Schaatsiconen

Kramer en Wüst zijn uitgezwaaid, wat nu voor het Nederlandse schaatsen?

In Thialf werden Sven Kramer en Ireen Wüst geëerd. Beeld ANP
In Thialf werden Sven Kramer en Ireen Wüst geëerd.Beeld ANP

Sven Kramer en Ireen Wüst kregen een groots afscheid in Thialf. Hoe moet het schaatsen verder, nu beide iconen echt zijn afgezwaaid?

Kick Hommes

De schaatsprestaties waren van ondergeschikt belang. Zaterdag in Thialf, bij de afsluiter van het schaatsseizoen, overschaduwden Sven Kramer en Ireen Wüst nog één keer alle andere schaatsers bij hun officiële afscheid van de schaatssport.

Het eerbetoon was groots, groter dan een schaatser ooit definitief werd uitgezwaaid. Op het middenterrein van Thialf werd een grote ereshow gehouden, bijna een uur lang. Koning Willem-Alexander was erbij aanwezig. Onder meer IOC-voorzitter Thomas Bach sprak het duo toe. Beiden kregen een bocht van het stadion naar zich vernoemd.

Samen droegen de twee schaatsgrootheden het Nederlandse schaatsen zeventien jaar lang. Al die tijd waren ze aan elkaar geklonken, al waren ze in hun laatste jaren geen ploeggenoten meer. Maar de vergelijkingen waren en zijn er genoeg. Van in dezelfde maand geboren (april 1986) , tot in dezelfde periode doorgebroken en nu dus in hetzelfde jaar gestopt.

Ze wonnen veel, allebei. Maar verloren ook. Wüst bleek succesvoller in de laatste jaren, met goud op de olympische 1500 meter vorige maand als absoluut hoogtepunt. Zij won vijf Spelen op rij een gouden medaille. Ze is de succesvolste Nederlandse olympische sporter aller tijden. Kramer tobde in zijn nadagen met zijn rug, kon de olympische 10 kilometer nooit winnen, maar won in al zijn jaren toch vier keer olympisch goud.

Ook de rest van de erelijsten puilt uit. Kramer werd negen keer wereldkampioen allround, Wüst zeven keer. Kramer werd dertien keer wereldkampioen op een afstand, Wüst negen keer. Ze grossierden bovendien in Europese medailles. Kramer werd tien keer Europees allroundkampioen, Wüst vijf keer.

In tegenstelling tot Kramer, die na een teleurstellende laatste Spelen afgelopen week op skivakantie in het Franse Verbier was geweest, had Wüst ook de eer haar carrière met een wedstrijd af te sluiten. Bij het inrijden klonk het applaus in Thialf zo hard, dat even werd gewacht bij de start van de rit die moest volgen. Net als Kramer was Wüst als een magneet voor het publiek. Voor haar werd altijd het hardst geklapt. Dit keer was het zelfs voor haar het hardste ooit.

Op haar 1500 meter, waar ze langer dan gebruikelijk werd aangekondigd door de speaker, kwam ze tot een vierde plaats. In haar laatste meters voor de finish gooide ze al haar armen de lucht in. Het vieren was begonnen. Kramer kreeg niet veel later in de ereloge van Thialf een koninklijke onderscheiding. Hij werd onderscheiden tot officier in de Orde van Oranje-Nassau.

Het gemis van de eindbaas

Patrick Wouters, jarenlang teambaas bij TVM en manager van beide schaatsers, gaat beide personen missen in de schaatswereld, vertelde hij zaterdag nog in Thialf. “Sven was de eindbaas. Hij wist alles. Hij liet zijn stem horen, ook in onderhandelingen met de KNSB, bijvoorbeeld. Dat deed hij niet alleen voor zichzelf, maar ook voor andere schaatsers. Dat wordt weleens vergeten. Hij heeft ook veel kastanjes uit het vuur gehaald voor anderen. En nooit ging hij verantwoordelijkheid uit de weg. Ook als het weleens erg veel druk werd.”

Wüst was vooral in haar laatste jaren meer begaan met iedereen om haar heen. Zij had het buiten het ijs moeilijker in haar carrière. Waar Kramer doorgroeide in het bastion van Lotto-Jumbo en later Jumbo-Visma, moest Wüst zelfs zoeken naar sponsoren. In 2019 had ze het heel moeilijk met het overlijden van haar hartsvriendin Paulien van Deutekom. Ze leerde het schaatssucces nog meer waarderen en ze hielp haar ploeggenoten.

Kramer gaat door bij Team Oranje, de overkoepelende organisatie van de schaats- en wielerploeg van Jumbo-Visma. Hij is dus niet helemaal uit het schaatsen verdwenen. Zijn vorig jaar opgezette Sven Kramer Academy, waar hij schaatslessen aanbiedt voor kinderen, vindt hijzelf zijn nalatenschap.

De schaatssport moet zich opnieuw uitvinden nu de vaandeldragers opzij stappen. Coach Jac Orie vindt het doodzonde dat iemand als Kramer de sport verlaat, zei hij in Peking al. “Ergens een beslissing over nemen en daar vervolgens 110 procent voor staan. Daarmee sleurde hij iedereen om zich heen naar een hoog niveau. Dat kan ik waarderen in een sporter. Dat gaat de schaatssport wel missen.”

Kramer en Wüst belichaamden tegelijkertijd de gehele sport. Zij zorgden niet alleen voor een hoog niveau, maar bepaalden ook de marktwaarde van het schaatsen. De nieuwe generatie is nog te jong om die schoenen te vullen. Jutta Leerdam en Femke Kok zijn nog met hun eigen carrière bezig. Kok gaat ploeggenote Wüst daarom ook goed missen, zei ze zaterdag nog. “Wij kunnen ons niet voorstellen hoe alles wat komt gaat zijn. Daarom heb ik wel veel aan Ireen gehad.”

Hoe gaat de sport veranderen, zonder de twee iconen? Het is een vraag die volgend jaar een antwoord krijgt. Al te dramatisch moet het ook niet worden gemaakt. Wouters: “Het schaatsen vormt zich wel weer. Er staan wel mensen op. Schaatsers als Sven en Ireen komen eens in de twee, drie, vier decennia voor. Ard en Keessie waren het. Zij zijn het. Dat is niet vervangbaar. Dat overkomt je.” Kok zei het zaterdag ook: “Sven of Ireen overtreffen wordt heel moeilijk, zo niet onmogelijk.”

Kramer: Goed dat deze viering in vrijheid kan plaatsvinden

Als reactie op de koninklijke onderscheiding zei Kramer super vereerd te zijn en trots te zijn. “Ik had deze niet zien aankomen. Ik ben heel dankbaar en hoop dat ik mensen heb kunnen inspireren en dat ze er net zoveel plezier aan beleven als ik heb gehad”, zei de schaatser. Ook gaf hij aan dat het goed was dat de viering in vrijheid kon plaatsvinden, in een democratie, verwijzend naar de oorlog in Oekraïne.

Lees ook:

Met haar record op de Winterspelen laat Ireen Wüst zien wat haar zo bijzonder maakt

Met haar zege op de 1500 meter van Peking is Ireen Wüst wereldnieuws. Nooit eerder won een wintersporter op vijf verschillende Olympische Spelen individueel goud.

Kramer kan leven met roemloos einde. ‘Ik was meedogenloos, nu zijn ze meedogenloos voor mij’

In zijn laatste officiële race werd Sven Kramer ingehaald. Op de massastart weliswaar, maar toch: hij werd ingehaald. Het deerde hem niet meer. Zijn topsportcarrière is voorbij. “Dat zijn de wetten van de topsport. Ik was meedogenloos, nu zijn ze meedogenloos voor mij.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden