Voetbal

Opnieuw een controversiële penalty na een handsbal, dit keer bij Feyenoord. Wat gebeurde er?

Mauro Junior (PSV) maakt hands, zondag tegen Feyenoord. Scheidsrechter Serdar Gözübüyük besloot het te bestraffen met een strafschop. Beeld ANP
Mauro Junior (PSV) maakt hands, zondag tegen Feyenoord. Scheidsrechter Serdar Gözübüyük besloot het te bestraffen met een strafschop.Beeld ANP

Een zeer controversiële strafschop, benut door Feyenoord, besliste zondag misschien wel de titelstrijd tussen PSV en Ajax. Er was veel kritiek, maar wat zeggen de regels precies?

Matthijs van Dam

1. Wat is er precies gebeurd?

In blessuretijd van de eredivisiewedstrijd Feyenoord-PSV zondag stond PSV met 1-2 voor in De Kuip. Tot het schot van Feyenoord-speler Jens Toornstra in de laatste minuut onbewust geblokt werd door de elleboog van PSV-verdediger Mauro Junior, die zijn lichaam had weggedraaid.

Scheidsrechter Serdar Gözübüyük leek in eerste instantie door te willen laten spelen maar besloot na een paar tellen toch tot een penalty, en ging niet meer naar het videoscherm om zijn beslissing te heroverwegen. Dessers bracht Feyenoord daarna in extremis op gelijke hoogte. Door het puntenverlies profiteerde PSV niet van het gelijkspel van Ajax eerder die dag.

Velen vonden het achteraf geen penalty. PSV-trainer Roger Schmidt noemde het een ‘schandaal’ en vond het onbegrijpelijk dat de Var niet goed gebruikt werd en de beelden niet werden teruggekeken door Gözübüyük. Voormalig spits Danny Koevermans pleitte zelfs voor een schorsing van de arbiter. Ook de KNVB vond maandag na een evaluatie dat het geen penalty was, en dat de VAR had moeten ingrijpen. Waarom Gözübüyük een penalty gaf blijft echter onduidelijk, want hij gaf geen toelichting. De KNVB zei dat arbitrage ‘mensenwerk blijft’ en 100 procent foutloos een ‘utopie’ is. De voetbalbond verbond geen consequenties aan de arbiters voor hun fouten.

2. Wat is ‘hands’ volgens de spelregels?

Dit jaar voerde voetbalbond KNVB een wijziging door in de regels voor handsballen: niet elke aanraking tussen bal en arm/hand is nog een overtreding. Een overtreding is het nog wel als een speler de bal opzettelijk met zijn arm/hand raakt, bijvoorbeeld om te scoren of om die bal weg te slaan. Ook is het hands wanneer de arm/hand naar de bal beweegt. Ook als de arm op onnatuurlijke wijze het lichaam ‘vergroot’ is er sprake van hands. Volgens critici was de houding van Mauro’s arm onbewust en niet onnatuurlijk. Had de PSV’er met wijd gespreide armen het schot gekraakt, dan was het wel een handsbal. De interpretatie van scheidsrechters speelt dus een belangrijkere rol dan voorheen.

3. Wanneer kan een Var een scheids helpen bij een handsbalsituatie?

Om foute interpretaties te corrigeren kunnen scheidsrechters sinds 2018 in de eredivisie de Var gebruiken. Maar die videohulp is door KNVB-regels ook beperkt. De Var mag alleen ingrijpen als een scheidsrechter een ‘duidelijke fout’ maakt bij een ‘cruciaal moment’. Daaronder verstaat de KNVB een onterecht gegeven doelpunt, bijvoorbeeld na hands of buitenspel, maar ook niet of onterecht gegeven strafschoppen. De situatie zondag was dus cruciaal.

De scheids kan dan de Var om hulp vragen, maar de Var kan ook zelf contact zoeken met de scheidsrechter. Vervolgens kan de scheids het Var-advies direct opvolgen, of eerst de herhaling op het videoscherm bekijken voor hij oordeelt. Mogelijk vond Var Pol van Boekel niet dat Gözübüyük een duidelijke fout maakte. Of er contact was tussen beiden en hoe dat ging, is niet duidelijk.

4. Hoe gaat het buitenland om met de handsregel?

Ook in het buitenland wordt nog vaak gefloten voor onbewuste handsballen. In 2019 knikkerde Manchester United Paris Saint-Germain in de laatste minuut uit de Champions League, na een penalty door een onbewuste handsbal. Daarna kwamen in Europese competities regels die onbewuste handsballen vrijpleitten, maar discussie bleef.

Onlangs incasseerde Manchester City-verdediger Aymeric Laporte in de Champions League tegen Real Madrid een penalty, nadat de bal op zijn hoog geheven hand kwam, zonder dat hij daar erg in had. Voor Engelse scheidsrechters is het onbewuste belangrijker dan een onnatuurlijke armpositie. In de Champions League is het juist andersom, met verwarring tot gevolg. Een aantal weken terug keurde een scheids na Var-advies een goal van Chelsea af na wederom een onbewust gemaakte handsbal, ook tegen Real Madrid. Opnieuw was daar kritiek.

Ook Spanje zucht onder inconsistentie. Daar eisten scheidsrechters in maart duidelijkheid over welke handsbal nu wel en geen penalty is. Voormalig arbiter Joaquin Ramos Marcos vatte de problematiek samen in de Spaanse krant Marca. “In mijn tijd was er slechts één handsbal, degene die een penalty opleverde. Nu weet je het nooit.”

KNVB: scheidsrechter had geen penalty aan Feyenoord moeten geven

Voetbalbond KNVB vindt dat scheidsrechter Serdar Gözübüyük zondag geen strafschop had moeten geven aan Feyenoord in de blessuretijd van de topper tegen PSV. Het moment werd maandag tijdens de evaluatie van het afgelopen speelweekeinde besproken in Zeist.

“Ook wij zijn van mening dat het geen penalty had moeten zijn en dat de VAR had moeten ingrijpen”, zegt een woordvoerder van de KNVB. Waarom dat niet is gebeurd en waarom Gözübüyük niet naar het tv-scherm langs het veld ging om de situatie terug te kijken, blijft onduidelijk. De scheidsrechter weigerde na afloop om opheldering te geven.

“Sinds de invoering van de VAR is het aantal fouten afgenomen, maar discussie zal altijd blijven”, aldus de KNVB. “Arbitrage blijft mensenwerk en is niet altijd even makkelijk. Het gaat om beslissingen die worden genomen onder grote druk. We blijven proberen om de fouten zoveel mogelijk terug te dringen, maar het is een utopie om te denken dat het altijd 100 procent foutloos kan. We vinden dit heel vervelend voor de betrokkenen en en dit geval PSV. Ook wij balen hiervan.” De KNVB heeft die boodschap ook aan de Eindhovense club gegeven.

(ANP)

Lees ook:
Een nieuwe wedstrijd, een nieuwe dwaling. Verdient de video-assistent van de scheidsrechter zelf een ingreep?

Videoassistentie moest arbitrale dwalingen in het voetbal gaan terugdringen, maar de discussie lijkt van de scheidsrechter naar de Var verplaatst. Wat zijn we ermee opgeschoten?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden