbehouden aan mannen. Vrouwen konden niet eens lid worden van de Nederlandse Voetbalbond. De voorloper van de KNVB vond dat vrouwen ‘echtgenote, moeder of geliefde van voetbalspelers’ moesten zijn, zo staat op de site van de bond te lezen. Pas in 1971 werd het vrouwenvoetbal officieel erkend. Het stelde ook daarna nog enkele decennia weinig voor, zegt Borst. “Pas een jaar of 25 daarna is het zich echt gaan ontwikkelen.” Synchroon met die opleving van het vrouwenvoetbal werd ook de voetbaljournalistiek langzaam populairder onder vrouwen. Tot die tijd was mannelijkheid de norm in het voetbal.

Barbara Barend was als vrouw een pionier in de voetbaljournalistiek.  Beeld ANP Kippa
Barbara Barend was als vrouw een pionier in de voetbaljournalistiek.Beeld ANP Kippa

Barbara Barend was de eerste die zich in dat mannenbolwerk begaf. Nu lacht ze smakelijk om de anekdotes uit haar beginperiode als voetbaljournalist, amper twintig jaar geleden. “Ik werd een keer geweigerd aan het veld tijdens een wedstrijd van het Nederlands elftal, ergens in een Oostblokland. Ik was daar om live interviews te doen na de wedstrijd. Wesley Sneijder en John Heitinga waren nog jong en zaten op de tribune. Zij zagen wat er gebeurde en gaven me een pootje waardoor ik over de hekken kon klimmen. Ik was daardoor net op tijd.”

Hoewel ze niet elke week lastige bewakers tegenkwam, stond Barend in die periode wel vaak als enige vrouw langs het veld. “Bij een man werd ervan uitgegaan dat hij verstand had van voetbal. Bij mij sprak het voor me dat ik hoog gevoetbald had. Daarom werd ik wel geaccepteerd, wat eigenlijk heel gek is ­natuurlijk. De meeste voetbaljournalisten hebben helemaal niet hoog ­gevoetbald. Toen ik bij Het Parool ­begon, heb ik ook wel veel weerstand gehad van collega’s. Er waren ook helemaal geen vrouwen toen. Nu wel, dan wordt de sfeer automatisch anders.”

Leonne Stentler: ‘Ik ontdekte eigenlijk per toeval dat je dit werk als vrouw ook mag doen'.  Beeld
Leonne Stentler: ‘Ik ontdekte eigenlijk per toeval dat je dit werk als vrouw ook mag doen'.Beeld

Goede representatie

Ondanks de negatieve reacties van de VI-mannen op haar werk kan Stentler dit beamen. “Binnen de NOS en andere sportmedia is het hartstikke geaccepteerd dat ik als vrouw dit werk doe. Ik denk ook ­zeker dat er een nieuwe generatie voetbalverslaggevers en analisten is die het heel normaal vindt. Die zijn echt super woke, om het zo maar te zeggen.

“Hedwiges Maduro (analist bij ESPN, red.) is hier een voorbeeld van. Ik zou willen dat iedereen zoals hij was. Wat er dan door de mannen van VI gezegd wordt, daar maak ik me niet zo druk om. Natuurlijk keur ik het af, maar het is VI, die nemen iedereen op de hak.”

Toch is Stentler ook kritisch. “Ik ontdekte eigenlijk per toeval dat je dit werk als vrouw ook ‘mag’ doen. Er waren voor mij geen voorbeelden en dat is wel kwalijk. Doordat ik dit werk nu doe, komen er wél voorbeelden voor vrouwen. Daarmee hoop ik verandering teweeg te brengen.”

Voor gendergelijkheid in het voetbal is een goede representatie heel belangrijk, volgens de oud-voetbalster. Niet alleen de media schieten hierin soms nog tekort. “Op allerlei niveaus zie je gewoon nog te weinig vrouwen, ook in de top van de voetballerij. Dit geldt trouwens ook voor andere groepen. De voetbalwereld moet een betere afspiegeling worden van de maatschappij, want hoe vaker je iets ziet, hoe normaler het wordt.”

Lees ook:

Voor de Oranje Leeuwinnen was 1971 een cruciaal jaar

In het Zeeuwse dorpje Biezelinge werd vijftig jaar geleden door Gerard Korsuize een belangrijke stap gezet naar de nationale erkenning van het vrouwenvoetbal. Dat wordt dit jaar gevierd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden