InterviewFrank de Boer

Frank de Boer en zijn eigen lessen: Ik geloof in harmonie

Bondscoach Frank de Boer: ‘Als in de selectie op het WK in 1998 iedereen de goede focus had gehad, waren we misschien in de finale gekomen’. Beeld EPA
Bondscoach Frank de Boer: ‘Als in de selectie op het WK in 1998 iedereen de goede focus had gehad, waren we misschien in de finale gekomen’.Beeld EPA

Het Nederlands elftal begint maandag de voorbereiding op het EK. Bondscoach Frank de Boer beschouwt Oranje nu niet als topland. ‘Maar wij zullen nooit met de kont in de zestien gaan hangen.’

In een teaser van de Netflix-film Ferry maakte Frank de Boer vorige week zijn verrassende acteerdebuut. De Boer krijgt in het filmpje te maken met bedreigingen van crimineel Ferry Bouwman, gespeeld door Frank Lammers. Het is een knipoog naar de druk die op de bondscoach wordt uitgeoefend. De Boer zat ook in verschillende talkshows, waarin hij zich presenteerde zoals hij is: een nuchtere en vriendelijke Noord-Hollander, en niet de stugge en norse man die sommige mensen in hem zien. Het had iets van een charme­offensief op weg naar het EK.

Op voorhand wat extra sympathie kweken kan geen kwaad. Het krediet van De Boer is al vanaf zijn aanstelling als opvolger van de succesvolle Ronald Koeman niet huizenhoog. Hij vocht tegen het imago van de coach van het saaie tikkie-breed, tegen de erfenis van een paar mislukte buitenlandse avonturen als trainer en tegen het cynisme dat opstak na tegenvallende resultaten met Oranje. Vanaf maandag, als het Nederlandse elftal de voorbereiding op het eerste grote toernooi sinds het WK van 2014 begint, ligt alles wat De Boer doet, zegt en beslist onder een vergrootglas.

Niet topfavoriet

Zelf laat hij die druk ogenschijnlijk gemakkelijk van zich afglijden. De Boer is het al zijn leven lang gewend onder druk te moeten presteren. Op een digitale persbijeenkomst met de schrijvende media probeert hij de druk op het elftal wel wat weg te nemen. “Ik vind niet dat wij topfavoriet zijn. In mijn ogen zijn dat België, Frankrijk en Spanje. Wat Portugal op de mat kan brengen, is ook niet gering. Of Engeland. Duitsland. Italië. Ik zie onszelf ergens tussen de nummers 4 tot 8”, zegt De Boer. Maar, voegt hij eraan toe: “Als iedereen in topvorm is, kunnen we heel ver reiken. Dan kunnen we het ook de toplanden verschrikkelijk lastig maken.”

De afwezigheid van aanvoerder Virgil van Dijk – niet op tijd hersteld van een zware knieblessure – noemt De Boer ‘een groot gemis’. Heeft Oranje nu wel een leider? De Boer: “Je hebt vocale leiders en je hebt leiders door hun fysieke uitstraling. We hebben Matthijs de Ligt, Marten de Roon, Daley Blind, Gini Wijnaldum, Memphis; genoeg leiders die alles kunnen bewaken. De hiërarchie zal zonder Virgil wel ietsje anders zijn, maar de eenheid in de groep is heel groot. Gini was altijd ook al heel nadrukkelijk aanwezig. Die stond altijd klaar om iets te zeggen, net als Memphis.”

Zeker zonder Van Dijk wil De Boer ervoor waken dat Nederland straks in de val gaat lopen. In de uitwedstrijden tegen Turkije en Polen was het elftal bij snelle tegenstoten heel kwetsbaar omdat er volgens De Boer ‘niet adequaat’ werd ingegrepen. “Het gaat erom: hoe sta je bij balverlies?”

Variant

Om die reden wil hij de variant waarmee hij Oranje in en tegen Italië liet spelen (5-3-2, met drie centrale verdedigers en twee offensieve backs) ook op het EK gebruiken. De Boer ziet dat niet als een defensieve tactiek. “Wij zijn een voetbalnatie die altijd dominant moet willen spelen. Wij zullen nooit met de kont in de zestien gaan hangen. Ik vind dat we in meerdere systemen moeten kunnen spelen. We hebben al vaak 4-3-3 gespeeld, maar we moeten kunnen switchen naar de Italië-variant.

“Daar moeten we nog wel aan werken. Het was heel goed hoe we dat uitvoerden in Italië, maar op details kon het beter. Het prettige is dat veel spelers bij hun club al dat systeem spelen.”

Het past ook in een internationale trend in de top om eerst voor zekerheid te kiezen. Louis van Gaal koos er ook voor tijdens het WK in 2014, wat verrassend tot de derde plaats leidde. “Dat systeem, 5-3-2 of 3-5-2, heeft voordelen tegen sommige tegenstanders. We kijken wat onze kwaliteiten zijn, welke spelers fit zijn en het hele seizoen stabiel waren. Als iedereen die normaal bij de eerste twaalf, dertien zit, erbij is, hebben wij gewoon een hartstikke goed team. Ik moet kijken welk systeem daarbij hoort.”

Maandag komen al de internationals die geen clubverplichtingen meer hebben bij elkaar in Zeist. Na de driedaagse op de KNVB Campus maakt De Boer woensdag bekend welke acht spelers uit de voorselectie van 34 afvallen voor de definitieve groep van 26 voor het EK. Zijn eigen schoonzoon Calvin Stengs van AZ viel al af voor het EK (De Boer: ‘Daar had mijn vrouw het moeilijker mee dan ikzelf, ik ben daarin professioneel’), net als Ryan Babel.

Voorbereiding

In de voorlopige selectie zitten slechts negen spelers die al een groot toernooi meemaakten. “Door de twee gemiste toernooien is er een gat ontstaan in ervaring.” Daar komt bij dat de voorbereidingstijd in dit coronaseizoen korter is dan gebruikelijk. “Ideaal was een voorbereiding van drie weken geweest, minimaal. Dit is verre van ideaal. Je hebt tijd nodig.” Niet om spelers fit te krijgen, dat moeten ze al zijn. Wel om te trainen op tactische varianten en het belang van de juiste instelling te benadrukken. De Boer maakte er zelf vijf mee als speler en was op het WK in 2010 assistent-coach van Bert van Marwijk.

“Ik probeer mijn lessen wel door te geven. Het draait vooral om focus en niet bezig zijn met randzaken. Het gaat om anderhalve maand volledige toewijding. Er gebeurt veel om je heen maar het is de kunst je niet te laten afleiden. Je moet weten waarom je hier bent: kampioen worden. Op het WK in 1998 was ik heel gefocust. Ik was bezig om het team ook zover te krijgen. Ik dacht zelf: leuk die wedstrijd in de kwartfinale tegen Argentinië, maar daarna kwam Brazilië. Die verloren we. De stemming in de groep was toen: we hebben verloren, oké, maar Brazilië is een wereldteam. Niks! Als iedereen de goede focus had gehad, waren we misschien in de finale gekomen.”

Misschien kan zijn assistent Ruud van Nistelrooij op een goed moment de spelers nog eens vertellen over zijn EK in 2008, toen Nederland na geweldige groepsduels tegen Italië en Frankrijk meteen struikelde over Rusland. De Boer: “De teugels werden even gevierd en weg was de focus. Dáár gaat het om. Aan drie fantastische wedstrijden heb je niks als je er de vierde uitvliegt.”

Goede onderlinge sfeer

In dat groepsproces is een goede onderlinge sfeer essentieel, vindt De Boer. Hij gelooft niet in het bewust creëren van conflicten, om de boel op scherp te zetten, of het selecteren van types die het vuurtje opstoken. “Deze selectie is echt een vriendenteam dat voor elkaar wil werken. Ze zeggen heus wel tegen elkaar waar het op staat. Ik geloof in het harmoniemodel. Volgens mij was de selectie van het WK in 1990 niet echt een vriendenteam en volgens mij ging dat niet echt lekker, toch? Dat was ook in 1996 zo. Ik ben er heilig van overtuigd dat je een fantastische sfeer moet creëren. Je bent zó lang bij elkaar.”

Heeft De Boer daarom eerder Wout Weghorst niet geselecteerd? Kon de spits die het etiket heeft een wat lastig karakter te hebben het pais en vree-sfeertje bedreigen? “Nee. Wout mag een klootzak zijn hoor, in de wedstrijden. Dat hij een bedreiging zou zijn voor de sfeer? Daar heb ik niet één keer over nagedacht. Ik kijk naar wat ik nodig heb. Eerder paste hij er niet in, nu wel.”

De Boer realiseert zich dat het EK nog niet echt leeft, ook vanwege corona. Bij de pouleduels in de Johan Cruijff Arena mogen straks 12.000 toeschouwers zijn.

Of hij zelf bij een EK (deels) in eigen land nog last heeft van het trauma in de halve finale van het EK 2000, toen De Boer twee penalty’s miste? “Nee hoor. Ik vind het heel positief dat dit toernooi deels in eigen land is. Dat creëert een speciaal gevoel. Die eerste drie wedstrijden zijn heel belangrijk voor de rest van het toernooi.”

‘Wij zijn de favoriet in de poule’

Nederland speelt voor het EK nog twee oefenwedstrijden: op 2 juni tegen Schotland tijdens het trainingskamp in Portugal en op zondag 5 juni tegen Georgië in Enschede. De drie poulewedstrijden van het EK, dat op 11 juni begint met Italië-Turkije in Rome, speelt het Nederlands elftal in de Johan Cruijff Arena in Amsterdam: op 13 juni tegen Oekraïne, op 17 juni tegen Oostenrijk en op 21 juni tegen Noord-Macedonië. Daarna zou Nederland het toernooi, afhankelijk van de eindstand in de poule, kunnen vervolgen in Boedapest, Londen of Boekarest. Het EK wordt in twaalf landen gespeeld. Frank de Boer: “Wij zijn favoriet in onze poule, daar hoeven we niet moeilijk over te doen. Maar we lopen niet even over Oekraïne en Oostenrijk heen.”

Lees ook:

Bondscoach Frank de Boer ziet geen rol voor Robben op EK: ‘Misschien in Qatar’

Arjen Robben van FC Groningen, sinds kort weer fit, zit niet in de voorlopige selectie voor het EK. Bondscoach Frank de Boer legt uit waarom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden