null Beeld Tjeerd Royaards
Beeld Tjeerd Royaards

WK Qatar

Niet naar het WK kijken, kan dat meer zijn dan een symbolische daad?

Met de afstandsbediening protesteren tegen mensenrechtenschendingen in Qatar: het is een optie. Maar wat voor effect heeft het om niet naar het WK te kijken? Drie experts geven antwoord.

Robin Goudsmit

De sportfilosoof – Sandra Meeuwsen, verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam

“Waar het hier om gaat is: wat voor mens wil je zijn? Wil je iemand zijn die verandering aanjaagt, dan is het zinvol en zelfs moedig niet te kijken naar dit WK. De algehele teneur is cynisch: er verandert toch niks als je niet gaat kijken. Alles is de schuld van de Fifa, dus wat kun je eraan doen. Het vergt moed om daar tegenin te gaan.

“We opereren allemaal in een publiek domein, al denken we soms van niet. In dat publieke domein wordt politiek bedreven; niet de politiek van Den Haag, maar beslissingen en onderhandelingen over hoe we samen willen leven. In het publieke domein zijn we wel degelijk aan zet en kunnen we laten zien wat we willen met deze kwestie. Willen we af van voetbal dat gecorrumpeerd en hypercommercieel is? Ook als je zegt er geen mening over te hebben en gewoon gaat kijken, is dat een besluit. Dan draag je eraan bij dat de sport zo blijft. En als je bewust niet kijkt, ja, dan is het misschien een druppel op de gloeiende plaat, om dat cliché te gebruiken. Maar alle grote veranderingen beginnen met kleine daden. Het kan in ieder geval helpen om het gesprek op gang te brengen over hoe we het voetbal weer gezond kunnen maken.”

De sportmarketeer – Rowin Bouwmeester van SportsGen

“Er wordt niet minder aan het WK verdiend als enkele tienduizenden mensen niet gaan kijken, terwijl de grote massa wel kijkt. De kijkcijfers voor het WK in Nederland lopen in de miljoenen. Dus als een kleine minderheid niet kijkt, heeft dat weinig effect.

“Als niemand zou kijken, zou het wel gevolgen hebben. NOS heeft de uitzendrechten van het WK gekocht, en dat is niet goedkoop. Het is een investering die moet worden terugverdiend met commercials rond de wedstrijden en in de rust. Alles wordt ver van tevoren vastgelegd. Albert Heijn heeft de commercial voor als Nederland in de finale staat al liggen. Maar adverteerders stappen in omdat de NOS ze vertelt dat al die miljoenen mensen gaan kijken. Als ze dat niet doen, is er überhaupt geen waarde meer.

“Dat dit WK een andere sfeer heeft, weten we al langer. Bedrijven zijn niet gek. Zij houden er rekening mee dat dit jaar misschien ietsje minder belangstelling is voor het WK. Een gevolg van de discussie over Qatar is wel dat we heel anders naar commercials zijn gaan kijken. Nederland is nu bijna een soort jury geworden: welk bedrijf slaat de plank mis, en welke doet het goed? Dit jaar bekijken we commercials heel bewust en onthouden we ze ook beter. Dat is iets waar bedrijven van kunnen profiteren.”

De voetbalblogger – Enzio Bakker, initiatiefnummer van de website Don't watch Qatar

“Niet kijken om te protesteren tegen mensenrechtenschendingen zal pas voor verandering zorgen als heel veel mensen weigeren de tv aan te zetten. Het ziet er niet naar uit dat dat gaat gebeuren. Dus het is vooral een morele kwestie.

“Dit WK is een kans voor de Fifa om geld te verdienen en voor Qatar om het regime te promoten. Maar die politieke en economische kracht bestaan alleen maar bij de gratie van al die miljoenen, misschien zelfs miljarden mensen die kijken. Op die manier zijn kijkers een essentieel onderdeel van het systeem.

“Als supporter heb je volgens mij de minste verantwoordelijkheid om dat systeem te veranderen; die taak ligt eerder bij grote instanties. Maar dat betekent niet dat je volledig ontslagen bent van ieder verantwoordelijkheidsgevoel. Niet kijken kan een manier zijn om verantwoordelijkheid te nemen.

“Veel mensen zeggen: je kijkt niet naar dat WK, maar draagt wel een T-shirt dat in een ver land is gemaakt voor een veel te laag loon. Ja, dat is waar. Je kan bijna niks consumeren zonder dat er haken en ogen aan zitten. Daarom heb ik ook geen oordeel over mensen die wel gaan kijken. Je kunt je niet met álles bezighouden. Maar als je, zoals ik, veel waarde hecht aan voetbal, kun je er wel voor kiezen om juist hier kritisch te zijn, omdat het je aan het hart gaat.”

Lees ook:

‘Ga naar het ziekenhuis’, smeekte zijn vrouw. Maar Sumans verbrande rug was het begin van zijn einde in Qatar

Suman Miah verdiende als stadionbouwer in Qatar zo weinig dat zijn familie in Bangladesh bijna verhongerde. In het laatste deel van ‘De slaven van Qatar’ vertelt Sumi Akther over het leven en de dood van haar man.

Voetbalprogramma’s voeren balanceer-act uit tijdens WK

Het WK voetbal in Qatar staat op het punt van beginnen. En daarmee starten ook diverse tv-programma’s. Maar welke toon sla je aan tijdens zo’n omstreden evenement?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden