AnalyseNederlands elftal

Het dilemma van Frank de Boer: aanblijven kan bijna niet, maar opstappen ook niet

Bondscoach Frank de Boer (l) na het verlies tegen Tsjechië. Beeld AP
Bondscoach Frank de Boer (l) na het verlies tegen Tsjechië.Beeld AP

De KNVB zal Frank de Boer niet snel ontslaan als bondscoach na de afgang op het EK. Hij kan de eer wel aan zichzelf houden.

Als een minister soortgelijke woorden als Frank de Boer had uitgesproken na een politieke blunder dan was er maar één conclusie geweest: die gaat aftreden. De bondscoach nam de volle verantwoordelijkheid voor de afgang van Boedapest en beloofde in de spiegel te gaan kijken. Over de uitkomsten van de evaluatie met de KNVB zouden de media later wel geïnformeerd worden.

De KNVB zal hem niet snel wegsturen. Wie moet dat doen? De directeuren Nico-Jan Hoogma en Erik Gudde stelden hem nog geen tien maanden terug aan. Nu gaat Gudde met pensioen en zijn opvolger Marianne van Leeuwen is vrijdag pas benoemd. Bepaald geen ideaal moment om zo’n verregaand besluit met zwaar gezichtsverlies voor de KNVB te nemen.

De Boer kan de eer aan zichzelf houden. Hij was als voetballer een winnaarstype en weet dat aan verlies consequenties kleven. Voor de spiegel kan hij zich afvragen of zijn inzet op de mentale weerbaarheid wel heeft gewerkt. De Boer gebruikte woorden als ‘mindgame’ en ‘focus’ en toonde allerlei filmpjes aan de selectie. De boodschap is blijkbaar niet overgekomen. Hij mist de verbale vermogens en de natuurlijke autoriteit van Ronald Koeman en Louis van Gaal. Die konden vilein, dominant en vlijmscherp zijn. De Boer was als bondscoach vooral een aardige man van de harmonie.

Geen enkel schot op doel

Maar een toernooi vergt de bereidheid om randjes op te zoeken. Op dat mentale en fysieke aspect verloor Oranje van Tsjechië. Ook tactisch bleek dat land beter voorbereid. De Boer koos op dit EK voor een spelsysteem dat gericht was op zware tegenstand. Het moest defensieve zekerheid bieden. Het resultaat was dat Nederland zondag geen enkel schot op doel loste. Tegen Tsjechië. Dat was sinds 1980 niet meer voorgekomen op een groot toernooi.

Dat is niet alleen De Boer te verwijten. Ook deze selectie heeft gefaald. Als de spelers zich niet echt konden vinden in het 5-3-2-systeem, wat hier en daar is gesuggereerd, waarom hebben ze hun mond dan niet open getrokken? Het ontbrak aan persoonlijkheid, ook aan iemand die het bloed onder ieders nagels vandaan kan halen, ook bij de tegenstander. De Boers assistent Ruud van Nistelrooij vertelde dat alle spelers zo fijn gelijk waren, heel anders dan in zijn ‘hiërarchische’ tijd.

Je kunt het ook een gebrek aan leiderschap noemen. In Boedapest werd hard duidelijk dat er zonder Virgil van Dijk geen echte kapitein meer op het schip zat. Aanvoerder Georginio Wijnaldum leek zich zondag bijna te verschuilen voor de strijd en de bal. Ook ‘droomjager’ Depay ging ten onder. Dat heeft niets met systemen te maken. Zoals Frenkie de Jong het zei: “Als een bal over twintig meter niet aankomt, moet je het systeem niet de schuld geven”.

Nederland kan ook niet veel beter

Nee, ook de domme rode kaart voor De Ligt, de blunder van Stekelenburg of de onbegrijpelijke wissel (Promes voor Malen) waren geen hoofdoorzaken. Deze groep is gewoon niet zo goed als veel mensen denken. Wat tegen de zwakke landen nog werd gecamoufleerd, kwam tegen Tsjechië aan de oppervlakte. De technische of fysieke beperkingen van Van Aanholt, Dumfries, Malen en De Roon. Heel erg veel beter heeft Nederland ook niet in huis.

De KNVB en De Boer staan nu voor een dilemma: aanblijven kan bijna niet, opstappen is bijna ongewenst. In dat laatste geval ontstaat net als vorig jaar weer een vacuüm rond Oranje, terwijl een cruciale fase voor WK-kwalificatie in Qatar niet ver weg is. Begin september moet Nederland in Noorwegen en thuis tegen Turkije rechtzetten wat in maart al is misgegaan, overigens, in 4-3-3.

De Boer kan zich voor zijn spiegel voorhouden dat de meeste spelers debutanten op een eindtoernooi waren en dat de eerste pannenkoek altijd mislukt. Mocht hij aanblijven, dan zal hij zich nóg meer moeten gaan wapenen tegen alle kritiek en het cynisme. Al tijdens het EK gaf hij aan dat vooral zijn vrouw het daar soms moeilijk mee had. Alles komt nu weer terug: zijn eerdere mislukte buitenlandse avonturen en de uitspraak van José Mourinho die hem ‘de slechtste trainer ooit in de Premier League’ noemde.

Misschien komt De Boer wel zelf tot de vaststelling dat hij in de wieg was gelegd om voetballer te zijn, en dat hij nog steeds zo graag tussen ‘de jongens’ staat, met een bal onder zijn voet, maar dat hij voor de meest eervolle rotbaan van Nederland niet geschapen blijkt. Dat zelfinzicht is hem gegund. En wie hem dan moet opvolgen? Zijn goede vriend Phillip Cocu of Giovanni van Bronckhorst? Misschien moet de KNVB dan maar eens over de grens kijken, op zoek naar iemand die wat andere waarden in het Nederlandse voetbal kan ontwikkelen. In België blijkt hoe succesvol een buitenlandse bondscoach kan zijn.

Lees ook:

Bondscoach Frank de Boer: Ik moet ook in de spiegel kijken

Zo monter hij ’s middags de Puskás Arena had betreden zo terneergeslagen zat Frank de Boer er na de roemloze uitschakeling bij in de catacomben

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden