Doping

Onder Witold Banka moet het antidopingbureau Wada weer een essentiële spelbreker worden

Stanislav Pozdnyakov, preses van het Russische Olympisch Comité, staat in december 2019 de pers te woord nadat Rusland voor vier jaar is geschorst. Beeld AFP

De Pool Witold Banka is sinds woensdag voorzitter van het wereldantidopingagentschap. Kan hij het belabberde imago van het bureau oppoetsen? Er is hard geld nodig, zegt Banka.

Het is een jeukwoord waar doorgaans onverpoosd en clichématig mee wordt gegoocheld als het om nieuwe mensen op sleutelposities gaat: uitdaging. Maar Witold Banka (35) heeft recht van spreken. Gisteren werd de Pool geïnstalleerd als nieuwe voorzitter van het Wada. Hij treft een dossierkast aan met omvangrijke dopingschandalen van Rusland.

De uitdagingen zijn groter dan ooit voor het wereldantidopingagentschap. Het orgaan moet weer een essentiële spelbreker worden door meer dopingzondaars op te ­sporen en – nog belangrijker – ­nieuwe dopingprogramma’s te ­ontmantelen.

Met het vier jaar schorsen van Rusland, vorige maand, voor het structureel vervalsen van laboratoriumgegevens, digitale fraude en manipulaties kon het bureau goede sier maken. Het verhulde voor een deel de diepe geloofwaardigheidscrisis waarin het zich bevindt. Vers in het geheugen ligt de passieve houding van het Wada bij eerdere Russische dopingschandalen, toen het instituut niets deed met alle beschuldigingen en tips. Ook Banka, die het pleit om de nieuwe functie won van de Dominicaan Marcos Diaz, hield zich in de Rusland-discussie afzijdig.

Het morele bewustzijn bij bedrijven aanwakkeren

Banka , benoemd voor een periode van drie jaar, was bij zijn aanstelling begin november in Katowice wel zo eerlijk om het imagoprobleem van het Wada te benadrukken. “Eerst en vooral moeten we Wada’s geloofwaardigheid herstellen en eenheid binnen de organisatie scheppen.”

Meer financiële middelen moeten volgens Banka het agentschap slagkracht bieden. Daarvoor wil hij het bedrijfsleven inschakelen. Met een budget van 40 miljoen euro, vooral gedragen door de Verenigde Staten en het IOC, komt het bureau niet uit. In november deed Banka al een poging het morele bewustzijn bij bedrijven aan te wakkeren. “Het is niet het ei van Columbus, maar het is een van onze belangrijkste opdrachten om grote bedrijven te overtuigen dat hun bijdrage nodig is.”

Witold Banka, de nieuwe voorzitter van antidopingbureau Wada: ‘We zullen andere manieren moeten vinden om de inkomsten van het Wada te vergroten'.Beeld AFP

Zijn voorganger Craig Reedie gaf eerder al te kennen te willen aankloppen bij de private sector. Maar daar kwam hij later op terug, toen hij naar eigen zeggen inzag te ambitieus te zijn geweest. “Want wat heeft het Wada hen te bieden?”, vroeg Reedie zich luidop af.

Toch beseft Banka dat er iets moet gebeuren. “We kunnen de bijdragen die landen ons betalen niet blijven verhogen. We zullen andere manieren moeten vinden om onze inkomsten te vergroten”, zei hij in Katowice. “We moeten de belangrijkste partners van de sport ervan overtuigen dat ze vooral ook de sponsor van een schone sport moeten willen zijn.”

Zijn achtergrond als atleet beschouwt hij als sleutelelement

Na een bescheiden loopbaan als 400-meterloper nam Banka in 2012 op relatief jonge leeftijd afscheid van de atletiekwereld, om drie jaar later op 31-jarige leeftijd Pools minister van sport te worden voor de populistische PiS-partij. Niet alleen beschouwt hij zijn achtergrond als atleet als sleutelelement voor zijn kwaliteiten als voorzitter, naar eigen zeggen neemt hij als politicus het perspectief van de beleidsman met zich mee: “Een cruciale ervaring.” 

Maar om de strijd tegen doping op te voeren is heel wat meer nodig. Op de Olympische Spelen in Rio telde slechts de helft van de deelnemende landen een gevestigde antidoping­organisatie en een dopingcontrolesysteem. “Is dat een eerlijke omgeving voor schone atleten?”, vroeg Banka zich af in zijn eigen manifest, opgesteld naar aanleiding van zijn kandidatuur.

Volgens Banka moeten nationale antidopingsystemen in verschillende landen op gelijke voet gesteld worden. De bestaande onbalans wil Banka herstellen met de oprichting van een solidariteitsfonds. 

“Er is veel in te vullen”, vertelde hij aan sportwebsite Around The Rings. “De kloof tussen landen waar de strijd tegen doping goed ontwikkeld is en die waar het minder goed gaat, moet worden gedicht. De wereld telt dertig geaccrediteerde labo’s en bijvoorbeeld slechts één in Afrika: in Zuid-Afrika. Dat is allesbehalve efficiënt. Er is ruimte voor meer. Zeker, kwaliteit staat voorop, maar kwantiteit volgt daarna. Dat cijfer moet omhoog.”

De vraag is of Banka de aangewezen man is om deze kruisvaart tegen doping te leiden. Het is aan hem om het belabberde imago van het antidopingagentschap om te gooien. Banka ziet lichtpunten. “Het Wada is beter gewapend dan ooit om dit soort crises aan te pakken.”

Lees ook:

De Russische dopingfraude bleek nog erger dan gedacht

Rusland ziet zich weer voor lange tijd verstoten van internationale sporttoernooien. De aanleiding is het structureel vervalsen van laboratoriumgegevens over dopingcontroles van Russische sporters, digitale fraude en manipulaties.

Zware straf voor Rusland om dopingschandaal

Geen vlag zal wapperen, geen hymne zal klinken. Voor een periode van vier jaar wordt Rusland niet vertegenwoordigd op internationale sportwedstrijden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden