null Beeld Patrick Post
Beeld Patrick Post

InterviewErik ten Hag

Erik ten Hag blikt terug op zijn tijd bij Ajax. ‘Er is nu meer een winnende cultuur’

Erik ten Hag gaat naar Manchester United. Hoe kijkt hij terug op zijn periode bij Ajax en wat is voor hem belangrijk in de toekomst? De 52-jarige Twent geeft antwoord in een exclusief gesprek.

John Graat

Donderdag, sportpark De Toekomst. Tegen het middaguur is de training van Ajax-1 afgelopen als Erik ten Hag zijn spelers in de middencirkel bij elkaar roept. Ook directeur Edwin van der Sar voegt zich erbij, net als de rest van de staf. Ten Hag vertelt wat tien minuten later wereldkundig wordt: hij wordt inderdaad de nieuwe trainer van Manchester United. De spelers applaudisseren en feliciteren hem.

Zelf is hij blij dat eindelijk het hoge woord eruit is. In een hoekje van de kantine van De Toekomst wil hij echter ook nog niet te veel ingaan op de nieuwe, enorme klus die hem wacht op Old Trafford. “Ik kijk er ontzettend naar uit, het is een geweldige club. Maar alles richt zich nu op Ajax, de rest komt na dit seizoen wel.”

Je had nog een contract. Waarom verlaat je Ajax nu?

“Dit is al een bonusjaar. Vorige zomer speelden er ook al dingen, maar ik wilde met Ajax nog een keer succesvol zijn en overwinteren in de Champions League. Omdat ik bij mijn aanstelling had gezegd dat Ajax ‘Europa proof’ moest worden. Dat is gelukt. Maar, we zijn nog niet klaar.”

Zijn laatste seizoen in Amsterdam is niet alleen sportief memorabel geworden. Ajax werd door diverse affaires opgeschrikt: rond grensoverschrijdend gedrag (Marc Overmars), doping en een niet-professionele houding (André Onana) en een verdachte van een steekpartij en betrokkenheid bij cocaïnehandel (Quincy Promes). Ten Hag ging ermee om als ‘nuchter en rationeel mens’, zoals hij zichzelf omschrijft. Zijn belangrijkste waarden in het leven? Zonder nadenken: “Betrouwbaarheid en loyaliteit”.

Dan raak je in deze wereld weleens teleurgesteld?

“Dat is gebeurd ja, maar dat overkomt ieder mens. Meestal kan ik iemand wel weer vergeven, maar vergeten doe ik het nooit.”

Vanuit je loyaliteit bescherm je mensen maar dat gaat soms ten koste van jezelf.

“Ik bescherm mensen zeker naar buiten toe. Intern kan dat anders zijn, als iemand een grens is overgegaan. Uiteindelijk is het topsport. Je moet elkaar kunnen vertrouwen, anders kun je geen resultaat halen. Als mijn beschermende houding ten koste gaat van mezelf dan is dat maar zo. Ik ben de manager, de leider, ik doe dat in het belang van het resultaat en van Ajax. Daaraan ben ik ondergeschikt.”

null Beeld Patrick Post
Beeld Patrick Post

Je beschermde ook Promes, ook recentelijk nog, na nieuwe onthullingen over hem.

“Als de rechterlijke macht conclusies trekt, moet iemand op de blaren zitten. Ja, ik heb het voor hem opgenomen en jazeker, ik ben teleurgesteld. Mensen maken fouten. Maar dat wil niet zeggen dat ik een mens totaal afschrijf of dat hij niet meer bij me terechtkan.”

Ook Marc Overmars bleef een vriend.

“Ja, we hebben nog steeds contact. En dat is meer dan zakelijk. Overigens mag je zijn zaak niet met Promes vergelijken, dat is van een totaal andere orde. Het is mijn taak om de boel bij elkaar te houden. Daar hoort bij dat je het opneemt voor mensen. Ik doe dat ook vanuit mijn hart. Wij mensen zijn op de wereld om elkaar te helpen en niet om elkaar af te schieten.”

Het klinkt bijna als een sociaal werker.

“Dat zijn trainers ook. Mijn vak is trainen, coachen, analyses maken, maar het is vooral begeleiden van mensen. Die taak is de laatste twintig jaar vele malen intensiever geworden. In de vorige eeuw was de wereld nog vrij overzichtelijk. Internet heeft veel veranderd. De problemen van mensen worden steeds complexer omdat de maatschappij steeds complexer wordt. Dat zie je ook terug bij voetballers. Als je het maximale uit mensen wilt halen, moet je interesse in ze hebben. Ajax is een heel gemêleerde club, een echte afspiegeling van de maatschappij, met heel veel culturen bij elkaar. Daar moet je je in verdiepen.”

Dat lijkt me een grote opgave, met al die ego’s.

“Dit is voor iedere trainer-coach op dit moment dé grote uitdaging. Die ego’s worden ook door de maatschappij gecreëerd hè. En ze zijn ook nodig om te kunnen overleven in zo’n wereld. Maar ik moet zorgen dat ze blijven samenwerken.”

Soms lijkt het alsof ik Louis van Gaal hoor, met het teambelang en het ‘totale-mens-principe’.

“Louis is een voorbeeld voor mij, net als Rinus Michels en Johan Cruijff. Zij hebben de grootste invloed gehad op Ajax, maar hun belang overstijgt de club. Zij hebben het voetbal in de wereld beïnvloed.”

Je hebt veel van hun records gebroken. Hoor jij straks in dat rijtje thuis?

“Nee, want dan moet je ook Europese prijzen winnen. En Cruijff was natuurlijk echt van een andere orde. Zijn DNA waart hier nog altijd rond. Hij heeft zó veel betekend.”

Wat is er nog over van de jongen die ooit opgroeide in Haaksbergen?

“Heel veel. Ik heb het geluk gehad dat ik op heel wat mooie plekken ben gekomen. Dat heeft mijn leven verrijkt en daardoor heb ik me kunnen ontwikkelen. Maar in de kern ben ik nog steeds dezelfde gedreven jongen die met plezier in het leven staat. Veel draait om voetbal, maar ik ben ook in andere dingen geïnteresseerd. Ik volg de politiek en kom uit een ondernemersgezin (makelaardij, red.). Dat ondernemen zit in mij. Ik lees in mijn vakanties graag boeken over commercie, marketing, psychologie en dat gebruik ik weer in mijn vak. Ook een ondernemer moet nadenken over zijn filosofie, zijn strategie, de kwaliteit van zijn product en hoe je mensen motiveert.”

Hoe is het leven waarin je altijd op je hoede moet zijn? Snak je nooit naar de vrijheid van vroeger?

“Het is onderdeel van je vak dat je altijd je woorden moet wegen. Er zijn heus wel momenten dat ik mijn gevoelens en meningen kan uiten hoor. Dat doe ik vooral bij mijn vrouw. Ik heb ook heel goede vrienden en familie waarmee ik alles kan bespreken.”

En toch, de Britse tabloidpers pluist al wekenlang je leven uit. Ze waren ook in Haaksbergen. Is dat soms niet beangstigend?

“Als je niks te verbergen hebt, maakt het mij niet uit. Je moet sowieso niet alles lezen. En je weet dat je in mijn vak kritiek krijgt. Daar moet je mee omgaan. Soms is het terecht, soms onterecht.”

De laatste tijd is er veel kritiek op Ajax en jouw media-optredens. Na de bekerfinale werd gezegd dat jij de arrogantie van Ajax hebt overgenomen.

“We zijn nu drie dagen na die finale en ik heb geen andere mening dan zondag. Direct na een wedstrijd kan het weleens zijn dat je een beetje doorslaat. Maar nu niet. En die kritiek? Wij zijn er in Nederland goed in om het resultaat na te praten. En mensen willen graag een beeld over jou bevestigd zien. Ik ga daar niet tegenin, dat heeft een averechts effect. Dus heb je eelt op je ziel nodig. Ik kijk zelf altijd ook in de spiegel. Klopt mijn beeld wel? Als ik twijfel, toets ik dat in mijn naaste omgeving.”

Wat is het belangrijkste dat je bij Ajax hebt geleerd?

“Het kunnen managen van alle input. Dat leer je niet bij Go Ahead Eagles of FC Utrecht waar alles vele malen kleiner is. Bij Ajax zijn er constant veel meer prikkels en informatiestromen. Die moet je kanaliseren. Tijdmanagement is daarbij heel belangrijk: waar leg je je prioriteiten? Uiteindelijk gaat het erom dat je elftal beter functioneert. De rest is randzaak.”

Kun je goed omgaan met vedetten, de Ronaldo’s van deze wereld?

“Ik denk het wel, maar ook daarin zal ik mezelf blijven. Ik zal mijn visie op coaching niet veranderen. Het materiaal bepaalt altijd hoe je speelt, maar de eisen die erbij horen en de normen geef ik aan. Ik vertel wie welke taak heeft en wie daar niet aan voldoet, krijgt dat te horen, ongeacht wie het is. Daarin doe ik geen concessies.”

Bij Ajax had je een zware stem in transfers. Is dat een eis bij je nieuwe club, hoe groot die ook is?

“Ja. Ik stel vooraf eisen, over hoe ik wil werken. Als die niet ingewilligd worden, doe ik het niet. Ik ben eindverantwoordelijke en word afgerekend op de resultaten. Ik wil geen alleenheerser zijn, ik sta voor samenwerken, maar zeggenschap bij transfers is voor mij wel een voorwaarde.”

Wat is behalve de gewonnen prijzen jouw erfenis bij Ajax?

“We hebben mooie jaren gehad. Ik denk dat Ajax onder mijn leiding op zijn Ajax heeft gespeeld, met altijd de intentie om goed en mooi te voetballen, met avontuur en schoonheid. Dat heeft geleid tot heel veel goals. Er is nog meer een winnende mentaliteit, een winnende cultuur, in de club gekomen. Misschien zit daar wel mijn grootste invloed. In Nederland is daar vaak weinig aandacht voor. Het gaat met trainers altijd over tactiek, maar mentaliteit is een minstens zo belangrijke factor. Of Ajax die tekortkwam toen ik kwam? Jij zegt het. Ik denk het ook.”

Nu ligt er veel druk om de titel te halen en het hier niet allemaal in mineur te laten eindigen.

“Daar ben ik me bewust van. Je moet gewoon winnen, anders word je afgerekend. En het is nooit goed genoeg. Ajax pakte na de winterstop meer punten dan ervoor, toch is het beeld dat wij in de eerst helft van het seizoen veel beter waren.”

Dat heeft met het stroeve verloop van de wedstrijden van de laatste maanden te maken.

“Ja, maar als je dan wint zoals tegen Feyenoord, op de valreep, dan is dat toch fantastisch?”

Maar in de bekerfinale was de honger bij PSV toch echt groter.

“Dat ben ik met je eens. Daar heb ik het ook met de spelers over gehad. We kregen tegenslag op tegenslag en op een gegeven moment liep het emmertje over. Dat is onacceptabel maar wel begrijpelijk. Daar moeten we nu de motivatie uit halen voor de eindfase van de competitie. Dat PSV zo hongerig was, is ook wel logisch. Ze hadden al lang geen prijs gewonnen. Ik heb ook bij PSV gewerkt en de beker heeft daar jaren geen aandacht gehad. Nu is het ineens een hoofdprijs. Zo vierden ze het ook. Dat is het allergrootste compliment dat wij konden krijgen. Het geeft aan dat de prijzen de afgelopen jaren vooral voor Ajax waren.”

Lees ook:

Erik ten Hag wacht een hels karwei als hij de nieuwe trainer wordt van Manchester United

Erik ten Hag zou een akkoord hebben met Manchester United. Wat staat hem daar dan te wachten? En wie moet hem opvolgen bij Ajax?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden