Misbruik

Oud-voetbalster Vera Pauw beschuldigt KNVB-official van verkrachting: ‘Ze hebben mijn leven geruïneerd’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Voetbalbond KNVB was ‘niet alert’ bij het oppakken van meldingen van Vera Pauw van seksueel misbruik.

John Graat

Vera Pauw vertelde zaterdag in NRC in de jaren tachtig als jonge speelster van het Nederlands elftal thuis verkracht te zijn door een dertien jaar oudere voetbalfunctionaris in dienst van de KNVB. De oud-international (59) deed in juni aangifte bij de politie. Dat Pauw dat pas 35 jaar later doet, is niet uitzonderlijk, zegt Iva Bicanic, bestuurder van het Centrum Seksueel Geweld. “Ik zie in het verhaal van Pauw veel parallellen met wat we kennen uit de praktijk en uit wetenschappelijk onderzoek.”

Bicanic: “Hoe dichterbij de pleger stond, hoe kleiner de kans is dat slachtoffers het meteen vertellen. Ze weten hoe groot de gevolgen kunnen zijn. Het typische aan seksueel misbruik is dat veel slachtoffers vaak heel lang denken: het zal wel aan mij liggen. Die zelfblaam is eigenlijk de bron van de psychische problemen die ze vaak krijgen.”

Stereotiepe beeld van geweld, duwen en trekken

Pauw speelde 85 interlands, was jarenlang bondscoach en legde de basis voor de professionalisering van het vrouwenvoetbal in Nederland. Als medewerkster van de bond werd ze ook twee keer het slachtoffer van aanranding, verklaarde ze in NRC.

Bicanic: “Vijftig procent van de vrouwen die met misbruik te maken heeft gehad, maakt het daarna nog een keer mee als de eerste keer onverwerkt blijft. Je ziet bij Vera ook dat ze de term verkrachting pas veel later durfde te gebruiken. Dat noemen we unacknowledged rape, een niet-erkende verkrachting. Jonge mensen hebben dat vaak: wat hen overkomt past niet in het stereotiepe beeld van geweld, duwen en trekken.”

Pauw zegt nu dat haar leven ‘geruïneerd’ is door de KNVB. In 2011 deed ze voor het eerst melding van het seksueel misbruik maar ook latere signalen zijn volgens haar nooit goed opgepakt. Ze zou na haar vertrek tegengewerkt zijn vanuit ‘gepland vernederingsbeleid’.

Onvoldoende alert

De KNVB heeft vorig jaar wel actie ondernomen. De bond liet onafhankelijk onderzoek doen door Verinorm van hoogleraar Marjan Olfers. Haar eindconclusie in mei was dat van gepland treiterbeleid richting Pauw geen sprake is geweest, maar de KNVB heeft wel fouten gemaakt. Er zijn meerdere ‘schadelijke opmerkingen’ door KNVB-medewerkers richting haar gemaakt. En de bond was ‘onvoldoende alert’ op de signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. De KNVB zegt nu ‘niet scherp genoeg’ gereageerd te hebben. “Het is onacceptabel dat Vera destijds niet de veilige werkomgeving heeft ervaren waar ze recht op had”, laat de KNVB weten.

Pauw was een pionier in een mannenwereld. Twee jaar terug nog constateerde de bond zelf nog dat het nog altijd een wittemannenbolwerk is. Sindsdien is een diversiteitsbeleid van kracht. Van de huidige 496 medewerkers is nu 37 procent vrouw. Twee van de zeven directieleden zijn vrouw.

Tegen het AD zei een prominente oud-voetbalcoach (nu 73) zaterdag dat Pauw vermoedelijk op hem doelde bij de verkrachting. Hij erkende dat hij in de jaren tachtig kortstondig een relatie met Pauw heeft gehad, maar volgens hem is er nooit seks tegen haar zin geweest. Een woordvoerder van de bond wijst erop dat Pauw eerder zelf niet wilde dat haar zaak werd gemeld bij het Instituut voor Sportrechtspraak (ISR). “Ons beleid is om dat wel altijd te doen.”

Pauw zegt zelf in een verklaring op Twitter dat ze in de afgelopen jaren meerdere keren heeft geprobeerd haar zaak op een eerlijke en juiste manier behandeld te krijgen bij de KNVB, zonder resultaat. Volgens haar willen ‘sommige mensen’ de verkrachtingszaak en incidenten van seksueel misbruik liever stilhouden. “Ik kan niet langer blijven zwijgen.”

Meer-ogen-principe

Bicanic vindt dat de sportwereld uit de zaak een les moet trekken. “In het bijzonder in de topsport ontstaan tussen trainers en pupillen afhankelijkheidsrelaties, een zekere machtsverhouding. Die relaties zijn heel gevoelig voor misbruik. Als je dat weet kun je maatregelen treffen, zoals met meer-ogen-principe dat in de kinderopvang (en nu in het turnen, red.) is ingevoerd.”

Lees ook:

De crisis in het turnen lijkt zich eerder te verdiepen dan af te vlakken. Hoe is dat mogelijk?

Steeds duidelijker blijkt hoe moeilijk een nieuwe start in het turnen is als het verleden geen recht wordt gedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden