Sportsymposium

Er zijn wel goede afspraken met Qatar, maar ‘het blijft te vaak bij papier’

Arbeidsmigranten aan het werk in het Lusail stadion Doha, Qatar, december 2019 Beeld REUTERS
Arbeidsmigranten aan het werk in het Lusail stadion Doha, Qatar, december 2019Beeld REUTERS

Kan het WK voetbal in 2022 de mensen­rechtensituatie in Qatar echt verbeteren? Op papier ziet het er al een stuk beter uit, nu de praktijk nog.

Over minder dan twee maanden begint het Nederlands voetbalelftal aan een kwalificatiereeks die moet leiden tot deelname aan het WK in een land dat bekendstaat om mensenrechtenschendingen. Voetbalbond KNVB worstelt daarmee en organiseerde daarom vrijdag een online-symposium met diverse sprekers uit binnen- en buitenland. Conclusie: in Qatar zijn er dankzij het WK onder inter­nationale druk diverse verbeteringen in de arbeidsomstandigheden gekomen, maar het is de vraag of die in de praktijk worden nagekomen. En hoe duurzaam die zijn.

De Nederlandse mensenrechten­ambassadeur Bahia Tahzib-Lie, die drie jaar in Qatar woonde, hield een pleidooi om dergelijke sportevenementen vooral te gebruiken als ‘katalysator van duurzame verandering’. “Omdat het land onder een vergrootglas ligt, bij overheden, in de media en bij mensenrechtenorganisaties, is er echt een ander houding gekomen bij de Qatarese overheid”, zei Tahzib-Lie.

Dat heeft onder meer geleid tot meer vrijheid voor de honderdduizenden arbeidsmigranten om van baan te veranderen. Ook voerde Qatar als ­eerste land in de Golfregio een minimumloon loon in. Bovendien, zo ­vertelde Houtan Homayounpour van de Internationale VN-organisatie voor ­arbeiders (ILO), zijn er nu mede­zeggenschapsraden in bedrijven waar werknemers echt invloed kunnen uitoefenen. “Dat zijn enorme stappen voor Qatar.”

Verboden vakbonden

Prachtig, die afspraken, maar het blijft nog vaak bij papier, gaf Ella Knight van Amnesty International aan. Er vallen bij de bouw van wegen en stadions voor het WK nu geen ­doden meer en zaken zijn verbeterd, maar het beruchte kafala-systeem, dat uitbuiting in de hand werkt, is nog niet uit de cultuur verdwenen. Vakbonden zijn in Qatar nog steeds verboden en er zijn nog altijd arbeiders die niet of veel te laat worden betaald. Dat ­wereldvoetbalbond Fifa daar laat op reageerde, laat volgens Knight zien dat er nog veel mis is.

Kamerlid Lisa Westerveld (GroenLinks) vroeg zich in een paneldiscussie af of de huidige veranderingen in Qatar wel blijvend zijn. “We hebben vaker gehoord dat een sportevenement de situatie kan verbeteren, maar na de Olympische Spelen van Peking in 2008 is de mensenrechtensituatie in China alleen maar verslechterd”, zei Westerveld.

Druk uitoefenen

In China worden volgend jaar de Winterspelen gehouden. Vooral rond de Spelen en WK’s voetbal in landen waar mensenrechten worden geschonden, laait de discussie op, terwijl naar het WK atletiek of WK judo in Qatar geen haan kraaide. Om die reden wil de KNVB dat de Nederlandse sportwereld gezamenlijk met de overheid afspraken gaat maken over evenementen in omstreden landen. Zo’n convenant ‘Mensenrechten & Sport’ zou onderdeel moeten worden van het Nationaal Actieplan van het rijk. Het bedrijfsleven maakte in dat kader al wel samen afspraken over zakendoen in dubieus geleide landen.

Tot een boycot van het WK in 2022 roepen ook organisaties als Human Rights Watch en Amnesty niet op. Knight: “Maar de grote sportorganisaties, zoals de Fifa, moeten wel meer druk uitoefenen om zaken echt te verbeteren.”

Gijs de Jong, secretaris-generaal van de KNVB, zei vooral de dialoog over Qatar te willen blijven voeren. De Zweedse bond is overigens al veel langer met het thema bezig. Håkan Sjöstrand, de hoogste baas, vertelde dat hij al drie keer met een delegatie in Qatar is geweest. “Het gaat om druk zetten, opnieuw, opnieuw en opnieuw.”

Lees ook:

Is het moreel verantwoord om een WK te houden in Qatar, een land dat mensenrechten schendt?

De mensenrechten in Qatar zijn niet om over naar huis te schrijven. Valt het dan wel te verantwoorden om daar het WK voetbal 2022 te houden? Het filosofisch elftal is kritisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden