Coronavirus

Mondkapjes in de sport: het kan goed zijn, maar misschien juist schadelijk

Professioneel triathlete Sarah Piampiano bedekt haar mond tijdens het trainen op de fiets als ze een dorp of stad nadert. Beeld Getty Images

Is het voor topsporters veiliger om te trainen met mondkapjes? De vraag is simpel. Maar een antwoord is niet zomaar gegeven.

De vraag kwam onlangs op bij Jeroen Otter. De bondscoach van de shorttrackers hoopt met zijn schaatsers in juli weer op het ijs van Thialf te kunnen trainen. Moeten ze dat met niet-medische mondkapjes gaan doen? Shorttrackers houden zich immers niet aan de anderhalvemetermarge. Ze kruipen in elkaars zog, liefst zo dicht mogelijk.

De Nederlandse shorttrackers zijn eigenlijk al gewend aan mondkapjes. Ze hebben een eigen anti-infectieprotocol. Daarom dragen ze tijdens het reizen naar Azië al sinds vorige winter mondkapjes. “Wij willen risico’s op ziek worden rond wedstrijden zo klein mogelijk houden”, vertelt Otter. “Je weet niet wie er op een vlucht voor die van jou aan de armleuning van je vliegtuigstoel heeft gezeten. Door die mondkapjes besef je hoe vaak je met je vingers aan je gezicht zit. Ik vroeg mij af of we ze voor de zekerheid ook in trainingen moeten gaan dragen.”

Intensief sporten is wel te vergelijken met zingen. De onzichtbare kleine vochtdruppeltjes – aerosolen – worden dan veel krachtiger uit de mond geblazen dan bij praten of gewoon ademen, wat de kans op verspreiding van het virus binnen groter maakt. Het is ook de reden waarom het kabinet tot nu toe huiverig is om de sportscholen te heropenen. Otter: “Als atleten met een hartslag van 180 per minuut over het ijs glijden, blazen ze misschien wel tien keer harder lucht uit dan in ruste. Aerosolen blijven langer in de lucht hangen.”

Otter wendde zich onlangs met zijn vraag tot het Kenniscentrum Sport & Bewegen. In het buitenland komt de discussie ook op. In Amerika krijgen de American football-spelers in profcompetitie NFL in het nieuwe seizoen de aanbeveling om onder het mondbeschermende frame aan de helm ook nog een mondkapje te dragen. Individuele topatleten trainden de afgelopen weken soms ook al met een mondkapje, zoals de Amerikaanse triatlete Sarah Piampiano en wielrenner Peter Sagan. Voor Lotto-Soudal-renner Adam Hansen was het in Tsjechië zelfs verplicht bij het trainen op de weg.

Onderzoeker Bert Blocken van de Technische Universiteit Eindhoven zei op Radio 1 in de toekomst wel een Tour de France  te zien waarin het hele peloton met mondbedekking fietst. Blocken berekende eerder dat bij wielrenners die dertig kilometer per uur rijden door de luchtverplaatsing achter hen de besmetting via aerosolen over een afstand van wel twintig meter kan plaatsvinden.

'We weten het niet’

“Wedstrijden met mondkapjes op, nee, dat zie ik niet snel gebeuren”, zegt Inge van Schouwenburg van het Kenniscentrum Sport & Bewegen. Zij dook in de literatuur na de vraag van Otter. Haar conclusie: “We weten het niet.” 

Het effect van mondkapjes is alleen onderzocht bij mensen in rust of matige inspanning. En dus niet bij een grote inspanning. Bovendien hadden veel van die onderzoeken betrekking op bescherming tegen het griepvirus. 

“Dat virusdeeltje is vermoedelijk aanzienlijk groter dan dat van het coronavirus. Dat kun je niet zomaar vertalen, want dat heeft gevolgen voor de gewenste doorlaatbaarheid van het mondkapje. We weten uit onderzoek wel: hoe harder je ademhaalt, hoe meer deeltjes er doorheen gaan.”

Eerder schadelijk dan beschermend

Van Schouwenburg adviseerde Otter: het kan, maar het hoeft niet. In Duitsland hebben artsen er zelfs op gewezen dat mondkapjes bij intensief sporten eerder schadelijk dan beschermend zijn. Het risico bestaat dat hypercapnie optreedt: als kooldioxide (CO2) niet goed wordt uitgeademd door de verhoogde luchtweerstand in het masker kan die zich ophopen in het bloed en de pH-waarde laten dalen. Die verzuring kan leiden tot hoofdpijn, duizeligheid of verminderd bewustzijn.

“Als je ze wilt gebruiken, zeg ik: doe het dan goed. Zorg dat ze goed aansluiten rond de mond en neus, gooi ze weg of was ze na gebruik, was je handen goed en laat ze zeker niet rondslingeren", zegt Van Schouwenburg. “Belangrijk is dat je je ook bij het sporten aan de richtlijnen van het RIVM houdt en die anderhalve meter in acht te neemt.” 

Otter hoopt dat er universitair onderzoek komt naar de risico’s voor sporters van Covid-19 en naar de beste beschermingsmaatregelen. Otter: “IJs werkt als een magneet op vocht. Dan vallen die aerosolen zo op de grond. Is bij droge lucht, een lage luchtvochtigheid zoals in Salt Lake City, het risico dan veel kleiner?”

Lees ook: 

Geen high fives of gerochel: de nieuwe werkelijkheid in voetbal 2.0

In een surrealistische sfeer werd dit weekend de Duitse Bundesliga hervat. Daar zijn mondkapjes nu verplicht voor praktisch iedereen in het stadion, behalve de voetballers zelf. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden