Sport en psyche

Hoe Dumfries mentale worsteling overwon: ‘Wij voetballers zijn ook kwetsbaar’

Denzel Dumfries viert zijn doelpunt tegen de Verenigde Staten.  Beeld ANP / EPA
Denzel Dumfries viert zijn doelpunt tegen de Verenigde Staten.Beeld ANP / EPA

Denzel Dumfries en Daley Blind hadden zaterdag tegen de Verenigde Staten de hoofdrol bij Oranje, dat met 3-1 won. Na afloop zetten ze de psyche van de mens achter de voetballer op de voorgrond.

John Graat

Denzel Dumfries vond het na zijn sterke optreden tegen de Verenigde Staten een goed moment om openhartig te zijn over zijn psychische worstelingen. Hij deed dat uit zichzelf, in de mixed-zone van het Khalifa Internationalstadion, waar media met de spelers kunnen napraten.

Hij had er een bedoeling mee. Volgens Dumfries ligt er bij voetballers nog altijd een taboe op mentale problemen en de begeleiding daarbij. “Voor voetballers onderling is het vrij normaal, maar niet om daar open over te zijn”, zei de wingback van Oranje. “Ik zal heel eerlijk zeggen dat het voor mij niet gemakkelijk is geweest. Ik kreeg veel kritiek en voelde zelf ook dat het beter kan. Mentaal is het best zwaar om je daar overheen te zetten. Gelukkig heb ik de juiste mensen om me heen om me daarbij te helpen.”

‘Ik ben altijd heel kritisch op mezelf’

In de groepswedstrijden op het WK kon Dumfries niet brengen wat anderen en vooral hijzelf verwachtten. Hij leek constant ruzie te hebben met de bal. Dit was niet de Dumfries die eerder zo belangrijk was geworden bij Oranje, als de opkomende back op de rechterflank. Het onvermogen om aan de prestatiedruk te voldoen vrat aan hem. “Ik ben altijd heel kritisch op mezelf, je wilt dat het beter gaat.”

Na het duel met Qatar had hij een Zoomgesprek met Annemieke Zijerveld. Zij is klinisch psycholoog, gespecialiseerd in depressies en werkt al jaren met sporters. Dumfries heeft regelmatig contact met haar sinds zijn tijd bij Sparta, waar hij tussen 2015 en 2017 profvoetballer werd. “Wat zij heeft gezegd, hou ik privé. Het gaat erom dat je innerlijke rust vindt en terugkeert naar de basis. Zij helpt mij daarbij. Daar ben ik dankbaar voor.”

In andere sporten is de inzet van een sportpsycholoog allang geen taboe meer. In het voetbal begint dat pas de laatste jaren te slijten. Gregory van der Wiel, die in 2010 met Oranje de WK-finale speelde in Zuid-Afrika, maakte twee jaar terug bekend dat hij door alle opgekropte spanningen last had gekregen van psychische stoornissen en van paniekaanvallen. In een onderzoek van de internationale spelersvakbond Fifpro bleek in 2020 dat 22 procent van de voetballers last heeft van mentale problemen.

Mentale weerbaarheid

“Het is niet altijd gemakkelijk om voetballer te zijn”, zei Dumfries. “Je wilt belangrijk te zijn voor het team. Dat vraagt om mentale weerbaarheid. Ik ben blij dat ik me vandaag heb kunnen revancheren. Het mentale was daarbij doorslaggevend. Dat blijft een onderbelicht aspect in het voetbal. Wij staan óók in de maatschappij, wij zijn ook kwetsbaar. Door hier open over te zijn help ik misschien anderen, dat ze ook hulp zoeken.”

De beloning na Nederland-VS: een zoen op zijn rechterwang van Louis van Gaal. Zo beantwoordde de bondscoach een vraag van een journalist uit Curaçao, waar de wortels van Dumfries liggen, over het belang van de speler van Internazionale voor Oranje. Dumfries zat op de persconferentie omdat hij was uitgeroepen tot Man van de Wedstrijd.

Op een cruciaal moment zorgde hij hoogstpersoonlijk voor de 3-1. Na een panklare voorzet van de andere wingback, Daley Blind, werkte hij de bal met zijn mindere linkervoet binnen. Eerder in de wedstrijd hadden zogenaamde teruggetrokken voorzetten van Dumfries, vanaf rechts, tot twee treffers geleid. Eén keer was Memphis Depay de afmaker, bij de 2-0 was dat Blind.

Daley Blind springt na zijn doelpunt in de armen van Wout Weghorst. Daarna ging hij op zoek naar zijn vader Danny, assistent-bondscoach bij Oranje.  Beeld ANP
Daley Blind springt na zijn doelpunt in de armen van Wout Weghorst. Daarna ging hij op zoek naar zijn vader Danny, assistent-bondscoach bij Oranje.Beeld ANP

Voor Blind persoonlijk was dat een bijzonder moment. “Het maakt emoties los.” Dat was niet zozeer omdat ook hij de afgelopen maanden veel kritiek kreeg, vooral om zijn spel bij Ajax: te traag, te slordig, niet scherp. Hij verloor er zijn basisplaats. Blind wist dat hij van Van Gaal nog wel het volledige vertrouwen had. In het systeem van Oranje rendeert hij beter dan als linksback in het Ajax-concept. Zaterdag zei hij psychisch geen last te hebben gehad van kritiek. Een tikje cynisch: “Ik krijg al jarenlang kritiek, dus ik denk dat ik er beter mee kan omgaan.”

Artsen gaven weinig hoop op een vervolg carrière Blind

Toch zette ook Blind het licht op de mens achter de voetballer toen hij na zijn goal naar de dug-out van Nederland sprintte. Hij wilde maar één man in de armen vliegen: de rechterhand van Van Gaal. Hoe belangrijk zijn vader Danny voor hem is geweest na zijn hartproblemen blijkt uit de recente documentaire Nooit meer stilstaan. Blind vertelde daarin dat de artsen hem vanwege zijn hartafwijking weinig hoop gaven op een vervolg van zijn carrière, maar dat zijn vader daar niet zomaar aan toe wilde geven. Het gaf Blind, die nu met een defibrillator speelt, de kracht om niet op te geven.

Alleen, Danny was zaterdag tijdens de jubelsprint van zoon Daley alweer gaan zitten in de dug-out. Vader bleef in zijn rol van assistent. En dus sprong Blind eerst in de armen van Wout Weghorst, om daarna op zoek te gaan naar zijn vader. Ook de omhelzing van Weghorst had een reden. “Wout zei laatst bij de training: ‘Ik zal je schoenen poetsen, dan maak je een doelpuntje’. Dus ik dacht: dan pak ik Wout maar. Daarna ben ik nog wel even naar mijn vader toegelopen. Het was emotie. Zo vaak scoor ik niet en nu doe ik het op een WK. Voor mezelf was het een fantastisch moment.”

Lees ook:

Oranje in de geest van Van Gaal naar laatste acht WK

Nederland zit bij de laatste acht op het WK in Qatar. Geheel in de geest van Louis van Gaal werden de Verenigde Staten in de achtste finales vakkundig ontmanteld: 3-1.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden