InterviewZwemmen

Gouden Kromowidjojo en Weertman hopen Afrika aan het zwemmen te krijgen

Ranomi Kromowidjojo en Ferry Weertman bij de zwemclub in Aden, Jemen.
 Beeld
Ranomi Kromowidjojo en Ferry Weertman bij de zwemclub in Aden, Jemen.

Steeds meer oud-topsporters zetten zich in voor maatschappelijke doelen. Ook zwemkoppel Ranomi Kromowidjojo en Ferry Weertman. “Ik merk dat mensen sneller naar je luisteren als je goud hebt gewonnen.” Woensdag is hun afscheidsavond.

Esther Scholten

Daar stonden ze, aan de rand van een prachtig meer in Burundi. Zeker voor twee voormalige zwemkampioenen was het een uitnodigend panorama. Wordt hier niet gezwommen? Ranomi Kromowidjojo en Ferry Weertman reisden onlangs door Afrika om hun sport te promoten. Dat is in meerdere opzichten hard nodig.

Wereldwijd verdrinken er jaarlijks rond de 236.000 mensen; het merendeel op dat continent. “Waterveiligheid is daar echt een issue”, zegt Weertman. Kromowidjojo vult aan: “Dan gaat sport letterlijk over leven en dood. Er zijn te veel kinderen in Afrika die niet kunnen zwemmen, terwijl er zoveel rivieren, meren en zeeën zijn.”

Een vijftigmeterbad is daar een zeldzaamheid

De Nederlanders - beiden recent gestopt met topsport en in het dagelijks leven een liefdeskoppel - stapten op uitnodiging van wereldzwembond Fina in het vliegtuig. Een tiendaagse tour bracht ze langs Burundi, Rwanda, Tanzania, Oeganda, Egypte, Djibouti en een korte oversteek naar Jemen en Saoedi-Arabië in het Midden-Oosten.

Het zijn landen van waaruit ze tijdens hun actieve carrière zelden een concurrent tegenkwamen. Een vijftigmeterbad is daar een zeldzaamheid; alleen Egypte bezit faciliteiten van olympische afmetingen. Nou en? Kromowidjojo hield haar gesprekspartners voor dat zij na een voorbereiding in een klein zwembad zonder goede startblokken haar eerste gouden medaille wist te winnen. “Het kan dus. Focus eerst maar op adequate training en goede techniek.”

Ferry Weertman. 
 Beeld
Ferry Weertman.

Weertman: “Op Zanzibar zei ik: jullie hebben zo’n mooie zee. Maak daar gebruik van. Leg daar een paar lijnen in. Je kunt of heel veel geld stoppen in een nieuw zwembad of dat geld in coaches en begeleiding steken, zodat je meer kinderen de kans geeft om te zwemmen.”

Woensdag is er in Eindhoven een afscheidsavond, waarop onder anderen Kromowidjojo en Weertman worden uitgezwaaid. Zij won olympisch goud in 2008 en 2012 op de 50 en 100 meter vrij en de estafette. Hij was de kampioen van het open water in 2016. Hun laatste races dateren alweer van 2021. Tijd om hun sport te missen, hebben ze nog niet gehad.

Kromowidjojo, tevens ambassadeur van Unicef, wil graag mensen inspireren. Ook in Afrika. “Hoop bieden is belangrijk.” Ze ging daar niet heen om in clinics de borstcrawl uit te leggen. Nee, ze hoopte de mensen daar verder te helpen door haar visie te delen en haar verhaal te vertellen. Ze weet uit eigen ervaring dat zwemmen niet voor iedereen een vanzelfsprekendheid is. Haar vader notabene, geboren in Suriname, heeft nooit les gehad. Hem werd geleerd dat water gevaarlijk is.

Ranomi Kromowidjojo in Oeganda 
 Beeld
Ranomi Kromowidjojo in Oeganda

Weertman, bezig met de afronding van zijn hbo-studie bedrijfskunde, is lid van de atletencommissies van de Fina en sportkoepel NOC-NSF. “Ik merk dat mensen sneller naar je luisteren als je goud hebt gewonnen. De impact van topsport is groot. Overal waar we tijdens onze reis kwamen, werden we aangekondigd als ‘dit zijn twee olympisch kampioenen’.”

Theo Schuyt, hoogleraar filantropie aan de VU, weet waarom een medaillewinnaar tot de verbeelding spreekt. “Als sporter heb je bepaalde kwaliteiten die ook maatschappelijk relevant zijn: doorzettingsvermogen, zelfdiscipline, een ijzersterke wil.” Volgens hem neemt het aantal (oud-)topsporters dat zich inzet voor de samenleving toe. Die trend is te verklaren. “Het werkt goed. Als je een bekende en gewaardeerde naam hebt, zijn meer mensen bereid zich aan hetzelfde doel te verbinden of daarin te investeren.”

Zwemsport in Afrika laten groeien

Al tijdens hun Afrika-reis maakte Frankrijk bekend zwemcoaches voor een aantal weken beschikbaar te stellen om plaatselijke instructeurs op te leiden. Weertman: “Zo’n trip kan echt verandering teweegbrengen. Daar ben ik van overtuigd. Wij trekken de aandacht en zetten mensen aan het denken hoe de zwemsport in Afrika kan groeien.”

Ze deelden handtekeningen uit en praatten met kinderen, heel veel kinderen. Maar zaten ook aan tafel met ministers van sport en nationaal olympisch comités, samen met hun reisgenoot Fina-president Husain Al-Musallam.

“Hoewel die medailles niet letterlijk om mijn nek hangen, kan ik daardoor wel mensen bereiken”, merkt Kromowidjojo. “Het is belangrijk om dan niet zwart-wit te denken, ook niet als je in een land bent waar mensenrechten in het geding zijn. Saoedi-Arabië bijvoorbeeld wil Fina-evenementen organiseren. Maar die wedstrijden zijn voor mannen én vrouwen. Als ik met mijn bezoek dat acceptatieproces iets kan versnellen, is dat mij veel waard. Zo dachten we steeds: niet focussen op wat niet goed gaat, maar wat kunnen wij bijdragen aan dit land?”

Dat vereist maatwerk. In Nederland hamert Weertman in gesprekken met zwemmers op veel water drinken en gezond eten. Nu kwam hij in landen waar soms niet voldoende goede voeding is. “Dan heb je het minder over topsport en meer over hoe sport een bijdrage kan leveren aan je bestaan, hoe het voor ontspanning kan zorgen.”

Het werd Kromowidjojo en Weertman trouwens ook al snel duidelijk dat niet ieder water even geschikt is voor een duik. In sommige rivieren zitten parasieten, voor enkele kusten zwemmen haaien. En dat idyllische meer in Burundi? Daar hebben ze ook geen baantjes in getrokken. Dat beschouwen nijlpaarden als hun domein.

Lees ook:

Bij Kromowidjojo bleef naast de topsporter ook altijd de mens zichtbaar

Drievoudig olympisch kampioene Ranomi Kromowidjojo zet een punt achter haar carrière. Het ging haar nooit alleen om het sportieve succes. “Ik ben meer dan Ranomi de zwemster.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden