Marieke Vervoort na het behalen van de zilveren medaille op de 400 meter voor vrouwen bij de Paralympische Spelen in Rio in 2016.

NaschriftMarieke Vervoort

Marieke Vervoort (1979–2019) wist de grenzen van haar lichaam steeds op te rekken

Marieke Vervoort na het behalen van de zilveren medaille op de 400 meter voor vrouwen bij de Paralympische Spelen in Rio in 2016.Beeld AFP

Haar oerkreet na de winst op de 100 meter rolstoelsprint tijdens de Paralympische Spelen van Londen in 2012 werd wereldwijd op tv uitgezonden. ‘The beast from Diest’ kwam met een van pijn vertrokken gezicht over de finish, waarna ze vanuit haar verlamde tenen luid de victorie kraaide. Het was misschien wel haar laatste mijlpaal, besefte de Vlaamse rolstoelatlete Marieke Vervoort.

Vlak ervoor had ze te horen gekregen dat haar spierziekte steeds harder toesloeg en haar toestand snel verslechterde. Vervoort kreeg op haar veertiende last van een chronische achillespeesontsteking waarna haar voeten naar binnen begonnen te groeien. Op haar eenentwintigste volgden de diagnose – progressieve myelopathie – en een rolstoel.

Al gauw volgde rolstoelsport: basketbal, diepzeeduiken. Daarna topsport: Vervoort ging deelnemen aan paratriatlons, waarvoor ze 25 uur per week trainde. Dat harde werken werd beloond: in 2006 en 2007 werd ze wereldkampioen. Een jaar later bleek haar lichaam dat niet meer aan te kunnen. Vervoort liet zich niet uit het veld slaan en stortte zich op het ‘wheelen’ (ook wel rolstoelracen of ‘hardlopen’ voor rolstoelgebruikers), waarin ze in 2012 de 100 meter in Londen niet alleen won, maar ook het paralympisch record verbrak.

Op zoek naar een noodrem

‘Wielemie’, zoals haar bijnaam luidde, maakte er geen geheim van dat sporten haar manier was om haar frustratie over haar ziekte kwijt te raken. Met haar prestaties en wilskracht groeide de vurige, energieke sportster uit tot een inspiratiebron voor Belgen met een beperking. Laat je hoofd niet hangen, was haar boodschap. Geniet van de kleine dingen, in haar geval vaak een glas cava, dat ze omdoopte tot haar ‘pijnstiller’.

Maar intussen raakte ze verder verlamd en ging haar eigen kopje wel degelijk hangen. Wat het publiek niet zag, was de prijs die Vervoort betaalde: steeds erger wordende pijn, spasmeaanvallen, het gevoel te stikken. Ze kampte met zelfmoordgedachten toen ze zich in 2008 bij euthanasie-expert Wim Distelmans meldde. Samen stelden ze een wilsverklaring op.

Vervoorts hond Zen na de begrafenis op 29 oktober.Beeld BELGA

Die ‘noodrem’ gaf haar opnieuw levenslust, vertelde Vervoort pas in 2015 aan Vlaamse media. Voor het eerst sprak ze openlijk over haar euthanasieplannen. “Ik blijf vechten als een beest, maar wanneer ik compleet afhankelijk word van anderen, roep ik mijn familie en vrienden samen en mag professor Distelmans mij euthanaseren”, zei ze tegen Het Laatste Nieuws.

Tegen de verwachtingen in bleef ze presteren. Op het WK van 2015 won ze drie keer goud en ook tijdens de Paralympische Spelen in Rio de Janeiro in 2016 won ze medailles. “Sport is de enige reden waarom ik nog leef”, zei ze vlak daarvoor.

Nauwelijks te bevatten lijden

Vervoorts herhaaldelijke verklaringen over haar euthanasiewens leidden ook tot kritiek. Sommigen vonden dat ze er te makkelijk over sprak. Pas toen een miljoen Vlamingen zagen hoe Vervoort in tv-programma ‘Het Huis’ (een Vlaamse variant van ‘24 uur met’) ’s nachts de ene na de andere spasmeaanval kreeg en het uitschreeuwde van de pijn, verstomde het commentaar.

Het was Vervoort zelf die had voorgesteld om de camera in haar slaapkamer te laten draaien. “Mensen kunnen zo’n lijden pas beginnen te bevatten als ze het zien”, zei ze achteraf. Het was volgens haar nog een milde nacht geweest, hoewel een verpleegkundige haar rechtop moest houden om te voorkomen dat ze zou stikken en ze even later het bewustzijn verloor.

Vervoort ging als een topsporter met haar ziekte om, ook toen ze na Rio moest stoppen met sporten. Ze bleef de grenzen van haar lichaam oprekken en bij tegenslag vond ze telkens een nieuwe adem. Twee jaar geleden leek die vechtersmentaliteit tanend. De pijn nam verder toe, ze zag steeds minder en at en sliep amper. In een interview met de Britse krant The Telegraph zei ze dat ze klaar was om te sterven.

Met een bucketlist wist ze tijd te rekken: ze wilde bungeejumpen, in een Lamborghini racen. “Ze stelde haar dood telkens weer uit”, aldus euthanasie-expert Distelmans. Deze zomer kwam er een laatste item op de bucketlist bij: Vervoort wilde de geboorte van het eerste kindje van haar zus nog meemaken. Ze besloot daarvoor nog enkele maanden af te zien. De baby werd in september geboren.

Marieke Vervoort overleed op 22 oktober met een glas cava in de hand, op veertigjarige leeftijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden