Kunstrijden

Joan Haanappel: ‘Ik zie de toekomst van het kunstrijden zeker niet somber in, anders hield ik er wel mee op’

Joan Haanappel: 'Ik besloot iets voor sport én kinderen te doen'.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Ook het WK kunstrijden, dat vandaag zou beginnen, werd afgelast. Joan Haanappel, Nederlands ster uit vroeger jaren, ziet nieuw talent. 

Sinds de Tweede Wereldoorlog gingen de wereldkampioenschappen kunstrijden één keer eerder niet door. Dat was in 1961, in Praag. De aanleiding was triest: de gehele Amerikaanse delegatie was bij een vliegtuigcrash nabij Brussel omgekomen. Het waren de topjaren van Joan Haanappel, nummer vijf op de Olympische Spelen van Squaw Valley in 1960. 

Haanappel is nu 79 jaar, en het Nederlandse kunstrijden zakte vooral na de jaren zeventig ver weg. Op het WK in Montreal zou deze week echter sprake geweest zijn van een opleving. Nederland zou voor het eerst weer in twee disciplines vertegenwoordigd zijn. Bij de vrouwen met Niki Wories en bij het paarrijden met Michel Tsiba en Daria Danilova. 

Het coronavirus heeft de hele sportwereld nu tijdelijk tot stilstand gebracht, maar voor de langere termijn is Haanappel best hoopvol voor het Nederlandse kunstrijden. Langzaam maar zeker ziet ze dat haar werk vruchten begint af te werpen. 

Vertrouwen

Twaalf jaar na de oprichting van de Stichting Kunstrijden Nederland (SKN) durft ze te zeggen dat ze toekomst met vertrouwen tegemoet ziet. Het is volgens haar zelfs niet onmogelijk dat Nederland na ruim vier decennia kan terugkeren op de Olympische Spelen. “Ik zie het zeker niet somber in”, zegt Haanappel telefonisch vanuit haar woonplaats Brussel. “Anders hield ik er wel mee op.” 

Joan Haanappel tijdens een training in 1956.Beeld ANP

Haanappel zette in 2008 de SKN op, omdat ze vond dat de schaatsbond KNSB het kunstrijden niet serieus nam. De stichting ondersteunt elf rijders en er is op dit moment, aldus Haanappel, een aantal zeer goede veertien- en vijftienjarigen. Er zijn in haar ogen een of twee rijdsters die in staat kunnen zijn om mogelijk over twee jaar de Olympische Spelen van Peking te halen. Al realiseert ze zich dat kunnen één is en doen twee. “Wij geven ze in ieder geval steun en het gevoel dat er mensen zijn die in erin geloven.” 

Haanappel benadrukt een paar keer dat ze er met haar stichting helemaal alleen voor staat, met hulp van een aantal kleine sponsors, donateurs, de gemeente Den Haag en De Uithof. En dat het lastig is de touwtjes aan elkaar te knopen. “Al het geld dat we hebben, steken we in de kinderen. Van het kleine beetje dat we hebben, krijgen sommigen zelfs een maandelijkse toelage.”

Persoonlijke reden

Haanappel begon in 2008 met de SKN niet alleen omdat ze van mening was dat het kunstrijden er binnen de KNSB bekaaid vanaf kwam. Er was ook een persoonlijke reden. “Ik heb geen kinderen, en dat is jammer. Nadat ik gestopt was met mijn werkzaamheden voor de televisie, dacht ik: wat kan ik nu nog voor zinnigs doen? Ik besloot iets voor de sport én voor kinderen te doen. Een gecombineerd idee waarbij ik toch iets bijdraag voor jonge mensen.”

Tot haar verbazing kreeg Haanappel het verzoek van de KNSB om iets voor de bond te gaan doen. Ze voelde daar aanvankelijk weinig voor (‘Onze bond heeft nog nooit wat voor Sjoukje Dijkstra en mij gedaan’), maar uiteindelijk nam ze toch zitting in de commissie kunstrijden. En later stemde ze, met frisse tegenzin, in met een functie binnen het hoofdbestuur.

“Na anderhalf jaar was ik weg, want ik kreeg er helemaal niks gedaan. Ik zat gewoon mijn tijd te verdoen, er gebeurde niks. Ik was de eerste kunstrijdster in het hoofdbestuur en ik zal mogelijk ook de laatste zijn. Ze waren met alles bezig, behalve met kunstrijden. Als ik iets opperde, werd er alleen wat meewarig geknikt.”

Die ervaringen waren voor Haanappel de reden om in 2008 de Stichting Kunstrijden Nederland op te richten. “Er moest iets gebeuren.”

In datzelfde jaar was Karen Venhuizen de beste kunstrijdster van Nederland. Inmiddels is zij disciplinemanager kunstrijden binnen de schaatsbond.

Lichtpuntjes

Vorige maand vertelde Venhuizen tijdens de Challenge Cup in Den Haag over de lichtpuntjes die zij zag. Volgens haar voortvloeiend uit de wekelijkse centrale trainingen van de bond in Tilburg en de opleidingsprogramma’s voor talentontwikkeling in Den Bosch en Dordrecht, trainingen die door het coronavirus nu ook zijn stilgevallen. 

Haanappel: “Dat gaat over veel kinderen, die met z’n veertigen tegelijkertijd op het ijs staan. Voorlopig is daar nog niemand uit naar boven gekomen. Het werk moet echt door ons worden gedaan. Bij ons zijn de beste talenten ondergebracht.” De relatie tussen Haanappel en de bond is nog altijd niet warm. “De KNSB blijft toch altijd een hardrijdersbond en een shorttrackbond, en mij vinden ze lastig.”

“Dat is onze erfenis. Zo zijn we opgegroeid, met slootjes”, zegt Haanappel die vindt dat Nederland als schaatsland ook in het kunstrijden een grote rol zou moeten spelen. “Dat vindt de internationale schaatsunie ISU ook. Omdat het de grootste sport is binnen de ISU. Het draait niet om langebaanschaatsen. Bij de Olympische Spelen zijn de kaarten voor het kunstrijden als eerste uitverkocht. Het langebaanschaatsen is een traditie, maar zeker geen internationale traditie. Daar kijken alleen maar Nederlanders naar.”

Lees ook:

‘Ik ben degene die ik nu ben. En dat is Niki Wories, die naar de Olympische Spelen gaat’

Niki Wories werd begin vorig jaar Nederlands kampioen, maar moet een WK-ticket aan concurrent Kyarha van Tiel laten. Ze kreeg te horen dat nóg een val op haar hoofd fataal zou kunnen zijn. 

De enige man op het NK kunstrijden: ‘Aan de wereldtop zal ik nooit komen’

Hij wilde eigenlijk op ijshockey, maar Thomas Kennes raakte verslingerd aan het kunstrijden. In Nederland ontbreekt het aan concurrentie, de Brabander staat er alleen voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden