Coachen

In Nederland nemen jonge trainers een oude mentor, maar nut hebben die zijwieltjes nauwelijks

Ruud van Nistelrooij (rechts) als assistent van bondscoach Guus Hiddink (midden) bij het Nederlands elftal in 2014. Van Nistelrooij is volgend seizoen hoofdtrainer bij PSV, waarbij Hiddink als informele raadgever fungeert.  Beeld EPA
Ruud van Nistelrooij (rechts) als assistent van bondscoach Guus Hiddink (midden) bij het Nederlands elftal in 2014. Van Nistelrooij is volgend seizoen hoofdtrainer bij PSV, waarbij Hiddink als informele raadgever fungeert.Beeld EPA

Ruud van Nistelrooij debuteert komend seizoen bij PSV als hoofdtrainer. Hij is de zoveelste die daarbij een oudere vakgenoot als klankbord neemt. ‘Je maakt van jezelf een stagiair als trainer.’

Matthijs van Dam

Ruud van Nistelrooij wilde helemaal geen trainer van PSV worden. In februari vond de 45-jarige oefenmeester van Jong PSV het nog te vroeg om scheidend trainer Roger Schmidt op te volgen, hoewel al negen jaar in de leer voor het ambt. In april wilde hij ineens wel zijn trainersdebuut in het betaald voetbal maken. De clublegende moet volgend seizoen de hegemonie van Ajax doorbreken. Want ondanks de zondagse winst op RKC (2-0) lijkt het erop dat de impopulaire Schmidt met PSV weer de titel aan de Amsterdammers moet laten. Guus Hiddink, 75 en de succesvolste PSV-trainer ooit, gaat Van Nistelrooij komend seizoen als ‘klankbord’ bijstaan.

In Nederland is dat allang geen nieuw verschijnsel meer, beginnende coaches met een doorgewinterde vakgenoot als vraagbaak. Sinds 2014 gebeurde dat al zeker tien keer. Zo stopt Fred Rutten, die Van Nistelrooij gaat assisteren, met zijn mentorschap van NEC-trainer Rogier Meijer. Bij PSV zijn klankborden haast gemeengoed, want Hiddink begeleidde ook Ernest Faber en Philip Cocu bij hun lancering als coach.

Mark van Bommel kreeg bij PSV hulp van zijn toen 66-jarige schoonvader Bert van Marwijk. PSV had tien jaar geleden voor het laatst een klankbordloze trainer, buiten de huidige coach Schmidt. Toen was Dick Advocaat eindverantwoordelijk, inmiddels 74 en sparringpartner van FC Utrecht-coach Rick Kruys. Eerder hield hij het handje vast van toenmalig Feyenoord-coach Giovanni van Bronckhorst.

Slimme marketingtruc

De ‘klankbordgeneratie’ is volgens voormalig Ajax- en PSV-trainer Aad de Mos een product van de huidige trainersopleiding in Nederland. Geen onderbuikbeslissingen meer, het ambt draait steeds vaker om controle en maakbaarheid. Daar past het gebruik van data in maar ook een klankbord, die zwaktes aanvult. Kortom, niets aan toeval of onzekerheid overlaten.

Zo’n mentor is ook een marketingtruc van clubs. Iedereen heeft het over de oude meester die de kroonprins van het trainersgilde op weg helpt. De media duiken erop, fotografen schieten een plaatje van de heren, bij de achterban zorgt het voor reuring. Op sociale media ontkom je nauwelijks aan foto’s van Advocaat, eenzaam in een dug-out langs een Utrechts trainingsveld, turend naar hoe pupil Kruys zijn manschappen klaarstoomt. Die aandacht krijgt PSV ook als Hiddink ten tonele verschijnt.

Beginnende trainers in het buitenland laten zich ook wel adviseren, maar vaak niet door een prominente voetbalmastodont. Frank Lampard overspoelde bij Chelsea zijn vrouw Christine, tv-presentatrice, met vragen over people-management. Pep Guardiola, synoniem voor een gevulde prijzenkast, consulteert vriend en voormalig waterpolospeler Manuel Estiarte. Naast Vincent Kompany op de bank bij Anderlecht zit een volleybalcoach die tevens hoogleraar bewegingswetenschappen is. Real Madrid draaide het juist om. In 2010 adviseerde clublegende Zinedine Zidane, toen nog nat achter zijn trainersoren, juist succescoach José Mourinho.

Selecteren op gewonnen zilverwerk

In het buitenland genieten ervaren trainers de voorkeur, zeggen zowel De Mos als oud-voetballer Pierre van Hooijdonk. Als je selecteert op hun resumé of gewonnen zilverwerk hoef je ervaring niet alsnog in huis te halen, is de gedachte.

Dat blijkt ook uit de cijfers. Een eredivisietrainer is gemiddeld 48.5 jaar oud. In Spanje, Italië, Engeland en Frankrijk ligt dat cijfer rond of boven de vijftig. In Duitsland (46.6) zijn ze dan weer jonger. De Mos won met KV Mechelen de Europacup II en met Anderlecht het landskampioenschap. Hij kreeg de baan volgens hemzelf mede door zijn verleden bij Ajax, dat hij tweemaal kampioen maakte.

Maar succes boeken doe je bijna nooit door een mentor. Alleen Van Bronckhorst en Cocu werden met zijwieltjes kampioen. Vaardigheden doe je volgens De Mos vooral op tijdens trainersopleidingen. “Zie die diploma’s als je rijbewijs. Als iemand na het behalen daarvan op de achterbank aanwijzingen geeft, ga je niet ineens je rijstijl omgooien.”

Discussies met de fysio

Hiddink komt ‘af en toe’ buurten op trainingscomplex De Herdgang. Dat doet Van Hooijdonk denken aan het echec van Van Bommel bij PSV. “Die discussieerde zelfs met de fysio over de behandelingen en is toch gestruikeld over zijn eigen onervarenheid. Was Van Marwijk er dan wel echt? Of was dat voor de bühne? Een klankbord werkt alleen als hij veel aanwezig is.”

Toch doet Van Nistelrooij er volgens Van Hooijdonk goed aan zijn oor te luisteren te leggen bij Hiddink. Van ideeën toetsen wordt niemand slechter, maar van de publieke aankondiging snapt hij niets. Hij gelooft wel dat Van Nistelrooij alle trainerscapaciteiten heeft. “Maar nu maak je van jezelf een stagiair als trainer. Bel Hiddink gewoon op.”

De Mos had zelf nooit behoefte aan klankbordadvies. Een pensionado als Hiddink zo prominent op de voorgrond vindt hij een diskwalificatie richting Van Nistelrooij en Rutten. De Mos adviseert Van Nistelrooij vooral de gepokte en gemazelde Rutten te consulteren, maar moet het uiteindelijk gewoon zelf doen. “Een coach is als Van Gogh. Je geeft er kleur aan, of niet. Daar gaat geen klankbord verandering in brengen.”

PSV herstelt zich

PSV heeft zich zondag hersteld van het dure gelijkspel vorige week tegen FC Twente. De Eindhovenaren, met een half reserveteam, wonnen met 2-0 van een tam RKC. Roger Schmidt gaf de meeste basisspelers rust met het oog op de Conference League-return tegen Leicester City, komende donderdag. Wie zondag wel startte was Joey Veerman, met een bekeken schot in de bovenhoek goed voor de 1-0. Het hoogtepunt van de wedstrijd vond echter al voor de wedstrijd plaats, toen voormalig PSV-doelman Heurelho Gomes aan een luid juichend publiek werd gepresenteerd als kersverse clubambassadeur. PSV zwijnde nog wel toen RKC-spits Michiel Kramer in het tweede bedrijf alleen op keeper Mvogo afging, maar hij mikte over. Kort daarna besliste PSV’er Teze het duel met zijn eerste doelpunt in de eredivisie. PSV-aanvoerder Marco van Ginkel had na afloop niet veel illusies over een eventuele titel. “Wij moeten zelf blijven winnen en hopen op een misstap bij Ajax.”

Lees ook:

Van de reputatie van Mark van Bommel als ‘kroonprins’ is weinig over

De tweede val van Mark van Bommel als trainer is nog harder dan de eerste.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden