Sportklimaat

Ook misstanden in hockey en atletiek: wat heeft de glans van het goud verborgen?

De Nederlandse hockeyvrouwen juichen na het winnen van de olympische finale in Tokio, afgelopen zomer. Beeld ANP
De Nederlandse hockeyvrouwen juichen na het winnen van de olympische finale in Tokio, afgelopen zomer.Beeld ANP

Na de schandalen in het turnen en de triatlon worden steeds meer sporten geconfronteerd met mogelijk grensoverschrijdend gedrag.

Esther Scholten

Als een echo klinken de woorden van staatssecretaris Paul Blokhuis van sport, een maand geleden uitgesproken in het Kamerdebat over de misstanden in het turnen. Hij had niet onbevangen kunnen genieten van de Nederlandse successen op de Olympische Spelen van Tokio. Wat verbergt de glans van het goud? Van één medaille weet hij dat nu. De stralende hockeyvrouwen waren niet allemaal zo gelukkig als ze er uitzagen met het eremetaal om hun nek.

Afgelopen week werd bekend dat de hockeybond een externe begeleider heeft aangesteld die ervoor moet zorgen dat het teamklimaat bij Oranje verbetert. De KNHB zag zich daartoe genoodzaakt omdat een aantal internationals melding had gemaakt van verbale intimidatie en pestgedrag.

Nieuwe dimensie in de discussie

Dat juist deze sport nu in verband wordt gebracht met misstanden is veelzeggend en zorgt voor een nieuwe dimensie in de discussie over een veilig sportklimaat. Het gaat dit keer om een teamsport met voornamelijk hoogopgeleide speelsters. Bij het turnen waren sporters het slachtoffer die als kind al volle werkweken in een gymnastiekzaal doorbrachten. Bij het triatlon, vorige maand in het nieuws, speelde de geïsoleerde setting van het nationale trainingscentrum een rol.

Waar houdt dit op? NRC Handelsblad onthulde zaterdag dat atletiektrainer Rana Reider in zijn tijd als bondscoach van Nederland een relatie had met een pupil, tegen de richtlijnen van de Atletiekunie in. Het betrof een net meerderjarige atlete uit het buitenland, die de Amerikaan in 2014 als een van zijn internationale talenten meenam, toen hij op Papendal aan de slag ging met onder andere Dafne Schippers. Sommige Nederlandse atleten voelden zich daardoor in zijn aanwezigheid niet prettig.

The Guardian meldde begin deze maand dat het US Center for Safe Sports een onderzoek naar de 51-jarige Reider heeft ingesteld na meerdere klachten over seksueel wangedrag. Eerder schorste datzelfde centrum Alberto Salazar levenslang wegens emotioneel en fysiek misbruik van sporters. Hij is onder andere de oud-coach van Sifan Hassan.

Hele topsportcultuur onder de loep

Hoe veilig is het voor Nederlanders om topsport te bedrijven? Ook de zwembond doet onderzoek naar misstanden, waarmee de KNZB zich aansluit bij een groter project van sportkoepel NOC-NSF. Deze week ontvangen alle leden van zestien jaar en ouder een vragenlijst van een onafhankelijk onderzoeksbureau. Volgens Guus Jutte, manager sport bij de zwembond, is er op dit moment geen aanleiding om te denken dat er vaak sprake is van grensoverschrijdend gedrag. “Ons beeld is dat het blijft bij incidenten.”

Het feit dat er geen concrete aanleiding is, maar wel een onderzoek komt, zegt wat over de huidige tijdsgeest. Anno 2021 staat het mentale welzijn van sporters hoog op de agenda. Niet voor niets heeft de regering bij monde van Blokhuis een hoogleraar gevraagd om de gehele topsportcultuur in Nederland onder de loep te nemen.

Misschien dat die tijdsgeest er ook wel voor zorgt dat de hockey-internationals zich nu durven uitspreken. De nationale ploeg is qua prestaties een van de succesvolste Nederlandse ploegen van de afgelopen jaren. De vrouwen zijn regerend olympisch, wereld- en Europees kampioen. In het Algemeen Dagblad spraken betrokkenen zaterdag van een angstcultuur. Een fors deel van de selectie zou de sfeer zo ervaren sinds het aantreden van bondscoach Alyson Annan in 2015. Uit het anonieme relaas blijkt dat speelsters soms maandenlang genegeerd worden door de trainer.

Beerput verder op

Interessant is dat niet iedereen moeite heeft met het regime. Sommigen noemen het hard, maar noodzakelijk voor succes. Eerder werd dat ook ook al duidelijk in de triatlonaffaire. Rachel Klamer, de nummer vier in Tokio, wilde niet geassocieerd worden met de misstanden. Haar vriend, de Zuid-Afrikaanse triatleet Richard Murray, verstuurde naar aanleiding van de berichtgeving een tweet met #stopcomplaining: “Topsport is hard… Deal with it.”

Natuurlijk is het ene grensoverschrijdende gedrag het andere niet. De (mogelijke) misstanden in het hockey zijn anders van aard dan die in triatlon, turnen of atletiek. Wat de voorbije week vooral onderstreepte is dat de tijd rijp is om misstanden te melden. De beerput van de topsport gaat steeds verder open.

Lees ook:

Misstanden in het turnen, dansen en de triatlon: waarom juist topsporters zo kwetsbaar zijn

In topsport is het de bedoeling om grenzen te verleggen: het moet sneller, hoger, krachtiger. Dat is niet zonder gevaar, blijkt uit het toenemend aantal misstanden dat gemeld wordt. ‘De topsporter verdraagt meer opofferingen met alle risico’s van dien.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden