Olympische Spelen

Is de olympische ploeg te wit? ‘Sport is niet zo divers. Dat zie je aan Team NL’

Aankomst in Tokio van een deel van Team NL. Beeld AFP
Aankomst in Tokio van een deel van Team NL.Beeld AFP

In de Nederlandse afvaardiging naar Tokio is sprake van ondervertegenwoordiging van sporters met een migratieachtergrond. ‘Sport is in de breedte niet zo divers. Dat zie je aan Team NL.’ Hoe komt dat?

Een groepsfoto van de voltallige Nederlandse olympische equipe is niet gemaakt. Logisch, gezien corona. Maar wie dat beeld denkbeeldig voor de geest haalt, ziet een overwegend witte afvaardiging. Van de 292 sporters die zich kwalificeerden voor de Spelen van Tokio hebben er nog geen twintig een niet-westerse migratieachtergrond. Is Team NL daarmee te wit?

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek had op 1 juni 24,8 procent van de bevolking een migratieachtergrond en 14,1 procent een niet-westerse migratieachtergrond. Vertaald naar de olympische afvaardiging zouden 41 sporters met een niet-westerse migratieachtergrond een mooie afspiegeling van de samenleving betekenen.

Dat aantal wordt bij lange na niet gehaald. Er is dus sprake van ondervertegenwoordiging van bepaalde groepen. Hoe komt dat? Is het voor hen moeilijker om talent om te zetten in een topsportcarrière, of zijn er andere redenen?

Goed in traditionele Hollandse sporten

Volgens Rens Cremers, onderzoeker bij het Mulier Instituut, is er volgens de statistieken niks mis met de doorstroming van de breedte- naar de topsport. “Gezien de participatie in de breedtesport is de samenstelling van Team NL logisch.”

Zijn collega, Agnes Elling, vult aan: “Waar blinken wij in uit op de Olympische Spelen? Dat zijn de traditionele Hollandse sporten: paardrijden, zeilen, hockey. Sporten waar je doorgaans weinig mensen ziet met een migratieachtergrond.”

Uit onderzoek van het Mulier Instituut blijkt dat de sportkeuze van minderheden niet breed is. Sporten die in het land van herkomst populair zijn, worden ook hier graag beoefend. Daarnaast hebben sporten waarmee de maatschappelijke ladder beklommen kan worden een zekere aantrekkingskracht. Voetbal en vechtsporten zijn daar de beste voorbeelden van. Ook speelt de sociaal-economische positie van deze groepen mee.

Elling: “In het voetbal is er veel ondersteuning vanuit de clubs voor talenten. In de meeste andere sporten niet. Dan wordt er heel veel gevraagd van de ouders. Als je niet uit een sportgezin komt, is dat minder vanzelfsprekend. Bovendien gaat het met extra kosten gepaard. De sporters uit Team NL komen vooral uit hoger opgeleide gezinnen.”

Geheel witte sporten

Cremers: “Als sporten een divers verenigingsleven hebben, zie je die diversiteit ook terug in de topsport.” Het verbaast hem daarom niet dat bijvoorbeeld de enige Nederlandse deelnemer aan het gewichtheffen niet-westerse roots heeft en dat de Antillianen ruim vertegenwoordigd zijn onder de atleten. “Omgekeerd kun je je afvragen of sporten die heel wit zijn gebleven als toegankelijk worden ervaren voor mensen met een andere achtergrond.”

Zo’n typische witte olympische sport is handboogschieten. Directeur Arnoud Strijbis van de Nederlandse Handboog Bond is, in het kader van de diversiteit, al blij dat er voor het eerst in 25 jaar weer een Nederlandse vrouw meedoet aan de Spelen: Gabriela Schloessler-Bayardo. “Vanuit de traditie zijn wij een mannensport. Onze vrouw in Tokio is een Mexicaanse die met een Nederlander is getrouwd. Dat is om meerdere redenen een cadeautje. Voor ons is het belangrijk dat ook steeds meer meisjes gaan schieten. Daarbij brengt zij een andere beleving mee. Onze sporters zijn over het algemeen vrij onderkoeld. Zij laat meer temperament zien. Dat is goed voor de uitstraling van onze sport.”

De handboogbond is een van de 26 sportbonden die afgelopen januari het zogeheten Charter Diversiteit van NOC-NSF hebben ondertekend. Diversiteit stond al langer op de sportagenda, maar daarbij ging het vooral over de man-vrouw-verhouding. Met het charter is er volgens Strijbis een belangrijke stap gezet om die invulling breder te trekken.

In de praktische vertaling van die handtekening wacht zijn bond een grote uitdaging. De handboogverenigingen huizen vooral in kleine dorpen in het zuiden van Nederland. “Daarom zijn de komende weken belangrijk voor ons. Tijdens het Olympic Festival in Den Haag gaan wij heel bewust clinics in de stad aanbieden, in allerlei verschillende wijken.”

Bijzonder hoogleraar Jacco van Sterkenburg, gespecialiseerd in etnische diversiteit in de sport, noemt dat een mooi initiatief. “Wat we zien, is dat veranderingen op dit vlak niet vanzelf gaan. Als een sport eenmaal wit is, blijft ie vaak wit. Omdat kinderen met een migratieachtergrond zich niet herkennen in de beoefenaars, voelen zij zich minder welkom of trekt het hen minder aan. Om minderheden te trekken, is een bewuste interventie nodig.”

Het belang van rolmodellen

Wat dat betreft is een toegankelijke sport als wielrennen een interessant voorbeeld. Waarom is die zo wit gebleven? “Als ik jongeren interview noemen ze vaak de kosten.” Zelf denkt de professor van de Erasmus Universiteit Rotterdam dat het gebrek aan herkenbare rolmodellen een grote rol speelt. “Die zijn essentieel voor de aantrekkingskracht van een sport.”

Er moet wel een kanttekening geplaatst worden bij het geringe percentage olympische sporters met een niet-westerse migratieachtergrond, vindt Cremers. “Uitgerekend de sporten met grote teams – hockey, handbal en vrouwenvoetbal – zijn in de breedtesport niet populair bij minderheden. Die aantallen drukken verhoudingsgewijs een grote stempel op de ploeg.”

Toch vindt Elling de getallen interessant. “Ze leren ons dat we misschien toch witter zijn dan we denken, ook in de sport. Met verwijzing naar het multiculturele voetbal wordt sport vaak als voorbeeld van integratie genoemd. Terwijl de sport in de breedte dus niet zo divers blijkt. Dat zie je aan Team NL.”

Lees ook:

Worden dit de Spelen van de bijzaken?

De Olympische Spelen vormen traditiegetrouw het grootste sportfeest ter wereld, maar dit keer is alles anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden