Mensenrechten

KNVB-baas terug uit Qatar: ‘Ik geloof dat het glas halfvol is’

Gijs de Jong, secretaris-generaal van KNVB, is net terug uit Qatar.  Beeld ANP /  ANP
Gijs de Jong, secretaris-generaal van KNVB, is net terug uit Qatar.Beeld ANP / ANP

Nationale bonden uit Europa, waaronder de KNVB, hebben in Qatar aangedrongen op onderzoek naar de doden die voor het WK zijn gevallen. Dat zegt Gijs de Jong van de KNVB.

John Graat

De Jong, secretaris-generaal van de KNVB, is net terug uit de oliestaat waar over een jaar het omstreden WK voetbal zal worden gehouden. De Jong voerde samen met collega's van andere nationale voetbalbonden in Europa in Qatar gesprekken onder meer met organisaties voor arbeidsmigranten, het WK-comité, de Qatarese overheid en arbeidsmigranten zelf. Door op deze manier druk te zetten, hopen de bonden dat het WK ‘duurzame verbeteringen’ in het land teweeg brengt.

Wat is uw algemene conclusie na het bezoek?

“Dat ze goede stappen zetten in Qatar, maar dat er nog veel meer gemaakt moeten worden. Ik geloof dat het glas halfvol is. Maar het blijft heel lastig voor een voetbalbond of een individu om te bepalen of dat echt zo is. Het kafala-systeem (dat werknemers eigendom maakte van werkgevers, red.) is afgeschaft, er is nu een hitteprotocol, een minimumloon, een officiële klachtenprocedure, allemaal positief. We hebben als werkgroep van de Uefa ook vertrouwelijk overleg gehad met arbeidsmigranten, in onze spijkerbroeken, buiten het officiële programma om. En of het nou om de Indiase bouwvakkers of huishoudelijke hulpen uit Sri Lanka gaat, allemaal zeiden ze: als het WK niet hierheen was gekomen was er nooit zoveel verbeterd. Hun salaris is nu het viervoudige van wat het was.”

Mensenrechtenorganisaties benadrukken dat het tot dusver vooral veranderingen op papier zijn.

“We spraken ook een vrouw die voor huishoudelijke hulpen opkomt. Zij vertelde schrijnende verhalen. Die mensen kennen de taal niet, ook hun rechten niet, maken lange dagen, krijgen slecht eten. Dat is moeilijk voor ons om zomaar te veranderen. Organisaties daar, zoals Building and Wood Workers’ International (BWI) en International Labour Organisation (Ilo) zien verbeteringen, maar wij hebben ook met Amnesty gesproken. Ze hebben denk ik allebei gelijk. Er zijn bedrijven in handen van machtige mensen die zich niet aan de nieuwe regels houden. Die moeten worden aangepakt. Het ministerie van arbeid verzekerde ons dat er inspecties zijn.”

De vrees bestaat dat de klok weer wordt teruggedraaid als de schijnwerpers die nu op het land staan vanwege het WK weg zijn. Gelooft u echt in duurzame verandering?

“Ja. We hebben echt veel mensen gesproken en ik twijfel niet aan hun goede intenties. Ik denk dat dit WK uiteindelijk een grotere legacy zal hebben dan de WK’s eerder in Zuid-Afrika, Brazilië en Rusland. Alle bonden die in de Uefa-werkgroep zitten, zullen na 2022 blijven terugkomen in Qatar. We hebben nu ook samen afgesproken welke eisen we stellen aan leveranciers van onze teams, voor de hotels, het transport, het eten, et cetera.”

Er zijn onlangs journalisten opgepakt, over de vrijheid van lhbti’ers zijn vanuit de WK-organisatie kanttekeningen geplaatst, een voormalig woordvoerder zit vast omdat hij te kritisch was. Is daar ook over gesproken?

“Zeker, alle gevoelige onderwerpen zijn op tafel gekomen, maar het is niet zo dat je met twintig mensen in één ruimte op details kunt ingaan. Maar de vrijheid van de pers is toegezegd, net als die van lhbti-fans die richting Qatar gaan. De Fifa (Wereldvoetbalbond, red.) is daar ook mee bezig. De Fifa houdt ook de bouwplaatsen en de hotels waar alle teams in terecht komen goed in de gaten. Wij hebben de Fifa gevraagd: kun je ons beloven dat in de WK-hotels straks qua mensenrechten alles in orde is? Ze zeiden: beloven is lastig maar alle 115 WK-hotels krijgen allemaal een mensenrechtenclausule in contracten. Daarin wordt juridisch vastgelegd dat men zich aan alle wetgeving houdt.”

Volgens Amnesty weigert Qatar de oorzaak van het overlijden van mogelijk duizenden arbeidsmigranten te onderzoeken. Is daar ook over gesproken?

“Ja, in lijn met de rapporten van Ilo en Amnesty daarover is dit in ons bijzijn vooral door mijn Deense collega aangekaart bij het Qatarese ministerie van arbeid. Hij heeft namens ons helder betoogd dat wij meer verwachten dan er nu gebeurt. Wij willen dat er meer aandacht komt voor de families en hoe ze financieel gecompenseerd worden. Daar zijn toezeggingen over gedaan.”

Lees ook:

Zijn wij allemaal verantwoordelijk voor het WK in Qatar?

‘Het is niet aan de bondscoach of spelers om over politieke zaken te praten’, antwoordde Louis van Gaal op de vraag of spelers van het Nederlands elftal zich zullen uitspreken over de mensenrechten en arbeidsomstandigheden in Qatar, waar Oranje volgend jaar deelneemt aan het WK voetbal. Heeft hij een punt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden