ReportageAjax

Het geheim van de kraamkamer van Ajax: ‘We nemen risico’s’

Amourricho van Axel Dongen (16, links) en Enric Llansana (20): ‘Het voordeel bij Ajax is: je wint altijd veel, en daar word je ook blij van’. Beeld Patrick Post
Amourricho van Axel Dongen (16, links) en Enric Llansana (20): ‘Het voordeel bij Ajax is: je wint altijd veel, en daar word je ook blij van’.Beeld Patrick Post

Ajax wordt mogelijk zondag al kampioen in een seizoen waarin jonge talenten als Gravenberch, Timber en Rensch doorbraken. Wat doen ze toch zo anders in dé kweekvijver van het Nederlands voetbal?

Hij was een pleintjesvoetballer, in de klassieke Ajax-traditie. Nu is hij zestien en wordt hij als een nieuwe grote belofte van de jeugdopleiding beschouwd. Amourricho van Axel Dongen is aan de bal met links net zo goed als met zijn rechtervoet. Hij is snel en fysiek sterk. “Ik ben linksbuiten maar niet het type dat langs de zijlijn blijft. Ik kom graag naar binnen. Ik ben creatief , ik zoek het liefst het avontuur.”

Van Axel Dongen zit ontspannen op een stoeltje op sportpark De ­Toekomst, het complex vlak bij de Johan Cruijff Arena waar de opleiding van Ajax is gehuisvest. Hij heeft er net een training op zitten met Jong Ajax. Vanuit zijn team Onder 18 is hij onlangs versneld doorgestroomd omdat hij volgens de trainers een hoger niveau aankan. En dan moet je niet wachten.

Het geeft volgens Van Axel Dongen aan waarom de Ajax-talenten­fabriek succesvol is. “Je traint hier elke dag op het hoogste niveau, met de beste spelers van je leeftijd. En als dat te gemakkelijk wordt, ga je een team hoger. Ajax is niet bang om ­talenten vroeg door te schuiven en tegen oudere jongens te laten spelen.”

‘Leeftijd is maar een getalletje’

“We nemen risico’s”, beaamt John Heitinga, oud-international en al vijf jaar opleider bij Ajax. “Jonge spelers moet je uitdagen om op een hoger niveau te komen. We halen ze uit hun comfortzone en brengen ze er dan weer in. Leeftijd is maar een getalletje. Het gaat erom dat ze zich blijven doorontwikkelen.”

Heitinga is trainer van Onder 18. Hij zag de afgelopen jaren diverse spelers die hij onder zijn hoede had doorbreken bij Ajax. Matthijs de Ligt en Donny van de Beek doorliepen de hele opleiding en leverden bij hun verkoop samen 125 miljoen euro op. Ryan Gravenberch (18) werd dit ­seizoen vanuit de jeugd een vaste waarde in Ajax 1. Zijn geschatte marktwaarde schoot omhoog van 5 naar zo’n 30 miljoen euro; vermoedelijk stijgt zijn prijs verder. Ook Jurrien Timber (19) en Devyne Rensch (18) haakten dit jaar vrij vlot aan op het hoogste niveau en zijn nu basisspeler. Van Axel Dongen: “Het is mooi om te zien dat die jonge ­jongens doen wat de groten ook doen.”

Door de verkoop van zelf opgeleide spelers kan Ajax het zich permitteren dure externe versterkingen als Haller en eerder Tadic en Blind aan zich te binden. Het gevolg: Ajax mag jaarlijks meedoen aan de lucratieve Champions League. Dat hele model staat of valt met een goede kweekvijver.

“Wij zetten het individu zelf centraal”, zegt Heitinga over de filosofie. “Voor elke jeugdspeler wordt een plan op maat gemaakt. Natuurlijk willen we bij de jeugd ook winnen, maar ons hoofddoel is om spelers op te leiden voor de Champions League.”

Eerlijk zijn naar ouders

De meeste jeugdspelers zijn al op zeer jonge leeftijd gescout bij amateurclubs. Hun ouders zijn en blijven volgens Heitinga altijd nauw betrokken bij alles wat er gebeurt. Ook om hun verwachtingen niet te hoog te laten oplopen. “Je moet ook naar ­ouders eerlijk zijn. Soms staat hun kind reserve of moeten we een ­harde boodschap meedelen. Dat is topvoetbal, daar hebben ook zij mee te dealen.”

De kinderen komen in een klimaat terecht dat volgens Heitinga ‘heel erg competitief’ is. “Met een competitie binnen elk team. De jongens met de juiste mindset komen dan boven.”

Enric Llansana (20), speler van Jong Ajax, loopt al sinds zijn elfde rond in de jeugd van Ajax. Met de prestatiedruk valt het volgens hem wel mee. “Natuurlijk wordt er iets van je verwacht, je moet presteren. Maar het draait bij de jeugd echt ook om lol maken. En het voordeel bij Ajax is: je wint altijd veel, en daar word je ook blij van.”

Van Axel Dongen werd op zijn negende ontdekt bij OSV in Oostzaan. De afgelopen jaren zag hij de Ajax-opleiding verder professionaliseren. Zo staat midden tussen de twaalf velden de School van de Toekomst. Sinds vijf jaar komen docenten van het Calvijn College, Calandlyceum en ROC Amsterdam naar het sportpark om de oudere jeugdspelers ­tussen de trainingen les te geven. Ook wordt er intensieve studie­begeleiding aangeboden. Van Axel Dongen: “Door die school heb ik nu een mavodiploma”.

De trainingen vinden voor en na de lessen plaats. In die lessen wordt ook aandacht besteed aan zaken als voeding en het belang van rusten. Heitinga: “We willen dat ze zich ook als mens verder ontwikkelen. Wij stimuleren enorm dat ze hun opleiding afmaken. Het voordeel is dat ze altijd op De Toekomst zijn. We kunnen programma’s op maat maken.”

Alles kan worden gefilmd en gemeten

Alle jeugdteams werken met analisten van het ‘scienceteam’. Alles wat op het veld gebeurt, kan worden gefilmd en gemeten: de snelheid van de speler en zijn acties, zijn bewegingen op het veld en hoeveel inspanning hij daarbij levert. Alle data worden verwerkt met programma’s van Acronis. Dat softwarebedrijf is sinds 2020 hoofdsponsor van de jeugd. Mede op die data baseren de trainers de individuele begeleiding, op technisch, tactisch en fysiek vlak.

Zo werken er nog veel meer specialisten voor de Ajax-jeugd. Heitinga somt op: mentale begeleiders, diëtisten, fysiotherapeuten en zogenaamde skills-trainers. Die laatste zijn er puur voor de baltechniek. Een van hen is, al jarenlang, oud-prof Simon Tahamata (64), ooit de frivole pingelaar van Ajax 1. “Simon is onze cultuurbewaker”, zegt Heitinga.

Ook andere oud-Ajacieden als ­Ronald de Boer, Gerald Vanenburg, John Bosman en Steven Pienaar werken in de opleiding. “Het voordeel is: wij kunnen ook iets voordoen”, zegt Heitinga, die in 2010 de finale van het WK speelde. “En koppen kan niemand beter voordoen dan Bosman.” Van wie Van Axel Dongen het meest leerde? “Regillio Simons. Hij leerde me dat je zonder druk moet spelen, met plezier en dat je moet doen waar je goed in bent.”

Bij Ajax 1 lijken vooral spelers van buitenaf zoals Alvarez, Martinez en Tadic nodig voor de vereiste ­mentale hardheid. Krijgt dat laatste aspect wel genoeg aandacht in de opleiding? Ja, verzekert Heitinga. Hij noemt de ‘frustratietrainingen’. “Dan fluit ik bewust alles tegen. Of als trainer speel ik steeds de bal in, maar niet ­altijd naar de juiste kleur. Of je lokt iets met de stand uit. En als het ‘ja maar’ is, hup, extra tegendoelpunt.”

Achter de schermen werkt de Ajax-directie aan plannen voor De ­Nieuwe Toekomst: een vernieuwd sportpark met meer gebouwen voor de profs, de jeugd en de vrouwen. Het aantal velden gaat waarschijnlijk van twaalf naar zestien en Ajax praat met de gemeente over het ­aankopen van parkeerterrein P2 om er een nieuw ministadion te kunnen bouwen. Het hele project moet in 2028 klaar zijn.

‘Tegen Clarence Seedorf kijk ik heel erg op’

Van Axel Dongen hoopt dan al lang een grote naam te zijn in het voetbal. Misschien speelt hij dan wel bij zijn droomclub. “Real Madrid. Clarence Seedorf heeft daar gespeeld. Tegen hem kijk ik heel erg op. Mijn moeder wees me op hem en toen ben ik me in hem gaan verdiepen door video’s te bekijken. Hij was een goede voetballer, maar ook een goed persoon.”

Maar zijn eerste ambitie: “Binnen nu en een paar jaar in de Arena spelen.”

Het eerste van Ajax is lang niet voor iedereen weggelegd. Niettemin komt 85 procent van de spelers uit de bovenbouw (15-18 jaar) in het betaalde voetbal terecht. In 2020 telde het bureau CIES 77 door Ajax opgeleide spelers in Europese competities, waarvan twintig in een van de vijf grote voetballanden. Llansana trainde dit seizoen regelmatig met het eerste mee, van een debuut kwam het nog niet. De kans bestaat dat de verdedigende middenvelder na dit seizoen vertrekt naar een andere profclub. “Ik wil volgend seizoen heel graag in de eredivisie spelen, maar het liefst blijf ik bij Ajax.”

Op jonge leeftijd naar een buitenlandse topclub

Vanaf hun vijftiende hebben ze vrijwel allemaal een zaakwaarnemer. Een deel kiest dan op jonge leeftijd al voor een buitenlandse topclub. “Er zijn er genoeg gegaan, maar ik kan er geen drie opnoemen die de internationale top hebben gehaald”, zegt Heitinga.

Brian Brobbey (19) maakte wel de hele opleiding af, vanaf zijn achtste. Dat hij binnenkort zonder transfervergoeding de deur uitloopt (naar RB Leipzig), terwijl de oogsttijd had moeten beginnen, doet binnen Ajax nog altijd pijn. Heitinga: “Ik zou zelf altijd ervoor kiezen hier eerst genoeg minuten te maken en met Ajax structureel Europees voetbal te spelen. Maar je hebt ook altijd met de thuissituatie te maken, en hoe sterk spelers daar zelf in staan.

“Vooral jonge jongens denken vaak zomaar de stap te kunnen maken richting betaald voetbal. Ze moeten vooral zelf gaan inzien wat ze daarvoor nodig hebben. We dagen ze uit tot zelf­reflectie. Maar je kunt ze nog zo veel aanreiken, sommige dingen leer je alleen in de praktijk. Het gif waarmee onze Zuid-Amerikanen in ­Ajax 1 spelen kun je niet aanleren. Uiteindelijk moeten al die jongens hun eigen wapens ontwikkelen.”

Is Van Axel Dongen al voorbereid op een leven met roem en veel geld? “Op die wereld kun je je niet voorbereiden”, meent hij. “Er zijn elke dag verleidingen, nu ook. Mijn moeder houdt me met beide benen op de grond. Ze zegt vaak dat het allemaal op een dag zomaar voorbij kan zijn.”

Lees ook:

Corona zou dramatische gevolgen hebben, maar het vermogen van eredivisieclubs is juist gegroeid

De coronacrisis heeft opvallend weinig impact op de financiële staat van de voetbalclubs uit de eredivisie. Afgelopen seizoen groeide zelfs het totale eigen vermogen. Ajax is met afstand de rijkste club.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden