Racisme

Humberto Tan: Louis van Gaal kreeg doodsbedreigingen, omdat hij te veel donkere spelers opstelde

Televisie- en radiomaker Humberto Tan is voorzitter van de commissie-Mijnals, die de KNVB moet gaan helpen racisme en discriminatie uit het voetbal te bannen. Beeld ANP Kippa

Clubs en KNVB moeten verplicht worden bij een vacature een gesprek aan te gaan met een kandidaat met kleur of een migratie-achtergrond, vindt televisie- en radiomaker Humberto Tan. Hij is voorzitter van een nieuwe commissie die racisme en discriminatie in het voetbal moet bestrijden.

Wat zou jullie commissie concreet kunnen doen aan discriminatie op, bijvoorbeeld, al die amateurvelden?

“Vooropgesteld: racisme zal niet verdwijnen, we kunnen het wel verminderen. Er is te lang bagatelliserend over gesproken. De KNVB toont zich nu bereid er echt werk van te maken en na de persconferentie van Gini Wijnaldum dacht ik: nu wil ik ook niet meer aan de zijlijn blijven staan. De KNVB vroeg mij om een groep mensen bij elkaar te zoeken, die onafhankelijk gaan nadenken over maatregelen. Ik had één voorwaarde: aan een papieren tijger heeft niemand wat, dus het moet concreet worden. Met wat precies? Daarover gaan we ons nu buigen. Als de antwoorden er al waren, was de commissie overbodig geweest. Ik weet wel dat 65 procent van de amateurvoetballers in een onderzoek van de KNVB heeft aangegeven ervaring te hebben met discriminatie. Dat is een verontrustend percentage.”

Hoe zouden de KNVB zelf en de leiding van clubs minder wit kunnen worden?

“Verbeter de wereld, begin bij jezelf, zeg ik tegen de KNVB. Onderzoeker Jacco Sterkenburg heeft in het verleden vastgesteld dat in Europa bij de profclubs 96,8 procent van de coaches, directies en voorzitters wit en man is. Je hoeft geen wetenschappelijke studie te doen om te zien dat dit geen afspiegeling is van wat er op de velden rondloopt. Onlangs is hierover ook in de Premier League de discussie opgelaaid. Er gaapt dus nog een Grand Canyon tussen wat wenselijk is en wat nu de praktijk is.”

In de NFL, de American footballcompetitie, is in 2003 de ‘Rooney Rule’ ingevoerd. Bij elke vacature dient een club ten minste één kandidaat met een kleur of een migratie-achtergrond uit te nodigen voor een gesprek. Ben jij voor die regel in het Nederlandse voetbal?

“Jazeker. In de NFL sprong het aantal zwarte leidinggevenden door de Rooney Rule van 6 naar 22 procent. Je merkt nu stagnatie. Je ziet dat NFL-clubs één niet-witte kandidaat uitnodigen en vervolgens slecht motiveren waarom die niet wordt aangenomen. Je moet goede gronden hebben om iemand aan te nemen, maar óók goede redenen om iemand niet aan te nemen. Het moet geen vrijblijvend gesprek blijven. Wij gaan hierover eerst in gesprek met de KNVB. Stap voor stap. Voordat je Usain Bolt bent, moet je eerst leren kruipen.”

Henk ten Cate zei vorige week op tv dat hij nooit de moed heeft gehad om zijn mond open te doen over racisme. Waarom was er lange tijd zo veel terughoudendheid?

“Er was veel schroom en dat is niet zo vreemd. Mensen die zich uitspreken, krijgen meteen een label. Ik heb zelf ook de ballen niet gehad. Bij ‘RTL Late Night’ heb ik eens tegen de redactie gezegd: wij kunnen het Zwarte Pieten-debat niet voeren zoals Jeroen Pauw dat kan. Omdat ik er zit. Eén keer heb ik in de uitzending gezegd dat ik voorstander van de roetveegpiet was. Die uitspraak heeft ervoor gezorgd dat ik twee jaar lang elke dag door een beveiliger van de garage naar de studio moest worden begeleid. Natuurlijk is er schroom. Je moet maar eens een dagje de reacties op mijn Twitteraccount lezen. Louis van Gaal kreeg doodsbedreigingen, omdat hij te veel donkere spelers opstelde. En naar de mensen die zich wél uitspraken, werd niet geluisterd. Denk maar aan Thijs Libregts. Die had in 1984 in een interview betwijfeld of Gullit de goede mentaliteit had, want ja, want ja, ‘het zwarte ras, weet je’... Die man werd daarna gewoon bondscoach, hè? Iedereen vond Gullit maar een zeurpiet.”

Het racismeprobleem in het voetbal is al veel vaker besproken. Heb jij het gevoel dat er nu wel iets zal veranderen? 

“Ja, dat heb ik. In de hele sportwereld is wat gaande. Nascar verbiedt de omstreden confederatievlag rond de races. Of kijk naar de Washington Redskins, een club uit de NFL. Er werd al vijftig jaar geroepen: die clubnaam kan echt niet, het is een scheldnaam voor indianen. Daar werd meesmuilend om gelachen als iemand er iets van zei. Nu vindt iedereen dat dit niet meer kan. Jozy Altidore van AZ heeft in 2013 bij Den Bosch hetzelfde meegemaakt als Excelsior-spits Ahmad Mendes Moreira afgelopen najaar. Ophef bleef toen uit, die was er dit keer wel.”

Toch heb jij gezegd dat we weinig zijn opgeschoten sinds de jaren negentig, toen Ajax-keeper Stanley Menzo werd bekogeld met een banaan.

“In de praktijk niet, nee. Het voorbeeld is André Onana, een fantastische keeper. Die kon vorig jaar naar een club in Italië, maar die belde later terug: we willen liever geen zwarte keeper. Al hou je dus vijftien keer de nul, het maakt voor die club niks uit. Hoeveel van de clubs denken zo? Het punt is dat er nog altijd weinig maatregelen zijn genomen, maar het grote verschil is dat er nu echt de bereidheid is om dingen te gaan veranderen. Racisme bestrijden gaat verder dan een stickertje op je mouw.”

Is homodiscriminatie in het voetbal ook een thema voor jullie commissie?

“Zeker. Onze commissie gaat ook over vrouwen en homorechten. Het wordt vaak gebagatelliseerd: ach joh, ze moeten gewoon uit de kast komen. Maar dat is niet zo gemakkelijk. Het klimaat voor homo’s in het voetbal moet verbeteren. Zo zouden scheidsrechters eerder kunnen optreden tegen homofobe spreekkoren.”

Marcouch: We hebben rolmodellen nodig

De Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch (PvdA) is ­samen met onder meer Ruud Gullit, hoogleraar sport en recht Marjan Olfers en oud-­international Daphne Koster lid van de commissie-Mijnals. ­Marcouch: “Als Kamerlid pleitte ik er ooit voor om hate crimes beter te registreren. Veel van mijn collega’s haalden hun schouders op: waar heb je het over? Racisme? Dat kwam in Nederland toch niet voor? ­Gelukkig is dat idee veranderd. Nu zien we in het voetbal een enorme diversiteit, op het veld en op de tribunes, maar niet in de voetbalorganisaties. Wij gaan kijken hoe we diversiteit en inclusie kunnen bevorderen, maar ook manieren bedenken om racisme of discriminatie op elk moment te corrigeren.”

Marcouch is net als voorzitter Tan voor een verplichting om bij sollicitaties altijd met een kandidaat met een migratie-achtergrond te spreken. “Zeker voor hogere posities in het voetbal is het belangrijk dat er rolmodellen komen.” Hij hoopt dat het uiteindelijk leidt tot de eerste hoofdtrainer in de eredivisie van Marokkaanse afkomst. “Je hoort dat oud-voetballers met een Marokkaanse achtergrond nu zeggen: ik kom er niet doorheen. Waar ligt dat dan aan?” 

Lees ook: Commissie met onder meer Tan en Gullit adviseert hoe racisme in het voetbal te bestrijden

Om racisme en discriminatie in het voetbal tegen te gaan heeft de KNVB de ‘commissie-Mijnals’ ingesteld. Dit prominente gezelschap moet met adviezen gaan komen om het probleem in de stadions en op amateurvelden te bestrijden en gaat het beleid van de bond kritisch toetsen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden