null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

ColumnJohn Graat

Pas als de vuile was op straat komt, grijpen de sportbonden in

John Graat

Het vertrek van de bondscoach van het vrouwenhockeyteam deze week zette de schaduwkant van medailles plots weer in het licht. Is er iets aan het verschuiven in de Nederlandse topsport, heel voorzichtig?

Alyson Annan werd plots weggestuurd door de bond. Onder de Australische won Nederland alle titels. Na de olympische finale in Tokio knuffelde ze innig haar speelsters. Ze had het weer geflikt. Goud! De prijs blijkt voor sommige speelsters hoog geweest. Ze voelden zich na afloop fysiek en mentaal verrot. Het plezier was weg, hoe idyllisch het beeld naar buiten ook was geweest.

Annans aanpak was stevig. Zo werd ze zelf ook groot. De spijkerharde Australische bondscoach Ric Charlesworth kneedde haar in de jaren negentig tot de beste speelster ter wereld. Topsport is niet voor doetjes en vereist incasseringsvermogen, weet Annan. Haar speelsters voelden zich echter soms genegeerd, beledigd en ten overstaan van de groep afgebrand. Alles voor het resultaat.

Jonge generatie pikt oude cultuur niet meer

Mede vanwege al dat goud hield ze het vertrouwen van de hockeybond. Die deed niets met de signalen over een angstcultuur die al na de Spelen van Rio in 2016 intern werden afgegeven. In de nasleep van Tokio durfde een deel van de groep de mond opnieuw open te trekken. Opvallend is dat vooral de jongere generatie de oude cultuur niet meer pikt.

Ook in deze zaak bleek dat sportbonden blijkbaar pas zelfreinigend vermogen tonen als een en ander op straat ligt. Alleen dankzij de media kwamen de misstanden in het turnen, dansen en triatlon aan het licht. Ook bij Annan speelde die druk een rol. Zolang de vuile was binnenskamers bleef, hielden bonden dat ook het liefst zo. De verontrustende signalen werden gebagatelliseerd. Zolang er gepresteerd werd, rolde het geld van NOC-NSF binnen.

Die sportkoepel had met de Haagse overheid maar één ambitie: bij de beste tien landen van de wereld horen. Dat lukte ook in Tokio. Die focus op eremetaal vraagt bonden en coaches tot het uiterste te gaan; een voedingsbodem voor excessen. De vorige staatssecretaris van sport Paul Blokhuis had daarom met gemengde gevoelens naar Tokio gekeken, zei hij in een debat. Er loopt nu dankzij hem een breed onderzoek naar de topsportcultuur.

Grondleggers en vormgevers

NOC-NSF is hoofdverantwoordelijk voor dat beleid, met Joop Alberda en Maurits Hendriks als grondleggers en vormgevers. Volgens hen zit competitiedrift in de genen van de mens. Dat weerspiegelt een bepaald mensbeeld, schreef Jan de Leeuw, opleider en publicist, deze week op de site SportknowhowXL. “Mensen worden geacht zich naar dat mensbeeld te gedragen. Mensen die dat niet doen, worden buiten de (natuurlijke) orde geplaatst.”

Met alle risico’s voor het individu van dien. Dat besef lijkt ook bij NOC-NSF door te dringen. In het nieuwe ‘denkkader’ voor de komende tien jaar, de ‘Sportagenda 2032’, komt de even zalig- als ziekmakende top-tien-ambitie niet meer terug. ’Nederland, het sportiefste land ter wereld’, staat er nu als doel. Het draait straks om ‘waardevolle sportprestaties’, ‘een beter (top)sportklimaat’, meer mensen aan het sporten in een ‘veilige en duurzame sportomgeving’.

Wie weet zijn het de contouren van een toekomst waarin het individu beter wordt beschermd, tegen zichzelf, door pedagogisch geschoolde mensen die niet hun eigen normen projecteren op anderen, gedekt door een ambitie die ergens in Den Haag en Papendal is geformuleerd. Nu nog afwachten of alle ego’s in sportbesturen een tandje kunnen terugschakelen.

Lees ook:
Ontslag hockeycoach: successen met Annan hadden een keerzijde

Alyson Annan is ontslagen als bondscoach van de Nederlandse hockeyvrouwen als gevolg van onvrede over haar harde aanpak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden