InterviewHomo-acceptatie in profvoetbal

PEC-aanvoerder Bram van Polen: Misschien heb ik ook wel eens gescholden met ‘homo!’

Bram van Polen, aanvoerder van PEC Zwolle: ‘Ik ben geen moraalridder die zegt dat hij dat nooit zou doen. Ik probeer er wel bewust mee bezig te zijn.’ Beeld Pro Shots / Marcel van Dorst
Bram van Polen, aanvoerder van PEC Zwolle: ‘Ik ben geen moraalridder die zegt dat hij dat nooit zou doen. Ik probeer er wel bewust mee bezig te zijn.’Beeld Pro Shots / Marcel van Dorst

Voetballer Bram van Polen (35) vindt zijn PEC Zwolle de ideale club om uit de kast te komen. Hij wil actie tegen homofobe spreekkoren en meer aandacht voor het thema.

In december deed Bram van Polen, zelf hetero, in de Gaykrant een oproep: voetballers die uit de kast willen komen, kunnen het beste naar PEC Zwolle komen. Van Polen, nu: “Dat zou ik mooi vinden ja. Het liefst een heel goede voetballer, die kunnen we wel gebruiken. PEC is echt warme en open club waar je jezelf mag zijn.” Hij kan het weten, want hij speelt er al vijftien jaar.

Maar de telefoon bleef stil bij Van Polen, zoals er al jaren geen profvoetballer uit de kast komt. Wereldwijd deden het enkele tientallen spelers, maar vooral pas na hun carrière, of anoniem, zoals zaterdag in de podcast De Schaduwspits van de NOS. Dat is heel jammer, zegt de inmiddels 35-jarige aanvoerder van PEC vanaf het strand aan de Spaanse Costa Dorada. Waarom het profvoetbal het laatste bastion blijft? Angst voor het publiek wordt in het onderzoek in opdracht van de John Blankenstein Foundation (JBF) door voetballers als belangrijkste factor aangewezen.

“In de kleedkamer zal niemand zich er druk om maken als een ploeggenoot uit de kast komt, maar ik denk dat homoseksuelen huiverig zijn voor alles wat er van buiten op hen afkomt, ook de enorme mediabelangstelling”, denkt Van Polen. Homofobe spreekkoren zijn – buiten coronatijd – geregeld in stadions te horen, maar er wordt nog niets tegen gedaan. Dat moet veranderen, vindt Van Polen. “We moeten de jongens beschermen die daardoor gekwetst kunnen worden. We moeten ze die veiligheid bieden. Je mag van het publiek ook wat eisen. We leven niet meer in een wereld waar je niet kunt zijn wie je bent.”

PEC Zwolle-aanvoerder Bram van Polen tijdens de wedstrijd tegen Heerenveen in het voorbije seizoen.  Beeld Pro Shots / Niels Boersema
PEC Zwolle-aanvoerder Bram van Polen tijdens de wedstrijd tegen Heerenveen in het voorbije seizoen.Beeld Pro Shots / Niels Boersema

Uit het onderzoek blijkt ook dat er onder voetballers niet veel draagvlak is voor strengere maatregelen tegen homofoob gescheld op of naast het veld. Van Polen: “Racisme is erg op de persoon gericht, maar je weet niet of een jongen geraakt wordt omdat hij homoseksueel is. Zo’n spreekkoor is nu iets normaals. Fans staan er niet bij stil dat ze iemand kunnen kwetsen. Daar moet dus meer aandacht voor komen.”

Maar de machocultuur in het voetbalwereldje, een andere factor, verander je niet zomaar. “Macho, macho…. hm.... Het is gewoon een harde wereld, met harde grapjes tegen elkaar. Een homogeintje op zich is ook niet erg, zolang het maar in een veilige omgeving gebeurt. Iedereen wordt te kakken gezet, het blijft de voetbalwereld. Als je daar niet tegen kunt, ben je niet geschikt. Ik denk dat een homoseksuele jongen ook normaal wil worden behandeld.”

Zelf zal hij ook wel eens met ‘homo’ hebben gescholden, erkent hij. “Ik kan uit emotie de meest achterlijke dingen roepen. Ik ben geen moraalridder die zegt dat hij dat nooit zou doen. Ik probeer er wel bewust mee bezig te zijn.”

Van Polen stond in de Gaykrant en werkte ook mee aan een podcast van de JBF over homoseksualiteit in het betaald voetbal, die vanaf maandag te horen is. “Ik weet dat er spelers zijn die dit een lastig onderwerp vinden. Na het interview in de Gaykrant kreeg ik opmerkingen: wat doe jij nou? Maar ik vind dit belangrijk. Zolang niemand het erover heeft, blijft het een taboe en wordt het niet veiliger.”

Van Polen heeft met zijn nieuwe trainer, Art Langeler, al afgesproken de hele PEC-selectie in de voorbereiding op het seizoen naar de documentaire Heroes of Football te laten kijken. Die gaat over de schrijnende problemen van homo’s in het voetbal. “Hij vond het een goed idee. De boodschap moet vooral zijn: bij PEC kun je zijn wie je bent.” Wanneer de eerste speler in Nederland uit de kast komt? “Ik denk niet dat ik het nog ga meemaken in mijn carrière. Ik hoop binnen een paar jaar. Het zou voor die jongens heel fijn zijn als niet meer met zichzelf in de knoop hoeven te zitten.”

JBF: Meer aandacht in opleiding en voor spreekkoren

De John Blankenstein Foundation, die ijvert voor homoacceptatie in de sport, wil naar aanleiding van onderzoek van het Mulier Instituut met spelersvakbond VVCS en de KNVB gaan bekijken wat er extra nodig is om het profvoetbal homovriendelijker te maken. “Dit onderzoek legt bloot dat er meer specifieke aandacht nodig is”, zegt Stephan Hakkers, adviseur van de JBF en zelf voormalig teammanager in de jeugdopleiding van FC Groningen.

“Het is voor mij verbazingwekkend dat dit nog geen onderdeel is van coachopleidingen bij de KNVB. Daar willen wij op gaan inzetten, om de bewustwording van de leidinggevenden te vergroten. Bij de KNVB zou er iemand moeten zijn die specifiek aan de slag gaat voor meer homoacceptatie”, zegt Hakkers. “Over de spreekkoren praten we al met de KNVB. Het lastige is: racisme is puur op de man gericht, homograppen vaak niet, omdat men niet weet wie het zijn. We moeten nadenken hoe we die supporters kunnen bereiken. Rolmodellen kunnen hierin veel doen, zoals Bram van Polen die zich uitspreekt.”

Hakkers vindt het werk van de stichting in de laatste jaren, de workshops, de campagnes met de clubs, niet voor niets geweest. “Het rapportcijfer gaat in zeven jaar van 4,4 naar 4,6. Daar doen we het natuurlijk niet voor. Persoonlijk denk ik dat de onderzoeksresultaten somberder zijn dan de realiteit. Als je supporters ernaar vraagt, denk ik dat het merendeel best tolerant is. We zien al met al een positieve ontwikkeling naar meer draagvlak voor homo’s. We moeten vooral de hetero-normatieve cultuur in teamsporten echt veranderen. Met onze workshops bij clubs moeten wij daarop inzetten.”

Lees ook:

App tegen discriminatie in voetbal nu klaar, ‘maar er is nog te weinig aandacht voor homofobie’

De KNVB maakt stappen tegen discriminatie, maar richt zich vooral op de strijd tegen racisme en heeft nog te weinig aandacht voor discriminatie van homo’s. Dat vindt de John Blankenstein Foundation.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden