ThialfFinanciële nood

Het is de Friese trots die schaatshal Thialf nog overeind houdt

De nieuwbouw in 2015 zorgde nadien voor veel problemen bij Thialf.Beeld ANP

Zonder steun van de provincie en de gemeente was schaatshal Thialf deze zomer failliet gegaan. Dat zou funest zijn geweest voor de langebaanschaatsers en shorttrackers. “Als we niet uitkijken, zijn we straks de schandpaal van de Nederlandse sport.”

Er wordt weer geschaatst in Thialf. Op het zomerijs worden vanaf maandag de eerste rondes gereden in voorbereiding op weer een nieuwe sportwinter. Maar voor Sven Kramer, Kjeld Nuis en Ireen Wüst is het als rondjes rijden in een krakkemikkig thuis. Het scheelde slechts maanden of de sleutels van de hal in Heerenveen moesten worden ingeleverd en de deuren zouden op slot zijn gegaan.

Thialf zit namelijk financieel zwaar in de problemen. Zo zwaar zelfs, dat in april een overbruggingskrediet van in totaal 3 miljoen euro moest worden goedgekeurd door provincie en gemeente, samen eigenaren van Thialf BV. Tot 2022 is Thialf ‘gered’. Dat krediet was absoluut nodig, aldus Marc Winters, directeur van Thialf. ‘’We waren deze zomer door onze liquiditeit heen. Zonder deze financiële overbrugging was het doek onherroepelijk gevallen.’’

Gedeputeerde Sander de Rouwe (CDA), die nu ongeveer een jaar verantwoordelijk is voor het dossier Thialf  - een dossier ‘waar rook vanaf komt’-  loodste de miljoenentoezegging door de Provinciale Staten. Ook hij geeft toe dat er eigenlijk geen keuze was. “Het scenario dat we de sleutels moesten inleveren, is echt besproken. Was er afgelopen maanden niet ingegrepen door provincie en gemeente, dan hadden we nu een gesprek gevoerd over de vraag wie Thialf gaat overnemen: Russen of Chinezen?”

Onderhoudskosten wegen zwaar

Wie in de boeken van Thialf kijkt, ziet de problemen. In 2015 bestaat het eigen vermogen uit 1.9 miljoen euro. Vier jaar later staat de schaatstempel 2 miljoen euro in de min. In de optiek van De Rouwe zijn de huidige problemen grotendeels terug te voeren op de vernieuwbouw van Thialf in 2015. Dat project, dat 50 miljoen euro kostte, werd gegund aan bouwbedrijf Ballast Nedam. 

Daarbij blijkt niet te zijn gekozen voor het zogeheten DBFM-systeem (Design, Build, Finance, Maintain – Ontwerpen, Bouwen, Financieren, Onderhouden), maar is alleen uitgegaan van ontwerp en bouw. Het onderhoud kwam daardoor voor kosten van Thialf en bleek een fikse extra kostenpost.

Directeur Winters meldde in december vorig jaar dat ingrijpen nodig was. Het financieel tekort liep door tegenvallers te hoog op. De directie van de ijshal kreeg honderd dagen de tijd om een ‘herstelplan’ te schrijven. Dat was in april af. Tegelijkertijd bezuinigde Thialf voor ongeveer zes ton. Het aantal arbeidsplaatsen werd teruggebracht van 24,5 fte naar 15,5.

Maar met die besparingen is het gat in de begroting bij lange na niet gedicht. Uit onderzoek van consultancybureau LAGroup in november 2019 bleek dat Thialf wel kan bezuinigen, maar dat een positieve exploitatie niet haalbaar is. Zelfs in het meest gunstige scenario dat in het Herstelplan Thialf te vinden is (‘Slank & Slim’), blijkt tot september 2022 structureel sprake van een jaarlijks verlies van 605.000 euro. Met andere woorden: Thialf schrijft zelf geen zwarte cijfers en heeft dus gegarandeerd na 2022 overheidssteun nodig.

En dan komen de lege tribunes er nog eens bij

Veel reden om de toekomst met optimisme tegemoet te zien, lijkt er voor Thialf dus niet te zijn. Zoals het zich nu laat aanzien, worden de (inter)nationale schaatstoernooien die voor het komende seizoen zijn toegewezen ook nog eens voor nagenoeg lege tribunes afgewerkt. Vanwege coronamaatregelen mag per toernooi slechts 10 tot 15 procent van het normale aantal toeschouwers aanwezig zijn.

En er is meer. Eind mei werd de brandverzekering stopgezet door de verzekeraar, omdat de 5000 zonnepanelen op het dak van de schaatsbaan niet aan de strenge veiligheidsvoorschriften bleken te voldoen. Om te voorkomen dat de panelen per 1 oktober moeten worden verwijderd, heeft Gedeputeerde Staten een second opinion aangevraagd. Worden de zonnepanelen inderdaad weggehaald, dan moet de schaatshal jaarlijks voor 125.000 euro energie inkopen.

Bovendien is er van partners niet al te veel extra steun te verwachten. Schaatsbond KNSB geeft aan jaarlijks ongeveer 1,8 miljoen euro bij te dragen aan Thialf (onder meer voor de huur van het ijs), meer dan de helft van de omzet van de ijshal. Meer betalen zit er voorlopig niet in. De bond zit zelf in de problemen omdat de beoogde hoofdsponsor op het allerlaatste moment afhaakte.

‘Friezen hebben nu eenmaal een terpencultuur’

Toch heeft Thialf partners als de KNSB nodig. Provinciaal bestuurder De Rouwe wijt de financiële problemen namelijk voor een deel aan de Friese inborst. “Friezen hebben nu eenmaal een terpencultuur. Dat betekent dat je, ter bescherming van jezelf, het contact met de buitenwereld verliest. Friezen willen alles te veel alleen doen, terwijl we ons veel meer moeten openstellen voor instanties als sportkoepel NOC-NSF, schaatsbond KNSB, sponsors, het Rijk.’’

Aan de andere kant is er de noordelijke trots, meent De Rouwe. “Wie Friesland zegt, zegt schaatsen. Het is onderdeel van onze cultuur. Dat is de reden waarom de Friese politiek eerder al 55 miljoen euro beschikbaar heeft gesteld voor Thialf. Wij staan de komende tien, vijftien jaar ook pal voor Thialf. De KNSB, de topsport, de fans en de vrijwilligers kunnen de komende jaren op ons rekenen.”

De vraag is waar de grens ligt. ‘’Drie miljoen euro steun van provincie en gemeente is best veel’’, moet ook De Rouwe bekennen. “Er mag veel van ons worden gevraagd. Vraag alleen niet te veel.’’

Om te voorkomen dat door de financiële problemen de voorbereiding van de langebaanschaatsers en shorttrackers op de Winterspelen van 2022 in Peking gevaar loopt, tast NOC-NSF voorlopig extra in de buidel. De sportkoepel steunt Thialf al sinds 2011 jaarlijks met een bedrag dat is opgelopen tot 650.000 euro. Die som werd dit jaar verhoogd met een extra bijdrage van 250.000 euro, zegt Maurits Hendriks, technisch-directeur van NOC-NSF. In 2021 maakt NOC-NSF eenzelfde bedrag over, in 2022 zal tweederde van die som worden betaald, aangezien de overeenkomst dat jaar op 1 september stopt.

‘Doekje voor het bloeden’

“In de exploitatie van Thialf staat dat het faciliteren van topsport acht ton kost’’, zegt Hendriks. ‘’Dat is inclusief een enorme krachtsportruimte, die overigens op onze kosten is ingericht. Het is moeilijk voorstelbaar dat we op de Olympische Spelen schaats- en shorttracksuccessen boeken zonder gebruik te maken van Thialf. Het is evident dat ons er daarom veel aan is gelegen om dat in stand te houden. We hadden geen andere keuze, al is dit natuurlijk een doekje voor het bloeden.”

De KNSB heeft wel een hogere prijs betaald voor het zomerijs dat er vanaf maandag voor zeven weken ligt. Directeur Winters hoopt snel met zowel KNSB als NOC-NSF te praten over de toekomstige uitbreiding van het zomerijs, met oog op de Winterspelen. ‘’Het is de nadrukkelijke wens om van half juni tot half maart over een ijsvloer voor de topsporters te beschikken. Dan praat je over een extra bedrag van enkele tonnen. NOC-NSF heeft daar de eerste aanzet toe gegeven.”

Gedeputeerde De Rouwe is vooralsnog niet aan het sparen om vanuit de provincie geld te reserveren voor Thialf. “Dit is iets wat samen moet worden opgelost. Thialf is een goudmijn van de Nederlandse sport. Die rendeert alleen wanneer alle partijen samenwerken.’'

Alle olympische medailles die in 2018 in Pyeongchang werden veroverd, vonden in Thialf hun oorsprong, benadrukt De Rouwe. En dat mag volgens hem wel eens hardop worden gezegd. ‘’Wij Friezen moeten onze bescheidenheid eindelijk eens laten varen en niet langer applaudisseren met onze handen in de broekzakken. We mogen best wat trotser zijn. Wat Wimbledon voor het tennis is, is Thialf voor het schaatsen. Maar als we niet uitkijken, zijn we straks de schandpaal van de Nederlandse sport.’’

Lees ook: 

Eerbetoon aan shorttrackster Lara van Ruijven bij Thialf

In en rond Thialf in Heerenveen is woensdagavond afscheid genomen van shorttrackster Lara van Ruijven. Rond de duizend mensen brachten een laatste eerbetoon aan de Nederlandse shorttrackster, die eerder deze maand op 27-jarige leeftijd overleed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden