BMX

Niek Kimmann: olympisch kampioen op pijnstillers en adrenaline

Niek Kimmann in actie op de finaledag in Tokio. Beeld AP
Niek Kimmann in actie op de finaledag in Tokio.Beeld AP

Ondanks een scheurtje in een knieschijf won BMX’er Niek Kimmann als eerste Nederlander goud op de Spelen. ‘In mijn sport horen geluk en pech erbij.’

Een gevleugelde uitspraak in de diplomatie is dat een land de leider krijgt die het verdient. De BMX-sport kreeg gisteren in Tokio de meest passende winnaar: Niek Kimmann. Hij belichaamt de dramatiek die deze wielerdiscipline zo eigen is. Met een scheurtje in een knieschijf snelde hij, gedragen door pijnstillers en adrenaline, naar de eerste olympische titel voor Nederland in deze gevaarlijke sport.

De ontknoping van dit onderdeel op de Spelen duurde in totaal niet langer dan twee uur. In die tijd moest er tweemaal een ambulance uitrukken. Hoge sprongen, hoge snelheid, hoge risico’s. Op de internationale persconferentie met de medaillewinnaars kreeg Kimmann na afloop de vraag hoe hij omgaat met dat gegeven. “We weten allemaal wat de risico’s zijn, maar we houden zoveel van de sport dat we bij een blessure als eerste vragen: Wanneer kan ik weer racen?” Laura Smulders, die een opgezwollen enkel aan deze ochtend overhield, stelde: “Onze mentaliteit is een paracetamolletje nemen en gaan.”

Pijn? Die is er om doorheen te bijten. Gebroken botten horen erbij. Zelf hield Kimmann aan een botsing op de training, eerder deze week, een dikke knie over. “Als sporter wil je graag zelf verantwoordelijk zijn, maar in het BMX’en moet je realistisch zijn: geluk en pech horen erbij. Ik had pech dat ik tegen een official aan klapte en geluk dat de knie niet helemaal gebroken was.”

Moeilijk stunten met een scheef stuur

Hij kan nog steeds niet helemaal geloven dat hij goud heeft gewonnen, zegt hij met de medaille om zijn nek. “Sinds ik in 2015 wereldkampioen werd, weet ik dat ik het in me heb. Maar ja, ik weet ook dat ik aan BMX’en doe. Het is zo’n momentopname.”

Terug naar de start van de dag. Zowel in het mannen- als het vrouwentoernooi staan de halve finale en de eindstrijd op het programma. Zes Nederlanders doen er mee. Al in zijn eerste run botst Twan van Gendt op landgenoot Joris Harmsen. Met een scheef stuur is het daarna moeilijk stunten. Bij de vrouwen komt Laura Smulders na een slechte start in de verdrukking. Ze gaat onderuit. Haar tweede run laat ze na een meter of vijftig lopen. Bij de eerst trap merkt ze al dat er “nul power” over is in haar opgezwollen enkel.

Zusje Merel, in een andere heat uitkomend, wacht haar op. In een soort paddock na de finish, waar de deelnemers van zadel wisselen, troost de ene Smulders de andere. Laura huilt zo hard, dat het gesnik ondanks de speaker twintig meter verderop te horen is. Geen revanche voor haar val in Rio 2016, geen nieuw succes na haar bronzen race in Londen 2012.

Merel Smulders met de bronzen medaille wordt gefeliciteerd door haar zus Laura Smulders, die zelf onderuit ging tijdens haar race.  Beeld ANP, Koen van Weel
Merel Smulders met de bronzen medaille wordt gefeliciteerd door haar zus Laura Smulders, die zelf onderuit ging tijdens haar race.Beeld ANP, Koen van Weel

Sporters betalen de prijs

Het hoort bij BMX’en, weet Kimmann uit eigen ervaring. “Hoe zuur ik het ook voor Laura vind, dit hoort bij onze sport. In Rio lag ik in vierde positie, daar waar je niet moet zitten, ik maakte een foutje en ik was klaar. Dat heeft zij nu ook.” Kimmann kwam vijf jaar geleden in de kwartfinales zwaar ten val, wist zich vervolgens nog wel voor de finale te plaatsen maar kon daar geen rol van betekenis spelen.

Na de tranen van Laura Smulders staan er acht mannen klaar achter het starthek, voor een vlucht over het relatief lange parcours van het Ariake Urban Sports Park. In de eerste scherpe bocht vliegen er weer vier onderuit. De zoveelste valpartij van de dag. Niemand schrikt, tot duidelijk wordt dat de regerend olympisch kampioen Connor Fields niet meer opstaat. Hulpverleners snellen toe en intuberen hem op de baan. Per brancard wordt hij afgevoerd.

De BMX’ers in de volgende heat, met Kimmann erin, moeten lang wachten voor ze de baan op mogen. Eerst moeten de medische hulpverleners terug zijn. Je weet immers maar nooit. Na een vertraging van zeker vijftien minuten vliegt Kimmann (25) onverstoorbaar richting de eindstreep. In een seconde of veertig is hij er. Het ziet er spectaculair uit, de sprongen door de lucht en het stuiteren over de hobbels. De prijs betalen de sporters.

In de laatste run van de halve finale is het bij de vrouwen raak. Een Australische verlaat per brancard het strijdtoneel. Daardoor glipt Merel Smulders, onopvallend acterend in de middenmoot, alsnog de finale in. Die eindstrijd beslaat maar één run en Merel fietst de race van haar leven. Ze pakt brons, net als haar zus negen jaar geleden.

‘Het scharniert niet lekker’

Na zijn botsing eerder deze week wilde Kimmann van de dokter maar één ding weten: kan ik hiermee rijden? Het antwoord luidde: zolang je er niet op valt. “Dat gaf mij genoeg vertrouwen. Want bij een val zou ik sowieso een probleem hebben.”

Hij sloeg de laatste trainingen over, om zijn geblesseerde knie rust te gunnen. Vlak voor de eerste wedstrijddag, op donderdag, trok hij wat sprintjes in het olympisch dorp. Het gewricht voelde ‘oncomfortabel’. “Het scharniert gewoon niet lekker. Maar ik had meteen door: dit is te doen. Door adrenaline en pijnstilling bleek dat ook het geval.”

Natuurlijk was hij bang dat hij niet ‘de beste versie van zichzelf’ kon laten zien. In de aanloop naar de Spelen had Kimmann zich beter dan ooit gevoeld. Het hele jaar had hij opgeofferd voor deze dag; elke wedstrijd gebruikt om zich voor te bereiden, door met zwaar verzet te fietsen bijvoorbeeld, of een ongelukkige startplaats te kiezen.

Samen met Jelle van Gorkum had hij de droom om het Nederlandse BMX aan die ene medaille te helpen die nog niet gewonnen was: de gouden. Van Gorkum, die in Rio zilver had gewonnen, fietst inmiddels niet meer. In 2018 lag hij na een ongeval tijdens een training een tijdlang in coma. Kimmann heeft in Tokio dagelijks contact met zijn vroegere maatje. “Na het ongeluk van Jelle realiseerde ik me dat kansen niet zo vanzelfsprekend zijn. De kansen die je krijgt moet je pakken. Ik vind het mooi dat ik nu óns doel werkelijkheid heb laten worden. Het voelt niet goed om te zeggen de cirkel is rond, want Jelle kan niet meer fietsen, maar ik ben wel heel blij dat ik dit heb kunnen doen.”

Lees ook:

BMX’er Niek Kimmann woont in Zwitserland: ‘Het is goed om te beseffen dat er buiten de topsportwereld ook zo veel is’

BMX-favoriet Niek Kimmann gooide het over een andere boeg. Hij woont al vier maanden in Zwitserland. Hij leert bij door vrienden uit andere culturen. ‘Je leert niet zo snel te oordelen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden