Statements in sport

Mag je van Oranje actie tegen Hongaarse anti-homowet verwachten? ‘Leg het ze niet op’

Quincy Promes (rechts) en Memphis Depay na de wedstrijd van het Nederlands elftal tegen Noord-Macedonië.  Beeld AFP
Quincy Promes (rechts) en Memphis Depay na de wedstrijd van het Nederlands elftal tegen Noord-Macedonië.Beeld AFP

Het Nederlands elftal speelt zondag in Hongarije. Mag van de spelers een lhbti+-statement worden verwacht? Hoe ver gaat een voorbeeldfunctie?

Het Nederlands elftal treedt zondag voor de achtste finale van het EK aan in de Hongaarse hoofdstad Boedapest. Recent werd in het land een anti-homowet ingevoerd. Bondscoach Frank de Boer wilde eerder nog geen uitlatingen doen over een mogelijk statement van het Nederlands elftal. “Wij zijn met voetbal bezig”, zei hij vrijdag. Nu de groepsfase achter de rug is zal Oranje er donderdag op een persconferentie wel iets over zeggen.

Dinsdag werd al bekend dat Georginio Wijnaldum in Boedapest een aanvoerdersband draagt met daarop een hartje in regenboogkleuren en de tekst ‘OneLove'. Dat sluit aan bij de campagne van de KNVB die al langer loopt en waar Oranje zich ook voor inzet. De boodschap: voetbal is van iedereen, ongeacht afkomst, geloof, geslacht of seksuele geaardheid. “We hopen op deze manier iedereen te steunen die zich gediscrimineerd voelt", liet Wijnaldum weten.

Woensdagavond speelt Duitsland in München tegen Hongarije. De Duitse minister Michael Roth voor Europese Zaken heeft supporters opgeroepen om regenboogvlaggen mee te nemen naar het stadion, als steun voor de lhbti+-gemeenschap in Hongarije. De Europese voetbalbond Uefa gaf geen toestemming voor het verlichten van de buitenkant van de Allianz Arena in regenboogkleuren. Dat was wel de wens van het stadsbestuur van München. De Uefa liet dinsdag weten dat deze verlichting wel op niet-wedstrijddagen is toegestaan. Veel grote bedrijven in de stad hebben hun bedrijfslogo veranderd in regenboogkleuren en zullen hun gebouw rond de wedstrijd op dezelfde manier in het licht zetten.

‘Politieke uiting’

Naar verwachting zal de Duitse aanvoerder Manuel Neuer net als in de vorige EK-duels ook woensdagavond met een band in regenboogkleuren spelen. De Uefa kondigde zondag een onderzoek aan, wat Neuer een boete had kunnen opleveren omdat het om een ‘politieke uiting’ ging. Na een storm van kritiek blies de Uefa het onderzoek maandag weer af, omdat de band ‘een goed doel’ diende.

Nederland komt dus in elk geval met de aanvoerdersbond ‘OneLove', iets waar homobelangenorganisatie COC Nederland eerder om had gevraagd. Mag je van spelers rond zo'n belangrijke wedstrijd wel een actie of een statement vragen tegen wetgeving in het land waar ze toevallig moeten spelen?

Sportfilosoof Ivo van Hilvoorde vindt dat sporters een voorbeeldfunctie hebben, maar dat een boodschap hierover van de spelers wel oprecht en authentiek moet zijn. “Het moet uit henzelf komen. Dan kan het heel krachtig zijn en veel impact hebben, ook in Hongarije. Het EK is een groot podium. Maar ik heb moeite met het idee dat het hen wordt opgelegd. België en Engeland knielen op het EK tegen racisme, omdat de spelers dat zelf willen. Zoals Georginio Wijnaldum zich in het verleden uitsprak tegen racisme, dát was geloofwaardig en krachtig. Als je iets oplepelt omdat het moet, heeft het geen zin.”

Halfslachtig

Van Hilvoorde, lector aan Hogeschool Windesheim, vergelijkt het met de discussie in maart over een statement van Oranje tegen de slechte mensenrechtensituatie in Qatar, het land van het WK in 2022. “Dat was allemaal wat halfslachtig. De spelers moeten zoiets niet doen omdat de KNVB het wil. Ook nu: als ze de Hongaarse premier Orbán willen beledigen, doe het dan goed.”

De #OneLove-campagne geeft aan dat spelers zich wel bewust zijn van hun invloed en voorbeeldfunctie. Van Hilvoorde volgde onlangs ook de discussie over het vaccineren van de internationals; een deel van hen weigerde dat. “Zij en andere topsporters konden eerder gevaccineerd worden omdat ze belangrijker worden gevonden dan andere groepen. Als wij dat als land vinden, zitten daar ook consequenties aan. Ze hebben een publiek karakter en dienen daar rekening mee te houden.”

De discussie over de voetballer als rolmodel kwam ook terug toen Quincy Promes werd geselecteerd voor het EK. Hij zat vorig jaar enkele dagen vast voor een steekpartij in Abcoude en is nog altijd verdachte in die zaak. Maandag viel hij in bij Oranje, wat tot boegeroep en gefluit in de Johan Cruijff Arena leidde.

Dubbele moraal

Van Hilvoorde: “Topsporters worden moreel nu eenmaal anders beoordeeld. In het geval van Promes had men best rekening kunnen houden met de gevoeligheden, zoals bij het slachtoffer. Ik begrijp dat de bondscoach vooral naar het sportieve kijkt, maar van de KNVB had ik een beter afgestemde morele antenne verwacht.” Een werknemer kan gewoon naar zijn werk als hij nog niet veroordeeld is, zegt Van Hilvoorde. “Maar een voetballer heeft een publieke en maatschappelijke rol. Het getuigt van een dubbele moraal als je aan de ene kant de voorbeeldfunctie gebruikt en aan de andere kant zegt dat die er die niet is als het niet uitkomt.”

Van Hilvoorde zou het goed vinden als Wijnaldum het dragen van de ‘OneLove’-band donderdag gepaard laat gaan met een goed verhaal. “Bijvoorbeeld dat je dat ook doet voor andersgeaarden in de sport in Nederland. Je moet ook oppassen voor het vingertje naar Hongarije. Alsof het hier in de sport overal veilig is voor andersgeaarden.”

Lees ook:

Guido Albers, zaakwaarnemer van topvoetballers en Frank de Boer: ‘Schuif Qatar niet in de schoenen van spelers en coach’

Leg de druk over Qatar niet bij de voetballers neer, zeggen belangenbehartigers van spelers van Oranje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden