Voetbal

Het betaald voetbal hoopt op een extra financieel vangnet: 140 miljoen euro

Jan de Jong (rechts) van de ECV arriveert op 18 juni samen met PSV-directeur Peter Fossen bij de KNVB-campus voor een vergadering over het ‘Deltaplan’ van het betaald voetbal.Beeld ANP

Het betaald voetbal hoopt deze week duidelijkheid te krijgen over overheidssteun. Maar voor de toekomst heeft de sector meer nodig dan Haags noodgeld.

Ineens was daar Arjen Robben. In zijn eentje heeft hij het armlastige FC Groningen weer perspectief gegeven. De hele eredivisie snakte naar zo’n opkikker. Het krikt het aanzien van deze competitie in deze zorgelijke tijden weer een beetje op.

Op weg naar een nieuw, onzeker seizoen zuchten veel clubs onder het verlies van vele miljoenen euro’s door de coronacrisis. Ze slanken nu selecties en het personeelsbestand af. Bij clubs als Vitesse, Fortuna Sittard, Emmen, RKC en Heerenveen blijft de verkoop van seizoenskaarten ver achter bij het vorige seizoen. Om over weifelende sponsors maar te zwijgen.

De sector stapte onlangs met het ‘Deltaplan, de toekomst van het Nederlandse voetbal’ naar politiek Den Haag. De clubs kregen via de Now-regeling samen al 10 miljoen aan steun, maar hopen nu op een extra financieel vangnet. Maximaal zou er 140 miljoen euro nodig zijn. Dat bedrag wordt met elke speelronde die volledig met publiek wordt gespeeld 5 tot 7 miljoen euro lager.

Als stadions voor maximaal een derde gevuld mogen worden, waar het nu op lijkt, heeft dat geen effect op die 140 miljoen. “Deels met publiek brengt ook weer kosten met zich mee. Dit moeten de clubs zelf opbrengen. Dit zit in de 190 miljoen die zij zelf ophoesten”, zegt Jan de Jong, interim-directeur van de belangenvereniging voor eredivisieclubs (ECV).

Het reddingsplan kwam er onder grote druk. Net op tijd sloten de clubs in mei alsnog de rijen. De Jong vergelijkt het betaalde voetbal met ‘het dorpje van Asterix en Obelix’. “Daar maken ze ook graag ruzie, maar als de Romeinen aan de poort staan weten ze elkaar te vinden. Je ziet dat clubs hun gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen als het erop aankomt. Het is ergens ook logisch dat het altijd wat wringt als je het hele jaar in competitie bent met elkaar. Dat maakt de bedrijfstak zo woest aantrekkelijk.”

Operationeel tekort

De politiek onderkent het maatschappelijke belang van betaald voetbal, maar er leven in Den Haag ook zorgen over de staat van de sector. Die was al vóór corona verre van gezond, omdat de kortzichtige zucht naar punten vaak prevaleert boven duurzaam gezond financieel beleid. Het eigen vermogen van 16 van de 34 clubs was in 2018 negatief. Twaalf van de achttien eredivisieclubs hadden in 2019 een operationeel tekort, becijferde de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.

Diverse clubs zijn afhankelijk van één geldschieter of investeerder, een wankele basis. Buffers zijn er amper door te hoge uitgaven, vooral aan salarissen. De onlangs afgesproken salariskorting van spelers en directies is lang niet voldoende om coronaklappen op te vangen. Clubs als FC Groningen en FC Twente voerden intern al forse bezuinigingen door, Telstar en Roda JC vechten al jaren voor hun bestaan. Helmond Sport en Dordrecht leiden al jaren een marginaal bestaan; ze hadden hun hoop op betere tijden gevestigd op een nieuw stadion, maar die plannen zijn afgeblazen. 

KNVB-directeur Eric Gudde houdt rekening met faillissementen. Hij noemde vorige week in Voetbal International het aantal van 34 profclubs ‘niet heilig’. Misschien is de Nederlandse markt te klein voor 34 profclubs, opperde Gudde. Duitsland heeft 55 betaalde clubs op ruim tachtig miljoen inwoners, Nederland heeft er 34 op zeventien miljoen mensen. “Daar kun je vraagtekens bij zetten”, vindt Gudde.

Ook voor De Jong is sanering geen taboe. “Als je voor corona al geen bestaansrecht meer had, dan heb je dat nu waarschijnlijk ook niet. Uiteindelijk moet er een economische basis zijn. Wellicht helpt de coronatijd om het voetbal toekomstbestendig te maken. Dat zal de komende tijd uitwijzen.”

Poldermodel leidt te vaak tot verdeeldheid

Maar wie moet het voortouw nemen in dit proces? De clubs zijn zelfstandig en de KNVB noch de ECV heeft de bevoegdheid en kracht om in te grijpen. De afgelopen maanden maakten duidelijk dat daar mogelijk iets aan moet veranderen. Het huidige poldermodel leidt te vaak tot verdeeldheid omdat iedereen regeert vanuit zijn eigenbelang. Een duidelijk overkoepelend gezag is er niet.

Toon Gerbrands, algemeen directeur van PSV, pleitte al voor een andere governance-structuur. Want wie is nu de baas van de competities: de bond of de clubs? In landen als Engeland en Duitsland zijn veel bevoegdheden ondergebracht bij een aparte organisatie voor de profliga’s. Ook directeur Paul van der Kraan van FC Twente vindt dat er een andere structuur met heldere mandaten moet komen: “Anders rollen we over een jaar weer kibbelend over straat”.

De Jong is het daarmee eens. “Maar niet nu. We zijn nu met de KNVB en de eerste divisie druk met het Deltaplan bezig. De organisatiestructuur van het betaald voetbal is van later zorg. Natuurlijk komt er een moment dat we het daarover moeten gaan hebben. Ik heb hier wel een mening over, maar die geef ik nog even niet.” 

Wel erkent de oud-directeur van de NOS en Feyenoord soms verlekkerd te kijken naar het model van de Amerikaanse profcompetities als de MLS (voetbal) en NBA (basketbal), een gesloten systeem waar clubs samen door één bedrijf worden gerund. “Het grote verschil is dat je daar niet kunt degraderen. En de regels voor salarissen en een draftsysteem mogen in Europa niet vanwege het vrij verkeer van personen. Ook een salarisplafond mag niet. Maar, het werkt fantastisch in Amerika, het water loopt je in de mond. Met zo’n gesloten competitie krijg je een veel stabieler beleid. Daar zitten zeker elementen in die wij in de toekomst kunnen gebruiken.”

Lees ook: 

Betaald voetbal: rollebollend over straat maar wel de hand ophouden in Den Haag

Financieel wanbeleid, slecht management, veel ruzie en weinig solidariteit: het betaald voetbal is niet gezond, zeggen betrokkenen. En dat wordt blootgelegd door de coronacrisis. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden