SchaatsenEK Afstanden

Jutta Leerdam en Vanessa Herzog: teamgenoten die elkaar bijna nooit zien

Jutta Leerdam, hier als Nederlands kampioen op de 500 meter.Beeld BSR Agency

Op de sprintafstanden tijdens de EK Afstanden is de Oostenrijkse Vanessa Herzog favoriet. Jutta Leerdam is ploeggenote, maar kijkt niet veel naar haar op. ‘Als je alleen maar vergelijkt met anderen, word je zelf niet beter.’

De een is Nederlands kampioen en een nieuwe mondiale topsprintster in de dop. De ander is de huidige wereldkampioen over 500 meter en zet een internationale standaard. Ze zitten samen in een ploeg, trainen incidenteel met elkaar, maar meestal let de een, Jutta Leerdam, niet op hoe de ander, Vanessa Herzog, schaatst. “Ik kijk alleen naar mezelf.”

Leerdam meldde zich gisteren met een liesblessure af voor de teamsprint, maar start zaterdag wellicht gewoon op de 500. Zij en Herzog zijn dit weekend blikvangers op de sprintafstanden tijdens de EK Afstanden in Heerenveen. Herzog is favoriet bij afwezigheid van de Japanse vrouwen. De Nederlandse Leerdam zal in Thialf het meest worden toegejuicht. Beiden zijn persoonlijkheden, om verschillende redenen.

Het verschil in presentatie blijkt uit onder meer uit het aantal volgers op Instagram. Leerdam (200.100 volgers), twee weken geleden nog Nederlands kampioen op de 500 en 1000 meter, presenteert zich graag als rolmodel met een sportoverstijgende uitstraling en heeft al een heel managementteam om zich heen met daarin onder anderen oud-tennisser John van Lottum en haar vriend Koen Verweij. Herzog (3300 volgers) werkt intensief samen met haar man Thomas Herzog (50), die ook haar coach is. Ze wonen samen op een oude boerderij in Ferlach, Zuid-Oostenrijk.

Twee alcapas na een weddenschap

Qua prestaties is het andersom. Waar Leerdam (21) haar internationale doorbraak nog moet beleven, is Herzog (24) al wereldtop. Ze versloeg in februari in Inzell, in de hal waar ze als kind duizenden rondjes schaatste, de Japanse veelwinnaar Nao Kodaira. Ook werd ze Europees kampioen sprint in het Italiaanse Collalbo, waar Leerdam vierde werd. Herzog kreeg na die overwinning van haar man twee alpacas cadeau, het gevolg van een weddenschap.

De gelijkenis is dat beiden schaatsen bij Reggeborgh, het team van coach Gerard van Velde. Hij kreeg de twee schaatssters deze zomer per toeval bij elkaar. Via assistent-coach Desly Hill, die Herzog al begeleidde, kreeg hij het verzoek of Herzog mee mocht trainen. Eerder waren Verweij en Leerdam al langsgekomen om te praten over een verbintenis. Van Velde: “Toen viel het vrouwenteam op zijn plaats. Met Michelle de Jong was het team compleet.”

Het lijkt voor iedereen gunstig, een vrouwenploeg met de beste van de wereld en een groot talent. Toch zijn Leerdam en Herzog meestal tijdelijke ploeggenoten. Herzog traint gewoonlijk alleen in Inzell. De Oostenrijks sportvrouw van het jaar 2019 hopt onregelmatig langs. Op trainingskamp in Zuid-Duitsland en bij de wereldbekerwedstrijden deed ze dit seizoen mee bij Reggeborgh. Ook ging ze deze zomer mee op fietstraining.

Een spaarzaam samenzijn

Gezien de hoeveelheid trainingen over een heel seizoen is het een betrekkelijk spaarzaam samenzijn. De afstand speelt een rol, Herzog komt bijvoorbeeld niet vaak van Oostenrijk naar Heerenveen en voor Leerdam is het vice versa. De samenwerking houdt daarom tijdens het seizoen in dat de twee rond internationale wedstrijden met elkaar kunnen optrekken.

Tenminste, als ze er zin in hebben. Coach Van Velde: “Als iemand incidenteel langskomt, breek je toch een beetje in. Er moet in de training niets planmatigs zitten. Je moet Jutta en Vanessa niet uit hun standaardritme halen. Maar als Jutta achter zo’n topper kan rijden, dan is dat alleen maar mooi.”

Als ze samen rijden, dan kunnen ze complementair zijn, zegt Van Velde. Beiden hebben ‘iets mondiaals’, aldus de coach. “Jutta kan haar topsnelheid goed vasthouden. Haar terrein is de 1000 meter, waar je vooral het tweede rondje de snelheid moet behouden. Vanessa is daar iets minder goed in. Haar hele beweegpatroon is gericht op kort en snel sprinten.”

De Oostenrijkse Vanessa Herzog tijdens de Wereldbekerwedstrijden in Nagano, Japan, december 2019. Beeld AP

Een lichtjaar verschil

Herzogs belangrijkste kwaliteit is dat ze de eerste 100 meter razendsnel aflegt. Ze doet er in de zomer starttrainingen voor op de atletiekbaan, vertelt ze telefonisch. Soms scheelt het drie tienden van een seconde in de opening. Voor sprinters is dat een lichtjaar. “Het startblok leert je veel explosiviteit aan. Bovendien heb je dan ook in de zomer wedstrijden. Dat is goed voor mij.”

Mede dankzij trainingen met Herzog kan Leerdam ‘het vliegwiel beter op gang brengen’, zoals Van Velde het noemt. Van Velde: “Als de mannen op 90 procent een steigerung doen, zeg maar de eerste 15 seconden, dan hoeft Herzog niet te lossen. Dat is voor Jutta weer een goede training.” Bovendien kan Leerdam, als het echt te hard gaat bij de mannen, op iets mindere snelheid schuilen achter Herzog.

Herzog zelf ziet ook voordelen van het rijden met Leerdam en De Jong. “Het is een samenspel. Als ik achter hen rijd, kan ik uitrusten. Als zij achter mij rijden, dan kunnen ze van mij afkijken. En als ze een keer shit een bocht doorgaan, dan roep ik dat wel naar ze hoor”, zegt ze lachend.

‘Leerdam? Ze is er nog niet?’

Leerdam spreekt Herzog niet heel vaak. Soms drinken ze koffie na een training. In haar ratelende praatstijl: “Eigenlijk is Vanessa er niet zo vaak. Af en toe voor wedstrijden. Maar dan ben ik nog steeds bezig met trainen met de jongens. Ik wil een niveau halen dat vrouwen nog nooit hebben bereikt. Dan moet je naar de standaard van de jongens toe.”

Ook is de Nederlands sprintkampioene maar weinig bezig met vergelijken. “Als je met anderen bezig bent, kan je niet zelf beter worden. Vanessa is misschien beter op de 500 meter, maar niet op de 1000 meter.”

Als Herzog de internationale standaard is, waar staan Leerdam en in mindere mate De Jong dan? Herzog: “Ze doen het goed, maar ik denk dat ze dit jaar niet aan het hoogste niveau komen.” Van Velde: “Leerdam? Ze is er nog lang niet.”

Herzog wil dit weekend de Europese titel over 500 meter prolongeren. Leerdam wil ook winnen. Ze heeft misschien de internationale statuur nog niet, maar aan zelfvertrouwen is geen gebrek. “Ik wil zelf de beste worden. Ik keek vroeger wel naar schaatssters die nu onder mij eindigen. Nou ja, eigenlijk kijk ik naar niemand bij de vrouwen want die kan ik wel hebben in de toekomst. Volgende vraag.”

Tweede keer EK Afstanden

Ietwat onwennig is het toch wel, een EK Afstanden op de schaatskalender. Pas de tweede keer wordt dit toernooi verreden. Voor veel schaatsers is het een aanlooptoernooi, want in februari staan met de WK Afstanden in Salt Lake City en de WK Sprint en Allround in Hamar grotere wedstrijden op het programma.

De EK Allround worden afgewisseld met de EK Afstanden. Vorig jaar was rond deze tijd het allroundkampioenschap, volgend jaar weer, maar nu dus een wedstrijd per afstand. De eerste editie, twee jaar geleden, sneeuwde onder omdat de Olympische Spelen een maand later werden verreden. Bovendien was het Russische Kolomna niet de meest aansprekende plek voor een titelstrijd.

Dat is in Heerenveen waarschijnlijk anders, als in een (bijna) vol Thialf wordt geschaatst. De EK Afstanden is ook zonder echte schaatshistorie het enige toernooi van belang dat dit jaar in Nederland wordt geschaatst, op de wereldbekerfinale na.

Kritiek is er vooral op de programmering van de onderdelen. Zo werd de teamsprint voor mannen vrijdagavond gepland kort na de 1500 meter. Voor Thomas Krol reden om af te zeggen, waarna de Nederlandse ploeg als geheel besloot niet te starten.

Nederlandse sporters zelf staan aan de andere kant wel ‘gewoon’ individueel aan de start. Er zijn geen Spelen, niemand hoeft zich in te houden. En hoewel de kalender ‘altijd anders kan worden ingedeeld’, worden vragen veelal beantwoord met een standaard antwoord: het gaat toch om een titel. In de woorden van Gerard van Velde: “Het is wel een leuk wedstrijdje.”

Lees ook: De onklopbare geklopt: Nao Kodaira verliest voor het eerst in bijna drie jaar

De verrassing was groot toen Vanessa Herzog op de WK Afstanden vorig jaar in Inzell de onklopbaar geachte Nao Kodaira versloeg. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden