Recensie'BRUUT'

Na het lezen van de biografie van zwemster Sharon van Rouwendaal heb je maar één vraag: Wáárom?

Sharon van Rouwendaal tijdens een training in Narbonne met haar Franse trainer Philippe Lucas. Beeld ANP

Over olympisch zwemkampioene Sharon van Rouwendaal verscheen een boek dat vragen oproept over haar en de menselijke grenzen in topsport.

Helemaal normaal zijn ze nooit, topsporters. Sharon van Rouwendaal had bijvoorbeeld jarenlang een eend als haar beste vriend. Ze heeft sowieso een bijzondere band met dieren, ook knuffelbeesten trouwens. Die sleept ze ook als volwassen topzwemster over de hele wereld mee, om dan in een bepaalde positie op haar bed te posteren. Uit bijgeloof. Alleen in Rio de Janeiro, tijdens de Spelen van 2016, ging dat daags voor de wedstrijd niet goed. Toch zwom ze in de zee voor de Copacabana  naar het goud op de tien kilometer. Ze kreeg daarna een hondje dat Rio werd gedoopt.

Het is te lezen in het onlangs verschenen boek ‘BRUUT’, waarin ze haar levensverhaal vertelt. Wat Van Rouwendaal veel meer dan het bovenstaande doet afwijken van normale mensen zijn de extreme opofferingen waartoe ze in haar leven bereid was en is. Haar levenswijze en trainingen Spartaans noemen zou eufemistisch zijn. In dit opzicht is het boek bepaald geen promotiemateriaal voor het bedrijven van topsport. Het boek laat zien hoe ver iemand kan gaan om het heilig verklaarde doel te bereiken.

Ontucht

Ze ging al op haar dertiende een tijd uit huis, om in te trekken bij een Franse zwemtrainer. Die trainer lag als 41-jarige in bed te rommelen met een andere pupil in huis, een meisje van zeventien. Hij pleegde daarmee niet alleen ontucht met een minderjarige, hij maakte ook ernstig misbruik van zijn machtspositie. Naar aanleiding van andere schandalen is rondom dit soort seksuele intimidatie en misbruik in de topsport terecht veel aandacht gekomen. De trainer wordt dan ook veroordeeld tot een zware straf, maar gek genoeg oordeelt Van Rouwendaal vooral kritisch over de rol van het slachtoffer. Met haar (ex-)trainer bleef ze contact houden, ook toen hij in de gevangenis zat. Wáárom? 

Later koos Van Rouwendaal er voor om bij de even markante als beruchte Philippe Lucas in Narbonne te gaan trainen. Aan hem en zijn schema’s is de titel van het boek ontleend. Een onaangepaste bruut inderdaad, met een meedogenloze aanpak die ver afstaat van de op kwaliteit gerichte Nederlandse school. Bij Lucas gaat het om keihard trainen en eindeloos kilometers maken. Met tien trainingen per week, vijf uur op een dag baantjes trekken. Van Rouwendaal moest er dwars door pijngrenzen, blessures en vernederingen heen zwemmen. Opnieuw de vraag: wáárom, Sharon? 

Vrieskou

Zeker, het leverde uiteindelijk goud op in Rio, na een fenomenale race. Heeft dat het allemaal waard gemaakt? Die intrigerende vragen komen bij lezing van dit boek steeds op: wáárom? Waarom wil een jonge vrouw jarenlang wonen op een piepklein kamertje in een Franse slaapstad, om elke ochtend heel vroeg soms in de vrieskou buiten te moeten trainen, daarna te douchen zonder warm water, om in de tussenliggende uren afgebeuld en regelmatig afgeblaft te worden door de trainer, het type bullebak dat over de rug van zijn topzwemmers met zijn mediagenieke voorkomen commercieel goed zijn zakken vult via televisie en reclames?

Wáárom? Hoe kun je jaren zo eendimensionaal leven? Zit er een minderwaardigheidscomplex in haar? Zwemmen als een vlucht voor zichzelf, of een vlucht juist voor anderen, omdat ze als jong meisje zo weinig aansluiting vond bij andere kinderen en in de sport iets zocht én vond waarmee ze de wereld iets kon bewijzen? 

Mensen als de ogenschijnlijk doodgewone Van Rouwendaal maken topsport fascinerend. ‘BRUUT’, geschreven door journaliste Natasja Weber, roept veel vragen op, niet alleen over de drijfveren van een jonge vrouw, maar ook over de grenzen van topsport en de relatieve waarde van zoiets als een medaille. Want Van Rouwendaal zegt de laatste jaren de erkenning en waardering voor haar prestaties in Nederland te missen. Dat is blijkbaar het lot van iemand die al haar halve leven vooral onder water ligt, om het hoogste te bereiken in een sport die – helaas voor haar – de grote massa en sponsors toch niet echt aanspreekt. 

Sharon van Rouwendaal, ‘BRUUT’. Auteur: Natasja Weber, Edicola Uitgeverij, prijs 21,95. 

Cover Sharon van Rouwendaal, ‘BRUUT’

Lees ook: 

Het Beest’ Sharon van Rouwendaal blijkt ook maar een mens

Marijn de Vries schreef in augustus 2018 in haar column over ‘Het Beest’ Sharon van Rouwendaal, na de 5 kilometer openwaterzwemmen op het EK in Schotland. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden