PSV'er Armando Obispo slaagt er op de slotdag van de eredivisie in een leeg Nieuw Galgenwaard niet in een doelpunt van Sander van de Streek namens FC Utrecht te voorkomen.

AnalyseEredivisie

Kopzorgen na een coronaseizoen: de binding met de fans en de voorspelbaarheid

PSV'er Armando Obispo slaagt er op de slotdag van de eredivisie in een leeg Nieuw Galgenwaard niet in een doelpunt van Sander van de Streek namens FC Utrecht te voorkomen.Beeld Pro Shots / Thomas Bakker

Een uitzonderlijke editie van de eredivisie zit erop. Wat was dit voor seizoen, in vooral lege stadions? En welke donkere wolken pakken zich samen voor de toekomst?

Ruim een week na het verstoren van een training, met rellen tot gevolg, grepen fans van Feyenoord de laatste speeldag van de eredivisie aan om hun frustratie te uiten over de prestaties en het beleid van hun club. In de wedstrijd tegen RKC drongen ze de Kuip binnen door de beveiliging te trotseren en over hekken te klimmen. Ze gooiden vuurwerk, fakkels en rookbommen op het veld. De spelers van Feyenoord besloten de hooligans te belonen met applaus, wat als een illustratie kon worden gezien van de macht die supporters hebben in Rotterdam-Zuid.

Clubs als Feyenoord kunnen ze missen als kiespijn, dit type fans, terwijl supporters voor alle clubs een reden van hun bestaan zijn. Dit seizoen werd die relatie meer dan ooit op de proef gesteld. Slechts een paar keer was er publiek welkom in de stadions, zoals eind april nog. De beelden maakten duidelijk voor wie betaald voetbal ook alweer is bedoeld: die man met vochtige ogen van ontroering op de tribune bij Heerenveen of die supporter van Willem II die intens gelukkig zingend met biertje in de hand een doelpunt begroette.

Dat weekend contrasteerde met de kille en stille stadions op al die andere speeldagen. De eredivisie was daardoor niet het ventiel voor de primitieve driften die voetbal los kan maken. Op cruciale momenten kon bijna niemand delen wat de essentie van voetbal is: emotie. Bij het kampioenschap van Ajax stonden spelers potsierlijk met elkaar te dansen in een lege Johan Cruijff Arena. Een degradatie in eigen stadion leek nooit eerder zo emotieloos en zonder betekenis als die van nota bene de eeuwige vulkaan ADO Den Haag. Buiten die stadions kwamen supporters samen, om de landstitel van Ajax te vieren of samen om ADO te rouwen. De coronaregels waren niet opgewassen tegen die aandrang. Triomf of tragiek, dat wil men samen beleven.

Geen hoge pieken en pure emoties

Het mocht niet, het kon niet, dit seizoen. Dat had effect. Het voetbal werd er niet beter op. Bij de doorsnee liefhebber werd de binding minder. Het was als in het gewone leven en de economie: het draaide wel door, maar de hoge pieken en pure emoties waren er niet meer. De koffieautomaat om alles op maandag te bespreken was er voor thuiswerkende fan niet. Voetbal, dat onschuldige substituut voor oorlogen, stammenstrijdjes en vijanddenken, is minder leuk als er niet uitgebreid over gedelibereerd kan worden, op het werk, in de kroeg of in de kantine. Die waren ook gesloten.

De gevolgen voor de clubs zijn nog niet te overzien. Veel seizoenkaarthouders en sponsors hebben geen geld teruggevraagd. Acute financiële rampspoed is daardoor uitgebleven. De grote angst van de clubs is dat ze een deel van die vaste klanten na een seizoen zonder veel beleving gaan kwijtraken. De impact kan groot zijn, wat clubs zal dwingen om de tering naar de nering te zetten.

Een andere bedreiging voor de aantrekkingskracht van de eredivisie openbaarde zich dit seizoen al: toenemende voorspelbaarheid. Het rijke Ajax loopt financieel hard weg van de rest. De begroting bepaalt immers in hoge mate de ranglijst van voetbalcompetities.

Dat in februari al duidelijk was dat Ajax op weg was naar de landstitel, versterkte het idee dat deze competitie saai was. De jaarlijkse deelname aan de Champions League heeft een vliegwieleffect op de financiële verschillen in de top. PSV krijgt dankzij een nieuwe hypotheek en geldschieters de komende jaren vijftig miljoen euro extra om in de selectie te investeren. Het is voor de spanning in de eredivisie te hopen dat dit voldoende zoden aan de dijk zet. De Eindhovenaren waren in het eerste seizoen onder de Duitser Roger Schmidt nog veel te wisselvallig om Ajax te kunnen bedreigen. Hetzelfde gold voor AZ. Feyenoord bevestigde slechts dat het in alle opzichten inmiddels een straatlengte achter ligt op Ajax.

Spaarzame glimpen van excellentie

Jawel, de eredivisie bood ook vermaak. De 0-13 van Ajax bij VVV was historisch. De Venlose club degradeert met de topscorer in de gelederen, ook een unicum. Zegt het iets over de eredivisie dat Georgios Giakoumakis elders nooit veel wist te scoren? Komt hij straks in het rijtje Björn Vleminckx, Vincent Janssen en Afonso Alves, die buiten Nederland nooit meer veel raak schoten? Het was een mooi gespreksthema geweest voor bij de koffieautomaat. Net als de spaarzame glimpen van excellentie, bij acties van Dusan Tadic, Mario Götze en ja, Arjen Robben.

Het had bij de koffieautomaat ook kunnen gaan over de nieuwe aanwas. Hoe goed is die nou? De Ajacieden Gravenberch en Timber en PSV’er Gakpo ontpopten zich met de Zweed Karlsson (AZ) als veelbelovend, maar wat zijn ze internationaal waard? En hoe goed worden ze, dit seizoen toch wat tegenvallende ‘talenten’ als Stengs, Boadu, Ihattaren, Koopmeiners?

Het had over trainers kunnen gaan. De fratsen van de heerlijk eigengereide Roger Schmidt, het succes van zijn beschaafde landgenoten Thomas Letsch bij Vitesse en Frank Wormuth bij Heracles en -natuurlijk- het boeiende proces bij Feyenoord waar Dick Advocaat langzaam de grip op zijn spelers verloor. Danny Buijs toonde bij FC Groningen wat in de Nederlandse cultuur vaak wordt onderschat: het belang van een strakke organisatie gepaard aan mentale en fysieke weerbaarheid. Nieuwlichter Sjors Ultee transformeerde het zieltogende Fortuna Sittard tot een keurige middenmoter. Henk Fraser kneedde Sparta richting Europees voetbal. Fred Grim hield bij RKC vast aan zijn visie op voetbal en behoedde de club met het kleinste budget weer voor degradatie. Ondertussen liet FC Emmen in de moeilijkste periode trainer Dick Lukkien gewoon zitten. Een voorbeeld dat clubs als ADO en FC VVV te denken moet geven.

Zonder publiek was het een weinig verheffend seizoen. Wat zeker zal beklijven? Dat is toch het plezier van Arjen Robben op zijn 37ste in Emmen, met zijn emoties na afloop. Misschien gaat hij nog een jaartje door, zodat er straks behalve alleen wat media en ballenjongens ook weer voetballiefhebbers live getuige van kunnen zijn. Hoe hard het voetbal dat publiek nodig heeft, is dit seizoen wel gebleken. Daar kunnen relschoppende Feyenoordfans niets aan veranderen.

Lees ook:
Advocaats laatste kunstje bij Feyenoord dreigt volledig te mislukken

In een naargeestige sfeer verloor Feyenoord kansloos van kersvers kampioen Ajax (0-3). De club ziet de kansen op Europees voetbal slinken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden