AnalyseWielerjaar 2020

Het wielerseizoen werd gered, maar op lager niveau was het een ‘rampjaar’

Het peloton tijdens de tiende etappe van de Giro.  Beeld EPA
Het peloton tijdens de tiende etappe van de Giro.Beeld EPA

Zondag 8 november, als het wielerpeloton Madrid binnenrijdt, is de laatste dag van een wielerseizoen dat verlaat werd gereden, kort en intens, maar wel bijna volledig doorgang vond.
Is de sport daarmee gered?

Het is ver in november, veel later in het jaar dan ‘normaal’, en in Madrid wordt morgen het wielerseizoen ­afgesloten. Na een jaar vol onzekerheid is dat bijna ongelooflijk. Zeker toen vanaf 12 maart in Abu Dhabi voor het eerst corona in het peloton werd vastgesteld. De UAE Tour werd afgelast en meerdere renners moesten dagen in hun hotelkamers blijven. Onder hen Ramon Sinkeldam, die uit verveling samen met kamergenoot Arnaud Démare de minibar plunderde.

Niet veel later werd Parijs-Nice onder grote druk op de voorlaatste dag beëindigd. Na de Omloop het Nieuwsblad werden de andere Belgische voorjaarskoersen afgelast. De wereld ging dicht en het wielrennen ook. Het wielerjaar leek al verloren voor het goed en wel was begonnen.

Eelco Berkhout, rennersmakelaar van onder anderen Fabio Jakobsen en Bauke Mollema en eigenaar van de ploeg SEG Racing Academy (met vooral jonge renners, die hopen door te stromen naar profploegen), zegt nu, acht maanden later, dat hij zich toen niet zeker voelde over de sport, helemaal toen teams aan renners vroegen salaris in te leveren. “Wordt dit een domino-effect? Is het wielrennen wel de profsport die we denken dat het is? Dat dachten we toen.”

Anna van der Breggen kroonde zich eind september tot wereldkampioene op de weg in het Italiaanse Imola. Beeld Photo News
Anna van der Breggen kroonde zich eind september tot wereldkampioene op de weg in het Italiaanse Imola.Beeld Photo News

Kalender van de hoop

Na een relatief coronaloze voor­zomer, toen bovendien een nieuwe kalender werd gepresenteerd (de ‘kalender van hoop’ genoemd), kwam de positiviteit terug. En uiteindelijk floreerde de sport. Natuurlijk: de Amstel Gold Race ging niet door, net als Parijs-Roubaix, maar voor het overgrote deel werd het seizoen volledig afgewerkt, in de snelkookpan die het wielrennen af en toe was. In de bubbel ook, want dat was het magische woord dit jaar.

Het werd het seizoen van de dubbele wereldkampioen Anna van der Breggen, het tijdperk waarin Wout van Aert zich aan de top nestelde en de maanden waarin Team Sunweb zichzelf heruitvond. Ook Tom ­Dumoulin was 41 koersdagen te zien en grote rondes werden gewonnen door jonge renners: Tadej Pogacar pakte de Tour en Tao Geoghegan Hart was de sterkste in de Giro.

Wat dat betreft is de crisis in het wielrennen eigenlijk meegevallen. Dat ziet ook Marko Heijl, sportmarketeer en actief binnen de Belgische profploeg Lotto-Soudal. “Natuurlijk heeft het pijn gedaan, maar het had zoveel slechter kunnen zijn. De kans dat de Tour Parijs zou halen, was nul, las ik in augustus. Maar we zijn er gekomen, net als in Madrid. Het geld is gebleven, het is reuze meegevallen. Uiteindelijk bleek het wankele ­financiële model in het wielrennen ook de redding te zijn. Er was geen verlies van inkomsten uit kaart­verkoop, zoals dat in het voetbal wel het geval is. Wielerploegen zijn afhankelijk van sponsors. Daarvan is een aantal gekanteld, maar eerlijk gezegd: dat gebeurt wel vaker. De bankencrisis van twaalf jaar ­geleden had een grotere impact.”

Tourwinnaar Tadej Pogacar draagt het geel in de laatste etappe van de Tour de France, hier in Parijs.  Beeld BELGA
Tourwinnaar Tadej Pogacar draagt het geel in de laatste etappe van de Tour de France, hier in Parijs.Beeld BELGA

Sponsoren weg

Toch zijn er ook sponsors die ­van­wege de coronacrisis verdwijnen uit het peloton. Dat is onder meer zo voor de Poolse schoenenfabrikant CCC, dat een ploeg sponsort op het hoogste niveau bij mannen en vrouwen. Ook het Japanse NTT stopt eind van het jaar.

Niet alleen op het hoogste niveau was het moeilijk, zo merkte ook Berkhout. “Wij merkten al snel dat enkele sponsors in problemen kwamen en dat het voor onze ploeg moeizaam zou worden. Gek genoeg hebben we dat opgevangen door minder te reizen. Er waren toch veel minder wedstrijden om naartoe te gaan. Dat is het grote probleem geweest: de profsport ging door, maar voor andere categorieën was er bijna geen wedstrijd om je te laten zien.”

Het leidt volgens Berkhout tot opstopping. Met minder teams is er minder plek voor wielrenners en dus minder ruimte voor talenten uit zijn team om door te stromen. “De laatste jaren schommelt onze doorstroom naar de profs zo rond de zes renners. Nu? Twee. De rest blijft nog. Dat is weer een plekje minder voor nieuwe talenten. Dat is het grootste gevolg van deze crisis.”

Victor Campenaerts, hier aan het werk tijdens de Giro, houder van het werelduurrecord, heeft nog geen werkgever voor volgend seizoen.  Beeld Photo News
Victor Campenaerts, hier aan het werk tijdens de Giro, houder van het werelduurrecord, heeft nog geen werkgever voor volgend seizoen.Beeld Photo News

Profs zonder contract

Ook profs zoeken werk. Een grote groep, zo tussen de 60 en 160 renners, heeft voor volgend jaar nog geen contract. Sommigen, zoals de Belg Victor Campenaerts, zoeken de media om zich aan te bieden (voor minder salaris dan ze gewend waren). “De broek afdoen”, noemt Heijl die manier van marktwerking. Berkhout. “Het zijn in vergelijking met andere jaren nu veel renners. Dat leidt tot veel stress.”

Want waar de coronacrisis in ­ieder geval voor heeft gezorgd, is dat on­zekerheid langer dan voorheen blijft hangen in de wielersport. Berkhout, die zelf ook nog ‘een handvol’ renners moet onderbrengen: “Omdat nog zoveel kwaliteitsrenners geen contract hebben, houdt elke ploeg een of twee plekken over om dat ­buitenkansje te pakken. Daarmee blijft het systeem van wachten in stand, dit jaar veel langer dan ­gebruikelijk.”

Maar er wordt gefietst en het wielrennen bestaat nog, zij het volgend jaar met een waarschijnlijk ­ingedikt peloton. Toch is niet alles positief. Op lager niveau is wel ­degelijk sprake van verschraling. Dat merkt bijvoorbeeld John van den Akker, die met zijn bedrijf ­Cycling Service regelt dat teams startplekken krijgen in wedstrijden in Nederland en België.

De jeugd mist een jaar

Van de honderd wedstrijden op lager niveau werden er ongeveer ­zeventig afgelast, vertelt Van den Akker. Vooral in Nederland, waar strenge(re) regels golden voor ­samenkomsten. Om die reden werd bijvoorbeeld ook de Amstel Gold Race afgelast. Dat heeft gevolgen, zegt hij. “Dit is een verloren en rampzalig seizoen voor de wielersport in Nederland, zeker in de ­juniorencategorie of bij de beloften. De jeugd mist toch een jaar. Net of iemand op school een jaar mist. Het gaat ten koste van talent. Dat kan één jaar, maar niet twee jaar.”

Van den Akker vreest bovendien nog voor een ander aspect. Zijn bedrijf is ook verantwoordelijk voor de afgelaste criteriums na de Tour de France. Dat zorgde niet alleen voor een gemis van een toch aardig zakcentje voor renners, maar in zijn ogen ook voor een verwijdering van de sport met het publiek. “Daar ligt de bakermat van het wielrennen. Als dat wegvalt, taant ook de interesse van de jonge fans.”

Het ‘geluk’ daarbij is dat het ­nieuwe seizoen intussen alweer voor de deur staat. Aan wielrennen op tv geen gebrek, al is de eerste race, de Tour Down Under (gepland voor ­begin januari in Australië) al afgelast. De kans is groot dat met de UAE Tour het seizoen 2021 begint. Het maakt een cirkel rond. Berkhout: “Het gevoel is nu dat de pandemie er wel is, maar dat mensen brood en spelen nodig hebben. En wij als sport kunnen in die wereld door.”

Lees ook:

Verloren kans of grootse prestatie: een podiumplaats Kelderman

Lange tijd leek hij kans te maken op de eindzege, maar ook een derde plek in de Giro is mooi voor Wilco Kelderman, zegt hij zelf. Jarenlang dacht hij dat meedoen op zo’n hoog niveau er niet meer inzat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden