Lieuwe Westra, het Beest, had geen enkel mededogen voor zijn wielerconcurrenten, en ook niet voor zichzelf. Beeld ANP /  ANP
Lieuwe Westra, het Beest, had geen enkel mededogen voor zijn wielerconcurrenten, en ook niet voor zichzelf.Beeld ANP / ANP

In memoriamLieuwe Westra (1982-2023)

Lieuwe Westra (1982-2023) was meedogenloos voor vriend en vijand, en vooral voor zichzelf

Journalist Thomas Sijtsma maakte de zaterdag overleden Lieuwe Westra een jaar van dichtbij mee en schreef een biografie over diens leven en zelfdestructie. ‘Zijn haar zat wild, zijn ogen bewogen vluchtig door de ruimte.’

Thomas Sijtsma

Het Beest noemden ze hem. De meest treffende bijnaam in het peloton. Lieuwe Westra kon zo ongenadig hard fietsen dat alleen kijken al pijn deed. Meedogenloos was hij, voor vriend en vijand, maar vooral voor zichzelf. Een trainingsrit duurde bij voorkeur nooit minder dan zes uur. Zijn adagium: pauzes waren voor de talentlozen. Als Westra iets deed, dan deed hij dat goed.

Aan zijn bijnaam dacht ik nog in september. De laatste keer dat we elkaar zagen. Na verontrustende berichten van vrienden en familie zocht ik hem op in een autogarage op het industrieterrein van het Noord-Hollandse Zwaagdijk. Hoewel hij van nature onhandig was – in de biografie vertelde hij dat hij geen band kon plakken – kluste Westra bij als monteur.

Overnachten deed de voormalig stratenmaker op de vide van de garage. Het matje waar Westra die nacht op had geslapen lag nog op de grond. Een deken voor de kou lag er naast. Het was een treurig aangezicht. Beestachtig. De voormalig prof was alles kwijt. Buiten de korte broek en het besmeurde shirt dat hij droeg, bezat hij niks meer. Zijn haar zat wild, zijn ogen bewogen vluchtig door de ruimte. Wat hij nog met zijn toekomst wilde, wist hij niet. Leven van dag tot dag, met drugs en alcohol als brandstof.

Verdwalen in het donker

Dat vond hij wel best. Op de vraag of hij niet aan zijn verslavingen geholpen wilde worden, reageerde hij ontkennend. Wat maakte het allemaal nog uit? Altijd had hij naar anderen geluisterd, altijd gedaan wat ze hem vroegen. Daar was hij klaar mee, nu bewandelde hij zijn eigen weg. Hij verdwaalde in het donker en in plaats van de helpende hand koos hij de afslag die hij beter niet had kunnen namen: die van fatale zelfdestructie.

Westra begon na zijn wielercarrière, waarin hij onder meer uitkwam voor Vacansoleil en Astana, samen met zijn vrouw Ingrid Kimber een fietshotel in het Spaanse Calpe. Na een eerdere depressie aan het einde van zijn profbestaan lachte het leven hem weer toe. De zon scheen als nooit tevoren. Westra leek na inktzwarte jaren als herboren. Kimber was het beste wat hem als man kon overkomen, vertelde hij. De Australische was niet alleen beeldschoon en intelligent, ze zorgde ervoor dat het hotel liep als een trein. Westra hoefde alleen maar te fietsen met de gasten.

Het huwelijk liep op de klippen en Westra keerde terug naar Nederland. In het afgelopen jaar kwam hij meerdere keren in aanraking met de politie. Blijdschap en verdriet kwamen bij hem altijd zo dicht bij elkaar dat ze regelmatig botsten. Voortdurend was het balanceren, voor hem en zijn naasten.

Het ene moment fietste hij naast geletruidrager Vincenzo Nibali de Champs-Élysées op, even later kwam hij vanwege de donkere gedachten zijn bed niet uit. In een klein appartement in Monaco, waar de Fries nooit helemaal aardde, kwamen de muren op hem af. ‘Het Beest bestaat niet meer. Ik besta niet meer. Ik ben een hoopje ellende geworden’, zei hij daarover in de biografie.

Harder, sneller, beter en wilder

Daarin ging hij voorbij aan hoe geliefd hij was in het peloton en daarbuiten. Dat vergat Westra vaak, ook in de laatste maanden. In zijn beleving was iedereen altijd tegen hem. Hij maakte vrienden in binnen- en buitenland, was sociaal en ook nooit te beroerd om een interview te geven. Als het even kon in het Fries, de taal waarin hij dacht en droomde. Zo liet hij mij ook de uitnodigingskaarten voor zijn bruiloft schrijven. In het Nederlands liep hij vast op de tekst.

Lieuwe Westra tijdens de Driedaagse De Panne. Beeld BELGA
Lieuwe Westra tijdens de Driedaagse De Panne.Beeld BELGA

In het leven van Westra moest alles harder, sneller, beter en wilder. Wanneer we bij de totstandkoming van het boek de racefiets pakten om daar het gesprek te vervolgen, zat ik steevast in zijn wiel te huilen. Ook met mij geen enkel mededogen. Bij terugkomst hadden we nog geen woord gewisseld, ook omdat Westra de hardstyle op standje maximaal door zijn oortjes liet blazen.

Volgens moeder Alie Westra kon het nooit normaal. Hoe extremer, hoe beter. Zo ging het in zijn tienerjaren al op feestjes in het hele land. Net als op de fiets ging de blik op oneindig en het verstand op nul. Westra ging pas naar bed als hij geen stap meer kon zetten.

Om die mateloosheid stond hij ook bekend in het peloton. Vanwege de taalbarrière gaf kopman Nibali hem in de winnende Tour de France van 2014 slechts één instructie. ‘Lieuwe, piano.’ Rustig aan, de knecht reed zijn kopman regelmatig de vernieling in. In de kasseienrit van die editie was Het Beest veruit de sterkste man in koers. De trouwe adjudant bleef in de ziedende regen bij zijn Italiaanse kopman, liet daarmee de winst aan Lars Boom, en plaveide zo op Noord-Franse kasseien de weg naar de eindzege.

Sterk en kwetsbaar

In de winter van 2012 besloot Westra buiten medeweten van zijn ploeg Vacansoleil zijn lichaamsgewicht te verlagen. Met dat potige postuur kwam hij moeilijk een berg op, maar op een dieet van louter groenteshakes zou hij echt wel met de beste renners mee omhoog kunnen. Hij bewees zijn gelijk door de vijfde etappe in Parijs-Nice onder anderen klimgeiten Alejandro Valverde, Bradley Wiggins en Rigoberto Uran te verslaan. Hij was apetrots op de zege. Zelfs in september twinkelden zijn ogen bij deze gedachte aan betere tijden. ‘Ik was toen zo allemachtig sterk, mooi hè?’

null Beeld Olaf Kraak
Beeld Olaf Kraak

Verbazing oogstte hij net zo vaak buiten de sport. Na het kijken van de Netflixserie The Queen’s Gambit daagde hij Kimber uit voor een potje schaken. Westra bleek aan het bord geniaal te zijn en gaf zijn vrouw het nakijken. Ook testte hij zichzelf een paar keer in een triatlon. Hij kon voor geen meter zwemmen, leek zelfs te verdrinken, maar bleef volharden in zijn wil om te finishen. Voor omstanders was het een vermakelijk gezicht om dat spierwitte rennerslijf achter in het veld te zien spartelen. Dat lachen was snel voorbij bij het fietsonderdeel. Westra vond binnen een ronde aansluiting bij de koplopers.

Westra kon tegelijkertijd zo verschrikkelijk sterk en kwetsbaar zijn. Eenmaal in de kopgroep kon het peloton hem niet meer te pakken krijgen, in het leven net zo ongrijpbaar voor iedereen die van hem hield. Hij vocht voortdurend met zichzelf, zocht in het leven naar iets wat er misschien helemaal niet was. Altijd lonkten middelen die hem langzaam vernietigden, hij nam er meer van dan goed voor hem was.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden