null Beeld

ColumnJohn Graat

Is Louis van Gaal nou zo slim?

In verwarring fietste ik terug naar het station. Waar was ik bij geweest? Op de KNVB Campus in Zeist had Louis van Gaal een persconferentie gegeven. Had ik zitten luisteren naar een megalomane mopperpot, die letterlijk had neergekeken op ons, of naar de beste bondscoach aller tijden, die weer een meesterlijk spel had gespeeld? Misschien wel beide.

Steven Berghuis mag “God op zijn blote knieën danken dat ik hem drie keer heb laten staan”, zei hij. Het is voer voor een semantisch debat. Bedoelde hij eigenlijk dat Berghuis hém mocht bedanken, als God, of de God van het voetbal, of verwees Van Gaal juist nederig naar de Allerhoogste en dat hij slechts een plaatsvervanger is die aardse keuzes maakt?

Feit en fictie, ernst en spel, ze zijn in het voetbal soms moeilijk te onderscheiden. Van Gaal sublimeert die verwarring. Het begint al bij zijn theatrale opkomst bij deze persconferenties: van achter gordijnen. Dan stapt hij een podium op. Niemand weet vooraf hoe zijn pet staat. Wat volgt, is een eenakter, waarin hij steeds van gedaante wisselt. Het is interactief theater. Publikumsbeschimpfung is nooit ver weg. “Ben jij de bondscoach?”

Net als de weerzin over al het dedain opborrelt, en de toehoorder op het verkeerde been is gezet, volgt alsnog een antwoord. Debutant Mark Flekken krijgt eerst complimenten; even later wordt de Limburger te kakken gezet om zijn accent, door iemand met een zwaar Mokumse tongval. Over de reservebeurten van Georginio Wijnaldum bij zijn club maakt hij zich ‘natuurlijk zorgen’, om vervolgens te vertellen dat dit geen probleem is.

Een verlosser in tijden van falend leiderschap

Van Gaal is de sociaal bewogen man die eerder wel iets over de kabinetsformatie wilde zeggen, maar de discussie over het WK in Qatar meteen doodsloeg: val voetballers en coaches er niet mee lastig. Hij wordt geroemd door elke speler met wie hij ooit heeft gewerkt, maar de Oranje-internationals zagen hem vorig jaar liever niet komen. Nu zijn ze bekeerd.

Tegenover ons zit hij deze dag met een mengeling van haat en liefde, met chagrijn en plezier. Dan weer cynisch, dan weer glimlachend, soms schaterend. Naar zijn werkelijke intenties is het gissen. Is hij nou zo slim? Zijn wij wel echt zijn publiek of hooguit de aangevers? Thuis kijkt het volk mee; mensen die hem in deze tijden van falend leiderschap hebben omarmd als een daadkrachtige verlosser. Of richt hij zich indirect tot de spelers? Eén ding weet hij: het beschimpen van journalisten, met hun ‘krantje’ en hun ‘kolommetje’, wordt dijenkletsend ontvangen door het volk en de spelers.

Als hij een paar dagen later in Riga nog eens met de media praat, is hij vooral de vriendelijke, wat kwetsbare zeventiger. Zijn stem lijkt gebroken. Komt door al het ‘poeren’ in zijn neus bij al die coronatesten, zegt hij. En ineens is daar weer een uithaal. Een normale vraag over Matthijs de Ligt is ‘impertinent’. “Ik vraag toch ook niet hoe jij functioneert?”

Nergens staat geschreven dat een mens eenduidig en consequent moet zijn. Jede Konsequenz führt zum Teufel. Van Gaal is een ondoorgrondelijk, open boek. Misschien is zijn ongrijpbaarheid zijn kracht. Als die leraar van vroeger, bij wie je je na binnenkomst altijd afvroeg in welke bui hij dit keer was. Die bleef de baas in de klas, want je was op je hoede.

Van Gaal is niet te vatten, maar het is moeilijk niet in hem te geloven.

John Graat is chef sport bij Trouw en schrijft wekelijks een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden