EK Voetbal

Engeland speelt geen ‘champagnevoetbal’, maar werd onder Southgate wel een team

Bondscoach Gareth Southgate met sterspeler Harry Kane na de winst op Oekraïne in de kwartfinale. Beeld AFP
Bondscoach Gareth Southgate met sterspeler Harry Kane na de winst op Oekraïne in de kwartfinale.Beeld AFP

Bondscoach Gareth Southgate wist bij de Engelse nationale ploeg een nieuwe cultuur op te bouwen. Woensdagavond volgt de halve finale van het EK tegen Denemarken.

Het was een typerend moment. Terwijl er in Engeland liters bier door de lucht vlogen en Football’s coming home nog eens werd ingezet, stond de Engelse bondscoach Gareth Southgate een beetje ongemakkelijk voor de camera in Rome, waar zijn elftal net overtuigend de kwartfinale had gewonnen van ­Oekraïne (4-0).

Southgate had een beetje een vreemd gevoel, bekende hij tegenover de BBC. Ja, natuurlijk was hij blij, maar tegelijkertijd dacht hij ook aan de reserves, de spelers die hij geen speeltijd kon gunnen. “Dat zit nu vooral in mijn hoofd, hoe ik voor deze jongens moet zorgen”, zei de bondscoach.

Racisme, politiek en de functie van voetbal

Typisch Southgate. In Engeland noemen ze hem Mister Nice Guy. De 50-jarige Engelsman hoedt als een voorbeeldig vader over ‘zijn jongens’. Hij is beschaafd. Welbespraakt. Kalm. Deugdzaam.

Vóór het EK publiceerde hij een brief op het platform The Players Tribune, waarin Southgate zich richtte tot de Engelse fans. In het epistel ging het over nationale trots, de Engelse volksaard, racisme, politiek, maatschappelijke problemen en de functie van voetbal. “Ik heb een verantwoordelijkheid tegenover de bredere gemeenschap om mijn stem te gebruiken, en dat geldt ook voor de spelers”, schreef Southgate. En het werkt: Engeland omarmt hem. Van de working class tot de upper class.

Die voorbeeldfunctie had de Engelse voetbalbond FA precies voor ogen toen het Southgate aanstelde in 2016. De voormalige verdediger van Crystal Palace, Aston Villa en Middlesbrough was de opvolger van Sam Allardyce, die moest opstappen nadat hij zich tegenover undercoverjournalisten gevoelig toonde voor corruptie en zich denigrerend uitliet over leden van de koninklijke familie.

Loyaliteit en trots als pijlers onder de herrijzenis

Southgate was de gewenste kandidaat. Een man van onbesproken gedrag. Dat hij weinig trainerservaring had – drie seizoenen Middlesbrough en drie jaar Jong Engeland – nam de bond op de koop toe. ­Loyaliteit en trots om te spelen voor het vaderland moesten de pijlers worden onder de herrijzenis van het Engelse elftal.

Gareth Southgate tijdens een training van zijn nationale ploeg.  Beeld Reuters
Gareth Southgate tijdens een training van zijn nationale ploeg.Beeld Reuters

Southgate besteedt veel aandacht aan het creëren van teamgeest. Hij baarde opzien door in 2018 Jake Livermore, een bescheiden middenvelder van West Bromwich Albion, te selecteren voor de oefeninterland tegen Nederland. Eerder was Livermore nog buiten de selectie gelaten, waarna hij zijn teleurstelling wilde verwerken met een korte vakantie. Totdat Livermore, tijdens het boarden, telefoon kreeg van Southgate. Hij had hem toch nodig. Of hij rechtsomkeert wilde maken? “Jake liet zijn familie achter op de luchthaven, kwam naar ons en deed het vervolgens erg goed”, zei Southgate. “Ik laat dat meewegen. Zeker nu we de teamgeest rond de nationale ploeg proberen op te bouwen.”

En die missie is gelukt. Engeland speelt vanavond in de halve finale van het EK. Op Wembley, de plek waar Southgate zelf in de halve finale van het EK ’96 in de strafschoppenserie tegen Duitsland miste waardoor Engeland naast een finaleplaats greep, wacht het verrassende Denemarken.

De nul is heilig

Kritiek was er ook dit EK op Southgate. Waar liefhebbers smeekten om creatievelingen als Phil Foden, Mason Mount en Jack Grealish, daar legde Southgate defensieve accenten. Niet zonder reden: ‘de nul’ is heilig voor Southgate. “Wij willen óók champagnevoetbal zien”, benadrukte Southgate na de poulefase. “Misschien loopt het nog niet zo soepel als we willen, maar de basis is cruciaal voor ieder team dat het goed wil doen op een toernooi.”

En met ‘de basis’ bedoelde Southgate dat Engeland tot op heden nog geen tegendoelpunt kreeg dit EK. En wanneer doorstonden de Engelsen voor het laatst de groepsfase zonder tegentreffer? In 1966, toen het wereldkampioen werd in eigen land.

Lees ook:

Jan Heintze over Deens EK-sprookje: ‘Die mentaliteit van saamhorigheid zat er altijd al in’

Thuis in Nuenen zag 86-voudig Deens international Jan Heintze hoe het Deense sprookje ook Tsjechië overleefde (2-1). ‘Als ik dan Nederland zag, zo ver onder de maat, ook qua instelling...’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden