Analyse Integriteit

Lamine Diack, het gevallen boegbeeld van de atletiek, staat voor de rechter

Lamine Diack, door zijn advocaten omschreven als ‘een man van waarden en principes’. Beeld AFP

Lamine Diack is de zoveelste invloedrijke sportbestuurder die de verleidingen van het ambt niet heeft kunnen weerstaan. De oud-bestuurder van de wereldatletiekbond hangt tien jaar celstraf boven het hoofd.

Pijnlijk was het, gênant zelfs. Hoe Sebastian Coe in 2015 bij zijn aantreden als voorzitter van de wereldatletiekbond, de IAAF, zijn voorganger Lamine Diack prees en omschreef als ‘de spirituele leider van de atletiek’. Dat Coe slechts drie maanden nodig had om afstand te nemen van die lofzang, legt het oeverloze integriteitsprobleem van de federatie bloot.

De in ongenade geraakte oud-bestuurder van de IAAF staat sinds maandag in Parijs samen met vijf andere bestuurders terecht op beschuldiging van corruptie en het witwassen van geld in relatie tot Russische dopingschandalen.

Diack is niet de eerste invloedrijke sportbestuurder die de verleidingen van het ambt niet kon weerstaan. Van Sepp Blatter (Fifa) tot Michel Platini (Uefa) en Tamás Aján, de voorzitter van de wereldgewichthefbond IWF die vorige week in opspraak kwam. De beschuldigingen zijn divers van aard.

Tien jaar

Cash voor het verhullen van dopingvergrijpen: dat was het terugkerende procedé onder Diack, zestien jaar lang boegbeeld van de internationale atletiek. De Senegalees, vier jaar lang onderzocht door Franse autoriteiten, kijkt tien jaar gevangenisstraf in de ogen.

Zijn vergrijpen reikten een stuk verder dan gewoon geld aanvaarden. Diack, oud-burgemeester van Dakar en inmiddels 86, nam volgens de beschuldigingen Russische dopingzondaars systematisch in bescherming. Hij zou ruim drie miljoen euro aan smeergeld hebben gekregen bij het verdoezelen van dopingschandalen.

Aanvankelijk zou het proces minstens twee weken duren, maar procedurele problemen na het opduiken van nieuw bewijs verplichtte de rechter – op haar eerste dag – meteen al om het proces tot minstens juni uit te stellen. Diack zelf heeft de aantijgingen steeds ontkend. Zijn advocaten omschrijven hem als een ‘man van waarden en principes’ en vinden de beschuldigingen ongegrond.

Istanbul

Het Franse onderzoek omschrijft een breed web van corruptie, gestuurd door Diack en breed vertakt in de atletiekwereld. Er was weinig waarvoor hij terugdeinsde. Zo betaalde de Russische marathonloopster Liliya Shobukhova naar verluidt 600.000 euro om van een lijst met verdachte atleten van de IAAF te worden geschrapt. Daardoor kon ze gewoon van start gaan op de Olympische Spelen van Londen in 2012.

De Senegalees bleek ook bereid zijn stem als lid van het IOC te verkopen tijdens de bieding van de komende Spelen. Zo zou Diack – invloedrijk in het comité – zijn steun aan Istanbul hebben ingetrokken toen de stad weigerde 5 miljoen dollar sponsorgeld te betalen aan de IAAF. Tokio zou wel bereid zijn geweest te betalen.

Diack, zelf een voormalige verspringer, laat de atletiekbond achter in grote verwarring, terwijl de bond zelf vecht voor zijn geloofwaardigheid in het licht van onophoudelijke dopingbeschuldigingen.

Koninkrijkje

Een belastend rapport van het Wereldantidopingagentschap Wada in 2016 oordeelde streng over de gesteldheid van de IAAF. Het bestuursorgaan van de atletiek werd jarenlang geleid door een ‘machtige, boosaardige clan’ met diens voorzitter als middelpunt. Tijdens zijn bewind tussen 1999 en 2015 vormde Lamine Diack de organisatie om tot zijn eigen koninkrijkje, klonk het scherp.

Tot zijn intieme kring behoorden twee van zijn zonen, zijn raadgever Habib Cissé en het hoofd van de antidopingsectie binnen de IAAF Gabriël Dollé. Diack zou een eigen informeel en onrechtmatig gezag hebben opgezet dat overzicht hield op de Russische dopingcasussen. Ook Valentin Balakhnichev (oud-voorzitter) en Alexeï Melnikov (oud-coach) van de Russische atletiekfederatie, raadgever Cissé en Dollé moeten zich voor de Franse rechter verantwoorden. Diacks zoon Papa Massata wordt hij bij verstek berecht. Senegal weigert hem uit te leveren.

Vladimir Poetin

Het relaas van de Franse openbare aanklager, waarover The Guardian vorige week berichtte, zet het machtsblok van de Diacks neer als ‘een echt georganiseerde criminele organisatie van formidabele efficiëntie, gespecialiseerd in corruptie, witwassen en verduistering’. Daarnaast omschreef de aanklager de houding van de IAAF als ‘extreem zelfgenoegzaam’ tegenover de Russische atletiekfederatie.

Volgens diezelfde aanklager zou de clan-Diack banden hebben opgebouwd met verschillende Russische overheidsfunctionarissen, onder wie Vladimir Poetin. De eerste contacten zouden van 2011 dateren. Een zogeheten ‘full protection’-plan bood verschillende Russische dopingzondaars bescherming. Zo werden sancties tegen minstens 23 atleten uitgesteld tegen betalingen tussen 100.000 en 600.000 euro. Het opgehaalde bedrag van 1,5 miljoen euro moest dienen voor de presidentscampagne van een relatie van Diack.

Huidig IAAF-voorzitter Coe, die in het Wada-rapport onbenoemd bleef, moet met een knagend gevoel van ongemak door het rapport heen gebladerd hebben. De Brit maakte deel uit van het overkoepelende toezichtsorgaan, waarover de onderzoekers scherp waren. Het rapport las ondubbelzinnig: “De raad moet zich bewust zijn geweest van de mate van doping, het overtreden van antidopingregels en de omvang van het nepotisme onder Diack”.

De voormalige bondsbaas wentelde de atletieksport in een diepe geloofwaardigheidscrisis. Coe’s voornaamste doelstelling is dan ook om het vertrouwen in de atletiek op te vijzelen.

Lees ook:

De Russische dopingfraude bleek nog erger dan gedacht

De kans is groot dat Rusland zich weer voor lange tijd verstoten ziet van internationale sporttoernooien

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden