Lege stadions

Nepgeluiden en kleedkamercamera’s moeten voetbal weer leuk maken

De Nederlandse aanvaller Wout Weghorst passeert Werder-doelman Jiri Pavlenka, waardoor Wolfsburg de wedstrijd met 0-1 wint. In de Bundesliga is vijftig procent van de wedstrijden in lege stadions tot dusver gewonnen door de uitploeg. Beeld BSR Agency

Hoe kan kijken naar voetbal in coronatijd zonder publiek toch leuk zijn? Met nepgeluiden, microfoontjes op de jas van de trainer, camera’s in de kleedkamer? Tv-zenders en clubs experimenteren en zoeken volop. Ook in Nederland. 

Aad de Mos vindt er zonder publiek geen klap aan. “Ik heb één wedstrijd helemaal gekeken,  de allereerste, Dortmund tegen Bayern. Daarna heb ik de tv steeds voortijdig uitgezet. Het zijn veredelde oefenpotjes in een echoput, waar trainers en reserves dan ook met mondkapjes opzitten. Ik vind het niks”, zegt de analist en oud-trainer van onder meer PSV en Ajax. 

De Mos is niet de enige die er zo over denkt. Toch zijn voetballiefhebbers voorlopig veroordeeld tot het kijken naar voetbal zonder publiek. Steriel, klinisch en saai is vaak het oordeel. De kijkcijfers van FoxSports, dat in Nederland de Bundesliga uitzendt, duiden erop dat de honger naar voetbal nog niet zo groot is dat we nu massaal naar Duitse potjes op de betaalzender gaan zitten kijken. De aantallen schommelen sinds de herstart op 16 mei tussen de 30.000 en 70.000 kijkers, met wat uitschieters zoals zaterdagavond. Toen zagen 171.000 kijkers de aftrap van Leverkusen-Bayern. 

“Toch is dat drie tot vier keer zo veel dan normaal. Wij zijn daar heel tevreden over”, zegt Maarten van Rooijen van FoxSports. En oud-voetballer Arnold Bruggink, analist en commentator bij die zender: “Ik schrik niet van die cijfers. In Nederland wordt niet zo veel naar buitenlands voetbal gekeken. De mensen zien nu eenmaal liever Groningen-RKC.”

Fox: ‘We kijken goed wat er in andere landen gebeurt’

De Bundesliga is nu de proeftuin waar de hele wereld van tv-maatschappen en de organisaties van competities en clubs naar kijkt. Dé hamvraag daarbij: hoe maak je de kijkervaring aantrekkelijker, zodat mensen niet gaan zappen? Ook in Nederland, waar de eredivisie in september voorlopig ook voor lege tribunes start, buigen de rechtenhouders zich daarover. “Wij kijken heel goed naar wat er in de landen om ons heen nu al gebeurt. Ook onze Amerikaanse partner ESPN is er druk mee bezig. En we hebben zelf ook ideeën die we met de clubs bespreken”, zegt Van Rooijen.

Fox krijgt de Bundesliga rechtstreeks uit Duitsland aangeleverd. Sinds twee weken zijn er ‘bijpassende’ geluiden zoals gejuich, geschreeuw en geroezemoes aan toegevoegd. Dat doen geluidstechnici in Duitsland die volgen wat er op het veld gebeurt. Met de ‘publieksgeluiden’ wordt het galmende geschreeuw van trainers en spelers weggedrukt. Het is al vergeleken met het neplachen dat in de jaren negentig onder populaire sitcoms werd gemonteerd. Tachtig procent van de Nederlandse Fox-kijkers is positief over de geluiden, zegt Van Rooijen. 

“Allemaal surrogaat”, vindt Aad de Mos. “Ik ben na een tijdje weer overgeschakeld naar de optie om zonder dat geluid te kijken. Je weet dat het fake is. Je voelt je toch een beetje in de maling genomen.”

App om geluiden van supporters op te nemen

Niettemin denken ook de Amerikaanse stations erover de profcompetities in het basketbal, honkbal, American football en ijshockey met nepgeluiden uit te gaan zenden zolang de arena's leeg moeten blijven. Een van de opties daarbij  is het gebruik van apps als ‘HearMeCheer’ en varianten daarvan. De app registreert de geluiden van supporters die thuis zitten te kijken. Die geluiden worden op hetzelfde moment samengevoegd en zijn via boxen ook meteen in het stadion te horen. In de Koreaanse K-League is nepgejoel via de geluidsinstallatie in het lege stadion te horen, inclusief een luidruchtige speaker. De club Ulsan Hyundai liet zelfs vuurwerk afsteken rond de aftrap en na doelpunten. In het Koreaans honkbal werden cheerleaders ingezet. 

De fors bekritiseerde sekspoppen op de tribunes in Korea en de foto’s van bordkartonnen fans die te zien waren op de tribunes van Borussia Mönchengladbach, waren al probeersels om toch de illusie van publiek op te roepen. In Engeland wordt de optie bekeken om archiefbeelden van fans op volle tribunes tijdens de wedstrijden computergestuurd te projecteren op dezelfde tribunes. Daarbij wordt dezelfde technologie gebruikt als in de film ‘The Gladiator’. Een optie voor de eredivisie? Van Rooijen: “Wij laten dat soort initiatieven ook aan de clubs.”

Fox overlegt druk met de clubs en hun vereniging ECV. Ook over camera’s in de kleedkamers voor live-beelden en het gebruik van microfoontjes op de jas van trainers zodat de kijker kan horen wat hij tijdens de wedstrijd tegen de spelers zegt. In Engeland is dat idee al afgewezen, onder andere door Liverpoolcoach Jürgen Klopp. In sporten als rugby en hockey dragen scheidsrechters bij grote wedstrijden vaak al een microfoontje zodat de kijker alles meekrijgt over de beslissingen. “Ik zou het vooral een toevoeging vinden als we horen wat er tussen de VAR en de scheidsrechter wordt gezegd”, zegt Bruggink. Hij is sinds kort ook co-commentator, allemaal om de uitzending levendiger te maken. 

Het knusse Di Stefano-stadion

Zo buitelen de ideeën over elkaar heen. Van andere cameraposities - om de lege tribunes zo veel mogelijk uit beeld te houden - tot spelen in kleinere stadions, waar bijvoorbeeld in Spanje voor gekozen is. Real Madrid verruilt het immense Bernabeu voorlopig voor voor het knusse Di Stefano-stadion, eveneens in de Spaanse hoofdstad. 

Het vasthouden van de kijkers is cruciaal voor het internationale voetbal. Zeker in de vijf grote competities vormt het tv-geld en de daaraan gekoppelde sponsoring en marketing het overgrote deel van de inkomsten van clubs. Minder kijkers en minder abonnees voor betaalzenders betekent automatisch minder geld voor de clubs. Ook in Nederland is het de grote vraag of veel afgehaakte abonnees van FoxSports in september weer terugkeren voor de eredivisie in lege stadions. 

“Ik zit maar op één ding te wachten: een vaccin tegen corona. Dan kan het stadion gewoon weer vollopen”, zegt Aad de Mos. Bruggink is minder negatief over voetbal in coronatijd: “Ik vind het zonder publiek veel leuker dan verwacht. Je gaat veel meer kijken naar de details van spelers. De hersens en de motoren van de ploegen vallen nu meer op. Ook is de sfeer op het veld minder opgefokt. Je ziet geen belachelijke dingen meer, er is veel meer acceptatie. De scheidsrechters hebben het veel gemakkelijker. Ik zeg: veel liever dit dan géén voetbal.”

Thuis voorlopig eerder een nadeel

Met lege tribunes lijkt ook het thuisvoordeel in het voetbal te verdwijnen. Daar wijzen voorlopig de uitslagen van de vijf speelronden in de Bundesliga tot nu toe op. Van de 44 wedstrijden die sinds de herstart tot en met zondag zijn gespeeld, zijn er maar tien gewonnen door de thuisploeg. Daarentegen stapte de uitspelende ploeg maar liefst 22 maal als winnaar van het veld. Twaalf keer kwam het tot een gelijkspel. De thuisoverwinningen daalden naar 22,7 procent. Fors lager dan de 43 procent over alle wedstrijden met publiek vóór de coronapauze. Over het hele vorige seizoen ging de winst in 46 procent van de wedstrijden in de hoogste Duitse divisie naar de thuisploeg. 

Lees ook: Peter Bosz: Leverkusen was niet moedig genoeg tegen Bayern München

Het volle programma van de Bundesliga eist haar tol: het aantal blessures is verdubbeld. Ook Leverkusentroef Kai Havertz zit noodgedwongen langs de kant. Zonder de jonge middenvelder had de ploeg van trainer Peter Bosz geen kans tegen Bayern: 2-4

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden