BezoekWK Qatar

Minister Helder verbergt haar protest achter een oranje sjaal

Minister Conny Helder van sport tijdens wedstrijd tussen Nederland en Qatar.  Beeld ANP
Minister Conny Helder van sport tijdens wedstrijd tussen Nederland en Qatar.Beeld ANP

Minister Conny Helder ging naar Qatar, maar sprak zich publiekelijk niet uit over de mensenrechten in het land.

John Graat en Kick Hommes

Met een speldje in de kleuren van de regenboog, verborgen achter een oranje sjaal, probeerde minister van sport Conny Helder dinsdagmiddag op de tribune tijdens Nederland – Qatar in Al Khor aandacht te vragen voor mensenrechten in het gastland. De OneLove-regenboogband waar de afgelopen weken zoveel om te doen was, bleef achterwege.

Een publiekelijk statement, zoals Helders collega’s uit België en Duitsland wel deden, kwam er niet. Daarmee volgde Helder de lijn van de KNVB, waar de bestuurders eveneens een speldje verkozen boven de band. Dat was ‘net wat chiquer’. “Het speldje vond ik het meest geëigende voor vanavond”, aldus Helder na de wedstrijd.

Op de tribune zat Helder naast een Qatarees met een pro-Palestijnse armband

De harde boodschap voor Qatar die Helder vanuit Nederland moest uitdragen bleef dus vooral binnenskamers. Helder, die maandagavond een sportdebat in de Tweede Kamer had afgebroken om naar Qatar te vliegen, had wel in het stadion Fifa-baas Gianni Infantino verteld dat ze ‘heel erg teleurgesteld was dat de OneLove-actie niet door was gegaan’, zei ze.

Op de tribune zat naast haar wel een Qatarese hoogwaardigheidsbekleder die een pro-Palestijnse armband droeg. “De hele discussie rond OneLove heeft een tegenreactie gegeven. Het lijkt alsof we daardoor van elkaar wegdrijven in plaats van met elkaar in dialoog gaan.”

In de paar uur dat ze voor de wedstrijd in Qatar was probeerde de minister als afgevaardigde van het kabinet achter de schermen aandacht te vragen voor de positie van arbeidsmigranten en de lhbtiq+-gemeenschap in Qatar. Zo sprak ze met de Qatarese ministers van arbeid en van sociale zaken, ‘over mensenrechten in het algemeen en arbeidshervormingen in het bijzonder’. Daarna ging ze nog langs bij de internationale arbeidersorganisatie van de VN (ILO) en sprak ze met arbeidsmigranten.

‘Een brede relatie met Qatar is belangrijk’

Het bezoek van Helder aan Qatar was vooraf politiek omstreden. Vorig jaar nam de Kamer een motie aan waarin de oproep stond dat Nederland zelfs geen minister moest sturen. Maar volgens het kabinet moest er toch iemand naar de Golfstaat, ook vanwege de diplomatieke relatie met Qatar. Helder: “Ik heb hier gemerkt dat het ontzettend belangrijk is met Qatar een brede relatie te hebben. Het was onze inschatting dat het geen goed idee was niet in te gaan op de uitnodiging voor het bijwonen van deze wedstrijd tegen het gastland.”

Tijdens haar bezoek kwam wel naar buiten dat volgens het organiserend comité van het WK niet drie, maar tussen de vier- en vijfhonderd mensen zouden zijn gestorven bij werk rond het WK. Het hoofd van het organisatiecomité Hassan al-Thawadi zei dat in de Britse show Piers Morgan Uncensored.

Amnesty voorzichtig positief

Het comité verduidelijkte later dat Thawadi refereerde aan ‘alle werkgerelateerde dodelijke slachtoffers in Qatar tussen 2014 en 2020’. Dat zouden er 414 zijn. Qatar en ook de Fifa gingen eerder uit van drie doden bij de bouw van de stadions en 37 sterfgevallen die niet-werkgerelateerd waren. Mensenrechtenorganisaties houden het op honderden, tot duizenden doden.

Amnesty reageerde verrast maar gematigd positief op de uitspraken van Thawadi. Woordvoerder Ruud Bosgraaf van Amnesty International Nederland: “Dit hadden we niet meer verwacht. Wij hebben ook geen verklaring over waarom ze het nu zeggen. Maar als je dit zegt, zet dat wellicht de deur op een kiertje om met de Fifa en Qatar te praten over compensatie. Anders schieten we met dit statement eigenlijk niks op. We zijn dus enigszins positief, maar met het nodige wantrouwen.”

Helder zei in Qatar dat ze blij is dat het land al enige verbeteringen heeft doorgevoerd. Dat gaat bijvoorbeeld om het minimumloon en de mogelijkheid voor werknemers om van baan te veranderen. “Als mens en als minister ben ik blij dat Qatar belangrijke stappen heeft gezet om deze omstandigheden te verbeteren. Er is afgesproken ook na het WK in gesprek te blijven.”

Lees ook:

Boze KNVB: ‘Fifa onder druk van conservatieve krachten Qatar’

KNVB-officials dragen tijdens de wedstrijd tegen Qatar een OneLove-speldje. De bond uitte boosheid over de Fifa maar blijft ‘vechten’ voor verbetering.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden