ReportageVoetbaltraining

Ook de voetbaltalenten van Heerenveen hangen aan Epke’s rekstok

Turntraining voor de jeugdvoetballers van Heerenveen. Achterliggende boodschap: wat je leert in de zaal, neem je na je carrière mee naar de maatschappij.Beeld Sjaak Verboom

Bij SC Heerenveen krijgen jeugdspelers ook training in turnen en rugby om hun motorische ontwikkeling te stimuleren. Dat blijkt hard nodig. 

Vraag een willekeurige jeugdvoetballer niet om een koprol te maken, zegt Tjalling van den Berg met enig misbaar. Vrijwel dagelijks ziet de Friese turntrainer wat ervan komt als hij de junioren van SC Heerenveen zo’n opdracht geeft, in dezelfde zaal waar Epke Zonderland vrij als een vogel zweeft boven de rekstok en Sanne Wevers op de tien centimeter brede evenwichtsbalk lijkt te spotten met de wetten van de zwaartekracht. “Het duurt een uur voor ze overeind komen.”

Van den Berg is het naar eigen zeggen schatplichtig aan Foppe de Haan dat hij desondanks nimmer versaagt wanneer hij in de Epke Zonderland Turnhal jonge voetbaltalenten motorisch vaardiger tracht te maken door ze uit hun comfortzone te halen. Het was De Haan die in 2006 op zoek was naar nieuwe oefenvormen voor het Nederlands elftal onder 20 jaar, waarvan hij op dat moment bondscoach was. Waar kon de voormalige docent van het CIOS in Heerenveen daarvoor beter terecht dan bij zijn voormalige collega Van den Berg, specialist op het gebied van turnen? Onbegrensd denker, volgens de een. Ongeleid projectiel, oordeelde de ander.

Alleen Ryan Babel kon uit de voeten op de evenwichtsbalk

Van den Berg keek veertien jaar geleden zijn ogen uit toen jonge voetballers als Ron Vlaar, Demy de Zeeuw en Klaas-Jan Huntelaar hun entree in de turnhal maakten. “Die lui dachten dat ze heel wat konden. Maar toen ik vroeg of ze over de evenwichtsbalk wilden lopen terwijl ze tegelijkertijd een balletje hooghielden, was er welgeteld ééntje daartoe in staat. Ryan Babel.”

De kennismaking met Jong Oranje lag ten grondslag aan de methodiek die de inmiddels 72-jarige Van den Berg ontwikkelde. Zeven jaar geleden plakte hij er het label Eco-coaching op toen hij ging samenwerken met zijn dochter, Berber van den Berg. De voormalig topturnster is psychologe en voegde de mentale component toe aan de trainingen.

Centraal bij de Eco-aanpak staat het aanbieden van duurzame oefenstof. Naast fysiek uitgedaagd wordt de jeugd van Heerenveen geprikkeld om door te zetten, gefocust te blijven, naar oplossingen te zoeken. Achterliggende boodschap: wat je leert in de zaal, neem je na je carrière mee naar de maatschappij.

Motorische vaardigheden zijn ‘bedroevend’

De jeugdopleiding van SC Heerenveen maakt sinds 2011 gebruik van Van den Bergs expertise. Steven Edelenbos (33) is al acht seizoenen als krachttrainer verbonden aan de eredivisionist en daarnaast verantwoordelijk voor de implementatie van Eco-coaching in de Friese voetbalacademie. Van den Berg is duidelijk over de noodzaak van de samenwerking. Wat betreft de motorische vaardigheden van de Friese voetbaljeugd kan hij kort zijn. “Bedroevend.” Edelenbos is het met hem eens. Ga maar naar een willekeurige jeugdwedstrijd kijken, klinkt het. “Het enige dat je op het veld ziet, is gezwalk en gezwabber.”

Niet alleen op lichamelijk, ook op sociaal vlak valt er voor de jonge tieners veel te leren, zegt Edelenbos. “Jongeren hebben geen interactie met hun omgeving meer, wij proberen dat terug te brengen. We zien hier de resultante van een samen­leving die in verregaande mate individualiseert. Vroeger maakten kinderen deel uit van vriendengroepen, dat fenomeen is bijna volledig verdwenen. De pleintjes zijn leeg, er gebeurt niets meer op straat. De jongeren kennen geen groepsdynamiek meer. Een beetje ravotten, stoeien, aan elkaar zitten, je ziet het niet op straat. In het veld moeten de spelers tegenwoordig echt een drempel over als ze er in een persoonlijk eens flink in willen kleunen.’’

Net als de eerste ontmoeting met je schoonouders

Geheel zonder slag of stoot kwam de samenwerking tussen SC Heerenveen en Eco-coaching niet tot stand, herinnert hij Edelenbos zich. “Het was echt een botsing tussen twee culturen. Ik vergelijk het weleens met de eerste ontmoeting met je schoonouders. Als ze aardig zijn, dan werkt het. Zo niet, dan ben je veroordeeld tot een gespannen ­relatie.’’

De jeugdopleiding groeide de laatste jaren uit tot hét verdienmodel van de Heerenveense SC. Ofschoon slechts zes teams uitkomen in de diverse jeugdcompetities, is het uiteindelijke rendement bovengemiddeld groot.

Dit komt mede door de verticale organisatiestructuur, verduidelijkt Edelenbos. “De organisatie van het eerste elftal werkt door tot in de jeugd. Naast mijn werkzaamheden daar geef ik elf krachttrainingen per week aan jeugdteams. Er zitten spelers in ons eerste elftal met wie ik al vanaf hun twaalfde werk. SC Heerenveen is de enige profclub in Nederland die zo is georganiseerd.’’

Een elftal dat zó kampioen wordt

Het zijn niet de minsten die doorbraken in het shirt met de pompeblêden. Chelsea’s recente aankoop ­Hakim Ziyech is waarschijnlijk de grootste naam. Met spelers als Luciano Narsingh (Feyenoord), Daley Sinkgraven (Bayer Leverkusen) en Kik Pierie (FC Twente) behoort hij volgens Edelenbos tot een generatie jongeren die profiteerde van de Friese aanpak. “Wanneer je al die gasten nu bij elkaar zou zetten, heb je een elftal dat zó kampioen wordt.”

Desondanks dreigde in de zomer van 2019 een einde te komen aan de samenwerking tussen Van den Berg en de eredivisionist. Het enthousiasme bij jeugdspelers bleek vorig jaar geen partij voor de toenemende weerstand onder de voetbaltrainers, herinnert Edelenbos zich. “Er was geen betrokkenheid. En als er geen betrokkenheid is, vervalt een mens in het vellen van oordelen. Er bleek grote behoefte te bestaan aan meer invloed op het programma.’’

Inspraak bleek het toverwoord. Sinds de doorstart wordt op de burelen van het Abe Lenstra Stadion wekelijks gediscussieerd over de aanpak. Naast turnen wordt de Friese jeugd bekwaamd in vechtsport, rugby, atletiek, gewichtheffen, yoga en sportpsychologie.

Edelenbos: “De belangrijkste vernieuwing is dat al deze programma’s nu worden geschreven in samenspraak met de voetbaltrainers.” Opleiden staat of valt immers met verantwoorde didactische aanpak, benadrukt hij. “Je kunt voor vechtsport wel iemand als Badr Hari voor de groep zetten, maar daar schiet je uiteindelijk niets mee op.”

‘Turnen vind ik het allerleukst, daardoor ben ik lenig’

Koen Westers (11) maakt deel uit van de jongste jeugd van SC Heerenveen. “Door Eco-coaching ontwikkel ik mijn fysieke en mentale kracht. Ik vind op deze manier trainen heel erg uitdagend. Ik leer door te zetten en mijn concentratie te behouden, te vechten om een opdracht te behalen.

“Soms is dat best moeilijk. Ik leer hier meer dan tijdens gymles op school, zeker weten. Ik ben een doorzetter geworden. Op het voetbalveld kan ik twee dingen tegelijk doen omdat ik weet hoe ik me moet concentreren. Soms moet je kijken of een ­tegenstander in je rug komt op het moment dat je een bal aangespeeld krijgt.

“Turnen vind ik het allerleukst, daardoor ben ik lenig geworden. Rugby is ook mooi. Een beetje de beuk erin, agressief zijn. Je leert andere dingen dan alleen voetbal en uiteindelijk word je daar een ­betere speler van.”

Lees ook:

Foppe de Haan: ‘Tevredenheid en topsport gaan niet samen’

Foppe de Haan schaamde zich er nooit voor  zijn gevoel te laten zien. ‘Het hoort bij mij.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden