ReportageBaanwielrennen

In Friese schuur wordt ‘anatomisch foutje’ bij baanrenner Harrie Lavreysen gecorrigeerd

Cornelis Terpstra zoekt volgens een speciale methode in zijn schuurtje op het Friese platteland naar de ideale baanschoenen van Harrie Lavreysen. Beeld Sjaak Verboom
Cornelis Terpstra zoekt volgens een speciale methode in zijn schuurtje op het Friese platteland naar de ideale baanschoenen van Harrie Lavreysen.Beeld Sjaak Verboom

Na een korte vakantie begon voor baanrenner Harrie Lavreysen in het Friese dorpje Bitgummole de voorbereiding op de Spelen in Tokio. In een schuurtje liet de wereldkampioen zich het perfecte fietsschoeisel aanmeten voor zijn asymmetrische platvoeten.

Wie niet beter weet, ziet een lasser met een mes langs een van de waardevolste voeten van Nederland snijden. Cornelis Terpstra (38) weet gelukkig wat hij doet. Hij is geen lasser, maar een vakman met het ontwikkelen van handgemaakte baanschoenen als ambacht. De helm draagt hij om zich tegen het stof te beschermen.

Harrie Lavreysen (23) heeft zojuist met zijn podotherapeut Maartje Mouchart twee uur in de auto gereden om in de werkplaats van Terpstra zijn voeten in te gipsen. Met het eindproduct, schoenen van carbon, wil hij deze zomer in het baanwielrennen olympisch goud halen. Een doorsnee sportzaak is voor de zesvoudig wereldkampioen geen optie. Met zijn maximaal vermogen van 2500 watt trekt hij normale wielerschoenen aan flarden.

Terpstra is een vakidioot aan wie voeten wel zijn toevertrouwd. In de ruimte van nauwelijks drie bij drie meter achter de woning in Bitgummole, een dorp met krap negenhonderd inwoners niet ver van de waddenkust, heeft hij uitzicht op de verlaten weilanden tussen Engelum en Menaldum.

Tot zijn klantenkring rekent Terpstra de beste baanrenners ter wereld. Naast Lavreysen komt Theo Bos regelmatig langs, net als Jan Willem van ‘t Schip (wereldkampioen puntenkoers) en Sam Ligtlee (huidig wereldkampioen op de kilometer). Op een kast hangen briefjes met zes namen van Japanse specialisten. Terpstra kent ze niet, maar weet wel dat ze zo snel mogelijk zijn schoenen willen. Ook vanuit Azië betalen ze graag 1500 euro voor een paar.

Het was Ligtlee die Lavreysen tipte over de Fries. “Daar ging een lange zoektocht aan vooraf”, zegt Lavreysen kort voor hij zijn schoenen en sokken uittrekt en plaatsneemt in het hok van Terpstra. “Mijn eerste paar op maat gemaakte schoenen was van Franse makelij. Daarna had ik een Taiwanees paar. Het is gewoon veel handiger om een Nederlandse schoenmaker te hebben. Het komt zo precies, daar wil je duidelijk over kunnen communiceren.”

Wisselen van merk

Ruim een jaar geleden reed Lavrey­sen voor het eerst op schoenen van Terpstra met de merknaam Antiloper, het is immers niet de bedoeling er op te lopen. In Berlijn werd de baansprinter er meteen drie keer wereldkampioen op. “Ik twij­felde voor het toernooi nog, omdat ze nog pijn deden aan de voeten. Die pijn is uiteindelijk van onderge­schikt belang. Comfort doet er niet toe. Fietsschoenen draag ik toch nooit langer dan een kwartier. Tussen verschillende sessies trek ik ze meteen uit.”

Cornelis Terpstra stelt de exacte verhoudingen van de voeten van Lavreysen vast.  Beeld Sjaak Verboom
Cornelis Terpstra stelt de exacte verhoudingen van de voeten van Lavreysen vast.Beeld Sjaak Verboom

In tegenstelling tot collega’s sluit Lavreysen bij voorkeur geen contract met een schoenenfabrikant. “Als er iets mis is, wil ik meteen kunnen wisselen van merk. Ik voel dat meteen. De schoenen zijn heel belangrijk. Het is voor mij makkelijker te ruilen van fiets dan van schoeisel. Daarom wil ik dat zelf bepalen.”

Terpstra is ondertussen begonnen en duwt de rechtervoet van de voormalig BMX’er in een plastic zak. Vervolgens wikkelt hij er gipsverband omheen. Geconcentreerd wordt elke centimeter afgedekt. Daarna moet het een tiental minuten harden zodat de schoenmaker met het nodige snijden en plakken een mal kan maken.

Ooit was Terpstra zelf topsporter. Hij kreeg in eigen provincie bekendheid door als kaatser in 2002 de PC, de Champions League van deze sport, te winnen. Door een afgrijselijk ongeluk tijdens het kitesurfen beëindigde hij tijdelijk zijn loopbaan. Terpstra volgde een opleiding tot meubelmaker en legde zich daarna toe op de productie van kaatshandschoenen en schaatsen. Wielerschoenen kwamen daar later bij.

Terpstra aan het werk met een afdruk van gips van de schoen van Lavreysen. Beeld Sjaak Verboom
Terpstra aan het werk met een afdruk van gips van de schoen van Lavreysen.Beeld Sjaak Verboom

De voormalig kaatser die ook nog drie dagen per week werkt in de jachtbouw, doet niets liever dan knutselen in zijn schuur. Met rockmuziek door de speakers en alle paperassen om hem heen vliegen de uren voorbij. Er zijn dagen bij dat hij het op zijn werkplek licht en ook weer donker ziet worden. Dat de wereldkampioen op de sprint, teamsprint en keirin (achter de motor) nu in zijn schuur zit, noemt hij ‘prachtig mooi’.

Zonder de aandacht te verliezen bij het precisiewerkje, geeft Terpstra aan zijn beroemde klant complimenten over zijn verzorgde voeten. In tegenstelling tot schaatsers ziet Terpstra geen overmatige aanwezigheid van eelt of blaren. Volgens hem hebben de meeste sprinters compacte voeten met een hoge wreef. Dat laatste heeft de geboren Brabander ook, alleen valt zijn schoenmaat 45,5 niet binnen de definitie van ‘compact’.

Asymmetrie in de voorvoeten

Mouchart is dichtbij de twee komen staan. De podotherapeut werkt inmiddels een half jaar aan de ideale zolen voor de schoenen van Lavreysen. “Er zit een bepaalde asymmetrie in zijn voorvoeten”, zegt Mouchart. “Een anatomisch foutje. Je ziet het onder andere terug in het lengteverschil van een centimeter tussen beide voeten.”

Bij de voeten van Lavreysen is de binnenkant een beetje ingezakt. Een verschijnsel dat in medische kringen een platvoet wordt genoemd. Door deze stand staan de knieën iets naar binnen en heeft de baansprinter van nature de neiging de meeste druk via de buitenkant van de voet op de pedalen te zetten. Zonde, vindt Mouchart, want met een beetje steun wordt de héle voetzool gebruikt.

Om gewicht te besparen verwerkt Terpstra al tijdens de gipssessies de ontwikkelde steunzolen van Mouchart in de schoenen. De Fries hoopt over enkele weken te kunnen leveren zodat Lavreysen ze kan gebruiken tijdens wereldbekers in Newport en Hongkong. Het zijn de eerste internationale wedstrijden voor Lavreysen sinds de wereldkampioenschappen van 2020.

Rechts: de 'asymmetrische platvoeten' van Lavreysen. Beeld Sjaak Verboom
Rechts: de 'asymmetrische platvoeten' van Lavreysen.Beeld Sjaak Verboom

De enige meetmomenten de afgelopen maanden zijn de sprints tegen viervoudig wereldkampioen Jeffrey Hoogland (27). “Ik ben ontzettend blij om mijn grootste concurrent als trainingsmaat te hebben. Dat was ik al, maar in coronatijd nog meer. Met hem kan ik gelijkwaardige duels uitvechten en weet ik ongeveer waar ik sta.”

Hoogland is geen klant in Bitgummole, maar heeft wel net als Lavreysen schoenen van carbon. Deze bikkelharde kunststof zorgt ervoor dat alle kracht uit de bovenbenen zo direct mogelijk op de pedalen terechtkomt. In een sport waar het om duizendsten gaat, kan een detail leiden tot winst of verlies. Een ander voordeel is dat carbon bijna niets weegt. Het wordt ook als basismateriaal gebruikt voor fietsen in het profpeloton.

Terpstra maakt de Antilopers zo passend voor Lavreysen dat er nergens een millimeter ruimte wordt gelaten. Alleen hij kan ze dragen. Onder de tenen wordt op de zool een balkje gemonteerd. “Dat is om het grijpen van de voet tegen te gaan”, zegt Lavreysen, die voor elke wedstrijd zijn teennagels knipt om goed in de schoen te passen. “Wanneer ik vol aanzet in de sprint, hebben tenen de neiging om als klauwen de zool te pakken. Dat betekent indirect ook verlies van kracht en tijd en dat wil ik voorkomen.”

Met de nieuwe schoenen, die uiteindelijke qua vorm lijken op de enkelsokjes die massaal worden gedragen bij kortebroekenweer, is Lavreysen straks de grote favoriet op meerdere sprintonderdelen op de baan tijdens de Spelen.

“Mijn trainingswaardes worden nog steeds beter. Ik ben explosiever dan een jaar geleden. Met dit werk van Terpstra erbij zie ik het wel goedkomen in Tokio.”

Lees ook:

Drievoudig wereldkampioen Harrie Lavreysen heeft even geen wedstrijden, maar erg vindt hij het niet: ‘Met balen schiet je niets op’

Baanwielrenner Harrie Lavreysen reed sinds het WK een jaar geleden geen wedstrijden, hij trainde alleen maar, vanwege corona. Het voordeel: hij kon er wel door gaan samenwonen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden