AnalyseOranje

Het Nederlands elftal denkt in mogelijkheden, en waarom ook niet?

Memphis Depay tijdens een trainingssessie van het Nederlands elftal deze week op de KNVB Campus in Zeist. Beeld ANP
Memphis Depay tijdens een trainingssessie van het Nederlands elftal deze week op de KNVB Campus in Zeist.Beeld ANP

Ineens gloren er onverwachte perspectieven voor Oranje op het EK. Vergeten zijn de beperkingen, die voorafgaande aan het toernooi nog zo werden benadrukt.

In de aanloop naar het EK wist het satirische onlinemagazine De Speld de stemming in het land over Oranje vrij briljant te vangen in een lied. Het refrein van de vrolijke meedeiner, met zelfspot: ‘Ja we komen tot de achtste finale / dat is absoluut het maximale / dat is ons niveau / en dat is wel prima zo’. In de clip doet het oranje feestgedruis heel potsierlijk aan.

Het is een inmiddels vergeten realiteit, maar de verwachtingen voor het toernooi waren zeer gering. Al sinds Frank de Boer het overnam van Ronald Koeman in september, was de scepsis over het Nederlands elftal terug. Dat werd kort voor het EK versterkt tot chagrijn. Het spel in de oefenwedstrijden was bij vlagen niet om aan te zien. De Boer maakte de ene stuntelige uitglijder na de andere, vooral in de communicatie. Hij lag onder vuur om de keuze voor zijn systeem met vijf verdedigers en twee spitsen. De Boer zou de ‘Hollandse’ voetbalcultuur aan het verkwanselen zijn.

Onverwachte perspectieven

Nu, na drie EK-poulewedstrijden, hoor je niemand meer klagen over de speelwijze van Oranje en de houterige uitstraling van de bondscoach met de boze frons in de wenkbrauwen. Want ineens gloren er onverwachte perspectieven. Door een speling van het lot is Nederland in een relatief gunstig ogend schema terechtgekomen. Het zou een zware deceptie zijn als Tsjechië zondag de weg naar de kwartfinale dwarsboomt.

Die ploeg staat op basis van de resultaten van de laatste jaren beduidend lager op de wereldranglijst (40) dan Oostenrijk en Oekraïne (23 en 24), de twee tegenstanders waar Oranje in de groep van won. Nederland zelf staat in die Fifa-ranking op 14.

Het groeiend geloof

Ook al zeggen resultaten uit het verleden en de poule niets, Nederland mag enig vertrouwen putten uit het EK tot dusver. De Boer hield stoïcijns vast aan zijn systeem, liet alle kritiek glimlachend van zich afglijden, maakte geen blunders in zijn opstelling en stuurde bij waar nodig.

Met de rust en de prestaties, hoe laagwaardig de tegenstand ook, groeide ook binnen de selectie het geloof. Realistische types als Blind, De Ligt, De Vrij, De Roon, Wijnaldum en Stekelenburg, met hun ervaring in het buitenland, ontpopten zich tot de cultuurbewakers van een nieuwe nuchterheid. Ze toonden zelfkritisch vermogen. Het leek een nieuw credo geworden: het moest allemaal een stuk beter.

Daarnaast heeft de selectie met Memphis Depay een aanvalsleider die met een evangelisch gedreven blijmoedigheid jongere spelers als Donyell Malen inspireert met zijn geloof en hoop. Hij denkt niet in beperkingen, maar in mogelijkheden. En waarom ook niet?

Krachten doseren

Tot sprankelend voetbal kwam het nog niet. Dat de onvermoeibare Denzel Dumfries na twee duels ineens een voetbalheld werd, was even symbolisch voor het gekozen systeem en voor de vechtlust in het elftal als voor alle beperkingen. Na de wedstrijd tegen Noord-Macedonië – verdwaald op een groot toernooi – ging het ineens over een nieuwe ‘gouden’ driehoek, met Wijnaldum, Depay en Malen. Maar als het om verdedigen ging, werden zelfs in die wedstrijd meer kansen weggegeven dan De Boer lief was.

Nu was geen enkel land tot nu toe onfeilbaar. Vooruit, Italië misschien, als enige. Bij die ploeg is het de vraag of het de hoge intensiteit en de veeleisende spelopvatting kan vasthouden – een toernooi is ook een kwestie van mentaal en fysiek de krachten doseren.

Wat dat betreft lijken de Belgen het beste van zichzelf nog niet nodig te hebben gehad om probleemloos verder te komen. Zondagavond staat hun eerste en meteen heel serieuze krachtproef op het programma: die tegen Portugal. Het land van Ronaldo presenteerde zich tot dusver wisselvallig in de groepsfase, maar dat was op het later gewonnen EK in 2016 niet anders. Spanje begon moeizaam, maar kreeg met Busquets terug toch weer de geest.

Ver weg

Dat zijn allemaal ploegen die Nederland hooguit pas in de finale kan tegenkomen. Ook in Zeist is al met een schuin oog naar de rest van het schema gekeken. Mocht er van Tsjechië worden gewonnen, dan volgt Wales of Denemarken, beide geen toplanden. Maar de Denen staan hoger op de wereldranglijst (10) dan Nederland en maakten tegen de Russen de indruk dat door hun teamspirit niemand hen nog kan stoppen. Dat elftal heeft zich, na wat er met Eriksen gebeurde, fier opgericht en lijkt alles in zich te hebben om uit te groeien tot de surprise van dit EK. In 1992 wonnen ze het toernooi zelfs.

En dus is het voor Oranje nog ver weg: die gedroomde halve finale op Wembley tegen misschien wel Engeland of Duitsland, twee teams die ook nog niet groots voor de dag kwamen. Maar ga er maar eens van winnen.

Geduld

Wat dan te verwachten, zondag, in de nagenoeg volle Puskás Arena in een heet Boedapest? Tsjechië zal conservatief starten en Nederland veel balbezit gunnen. Kansen creëren uit een overwicht is niet de grootste kwaliteit van dit Oranje gebleken. Die ligt in counters, met naar verwachting Malen weer in de basis. De Boer zal zijn elftal op het hart drukken geduld te hebben, om een domper te voorkomen.

Want dat zal het zijn als Nederland er met al die dure spelers van clubs als Barcelona, Juventus, Inter, Paris Saint Germain en Ajax straks uitvliegt tegen het modale Tsjechië. Het is aan die spelers om de voorspelling van De Speld te logenstraffen.

Lees ook:

Oranje waakt voor onderschatting, maar overschatting van Tsjechië is ook niet nodig

Het Nederlands elftal wil waken voor onderschatting van de Tsjechen. De tussentijdse statistieken op dit EK pleiten voor Oranje. Maar wat zegt dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden