Hooghouden in Qatar

Hoe krijgt Van Gaal zijn spelers in vorm? Ofwel: wat is het beukennootje van de voetballer?

null Beeld Nanne Meulendijks
Beeld Nanne Meulendijks

Denken over voetbal. Kan dat? Hoogleraar filosofie René ten Bos kijkt tijdens het WK naar essentie en randzaken van het spel. Redacteur Peter Henk Steenhuis tekent zijn gedachten op. Vandaag: vorm, het meest onbegrijpelijke begrip uit het voetbal.

Peter Henk Steenhuis

Wereldkampioen worden. Wereldkampioen worden. Wereldkampioen worden. Bondscoach Van Gaal blijft het herhalen. Wat is daarmee zijn bedoeling?

Ik denk dat het een manier is van Van Gaal om ervoor te zorgen dat zijn spelers scherp zijn, weten wat er van hen verwacht wordt. Zo hoopt hij ze in vorm te krijgen. Vorm is het meest onbegrijpelijke begrip uit het voetbal. Vorm reikt ook verder dan sport, ik ken het zelf ook als ik lesgeef: de ene keer loopt het vanzelf, de volgende keer moet ik er hard voor werken. Hoe kan dat? Waarom is iemand in vorm? Waarom is iemand uit vorm? Waar komt zoiets als in-vorm-zijn vandaan? Over dergelijke vragen halen sporters vaak hun schouders op, ze hebben geen idee.

Dat is eigenlijk gek, want voor mij als filosoof is het woord “vorm” heel gebruikelijk. De Griekse filosoof Aristoteles stelde dat als iets zijn vorm bereikt, het geactualiseerd of verwezenlijkt is. Simpel voorbeeld: een beukennootje heeft als doel beuk te worden. Aristoteles stelt dat het beukennootje pas echt zijn vorm bereikt op het moment dat het een volwassen beuk is geworden.

Zo goed zijn die Nederlanders niet

Zoals de beuk uit het beukennootje komt, zo moet de sporter zijn vorm ook ergens vandaan hebben. De kernvraag die Van Gaal dezer dagen bezighoudt: Wat is het beukennootje van de voetballer?

Trainers zijn er om belemmeringen bij hun spelers weg te halen. Als dat lukt, raken de spelers in vorm. En dat doen ze op heel verschillende manieren. Rinus Michels, de beroemde coach die Ajax en Oranje in de jaren zeventig grote successen bracht, zei dat seks in de nacht voor de wedstrijd niet kon. De Portugese coach José Mourinho zoekt het conflict, altijd. Met de media, met het publiek, met de tegenstander. Zo trekt Mourinho alle aandacht naar zich toe, zodat zijn spelers rust krijgen. En toen Guus Hiddink in 2008 als coach van Rusland tegen het machtige Oranje van Marco van Basten moest aantreden, dat even daarvoor Italië en Frankrijk van de mat had gespeeld, liet Hiddink zijn spelers alle reddingen van keeper Van der Sar zien: zo goed zijn die Nederlanders niet. We weten hoe het afliep.

Nu gaat het anders. Nu worden we Wereldkampioen. Besef het, wen er maar aan. Ga je ernaar gedragen. Dat zegt Van Gaal.

René ten Bos en Peter Henk Steenhuis publiceerden onlangs ‘Hooghouden; denken over voetbal’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden