EK-voetbal

EK loopt voor Oranje uit op zure aftocht; op cruciaal moment gaat alles mis

Memphis Depay. Beeld ANP
Memphis Depay.Beeld ANP

Na één dodelijke minuut kort na de rust stortte het Nederlands elftal tegen Tsjechië als een kaartenhuis in elkaar. Met de vroege uitschakeling is het EK een bittere deceptie geworden.

Op de odyssee van Oranje door Europa is het al bij de eerste de beste halte buiten eigen land gestrand. In Boedapest verloor het Nederlands elftal van Tsjechië (2-0), maar meer nog van zichzelf. Met de vroegtijdige uitschakeling zal de discussie over het aanblijven van Frank de Boer als bondscoach wel weer oplaaien.

De Boer is uiteraard de hoofdverantwoordelijke van het debacle van Boedapest. Hij koos tegen het allerminst excellente Tsjechië voor een behoudende tactiek die tot een angstig en apathisch ogen Nederlands elftal leidde. Tegelijkertijd moest De Boer toezien dat de spelers die het verschil hadden moeten maken fysiek, mentaal, tactisch en zelfs technisch faalden toen het er echt om ging. Feitelijk was het toernooi in Boedapest opnieuw begonnen, met de knock-outfase. Dit vergde een andere mentaliteit, erop of eronder, had De Boer zaterdag nog gezegd, jawel, de jongens zouden vanaf nu van de mannen worden gescheiden.

Dat gebeurde, op een voor Nederland zeer pijnlijke wijze. Georginio Wijnaldum, Frenkie de Jong, Matthijs de Ligt en Memphis Depay zijn via hun clubs grote meneren in het internationale voetbal geworden, maar ze konden met hun matige optreden niet voorkomen dat Oranje bij het eerste echte examen van dit EK meteen zakte. Daarmee is het toernooi faliekant mislukt. De Boer had vooraf gezegd dat het pas bij de halve finale geslaagd zou zijn. Zijn hoofddoel was een jubeltocht door de Amsterdamse grachten. In werkelijkheid was Nederland niet goed genoeg voor de beste acht.

In het Tsjechische mes lopen

Achteraf was de zesde minuut na de rust beslissend, met een gemiste kans van Malen en vervolgens een rode kaart voor De Ligt, maar dit had Nederland ook over zichzelf afgeroepen. Oranje wilde geduldig zijn, niet in het Tsjechische mes lopen en verantwoord de aanval zoeken, naar de filosofie van De Boer. Omdat ook de Tsjechen hun huiswerk hadden gedaan, leidde het tot een eerste helft die deed verlangen naar een voetballer met lef en excellente kwaliteiten, zo eentje als de naamgever van deze Ferenc Puskás Arena ooit was. Een voetballer met dribbelacties, een magisch linkerbeen en een vlammend schot. Die liep er zondagavond in de verste verte niet rond.

Het hedendaags voetbal is vooral een teamsport waarvan trainers vaak een tactisch schaakspel maken. Drie belangrijke pionnen van De Boer brachten zondagavond niet wat er vereist was. Wijnaldum was geen schim van wat hij kan zijn. De Jong kon offensief heel weinig uitrichten omdat hij voortdurend voor de voeten werd gelopen door Soucek. Bij Memphis Depay, de man van de risicovolle acties en zeker de laatste jaren het hoogste aanvalsrendement bij Oranje, ging het na vrijwel elke balaanname mis.

Zo kwam er van de nieuwe ‘gouden driehoek’ – Wijnaldum, Depay en Malen – waar het de hele week ronkend over was gegaan niets terecht terwijl het achterin voortdurend rammelde. Heus, Nederland had op voorsprong kunnen komen, en kreeg voor rust genoeg hoekschoppen, maar het leverde weinig op. Niettemin leek er geen vuiltje aan de lucht.

Die dodelijke, 51ste minuut

Tot die dodelijke, 51ste minuut. Eindelijk kon Malen een keer van zijn snelheid profiteren. Hij stormde alleen op doelman Vaclik af, maar die wist zijn poging te smoren. Bij de tegenaanval gleed De Ligt uit in een duel met Schick. In zijn val sloeg hij de bal weg. De Russische arbiter Sergei Karasev trok geel maar werd gecorrigeerd door de videoscheidsrechter. Rood dus. In de oranje vakken vloog het bier uit plastic bekers van woede in het rond.

Vanaf dat moment rook Tsjechië bloed, met versterkt vertrouwen. De Boer had meteen ingegrepen en Malen naar de kant geroepen. Quincy Promes mocht hem vervangen. Een wissel die in het stadion tot veel onbegrip en wegwerpgebaren leidde bij de doorgaans zo meegaande Oranjesupporters.

Ook zij voelden toen al aan: dit gaat mis. Nederland hield met tien man slechts dertien minuten stand. Het gemekker tegen de scheidsrechter en de desorganisatie na de omzettingen gaf al aan dat dit Nederland nog niet volwassen genoeg is om echt hoge ogen te gaan gooien op zo’n groot toernooi.

Doffe dreun

Door een duel te verliezen moest Van Aanholt een hoekschop weggeven. De toch zo ervaren Stekelenburg verkeek zich totaal op de hoge voorzet, waarna Tomás Holes de bal ongehinderd met het hoofd de 1-0 kon binnenslaan. Die doffe dreun kwam Nederland niet meer te boven. Omdat Wijnaldum zich in een duel had laten aftroeven kon Patrik Schick met zijn vierde EK-treffer het lot van Nederland definitief bezegelen. Dat deed hij met verve: 2-0.

Met het hoofd diep gebogen droop Oranje af, in het besef dat ze de eerste Nederlandse deelname aan een groot toernooi na zeven jaar op slag van alle glans hadden beroofd. Gewogen en te licht bevonden, voorlopig. Dat geldt ook voor De Boer. Hij nam het in september over van Ronald Koeman. Hij maakte fouten, maar leek dit EK in zijn rol te groeien. Maar uiteindelijk gaat het om resultaat, óók bij hemzelf, en daarin heeft hij nu gefaald. De Boer zal de eerste zijn die erkent dat hij in de specifieke functie van bondscoach nog moet groeien. Al in september wacht het vervolg van de route die naar Qatar moet leiden. Sinds de zure aftocht in Boedapest zal niemand er meer vanuit gaan dat het Nederlands elftal zich wel even plaatst voor dat omstreden WK.

Lees ook:

Bondscoach Frank de Boer: Ik moet ook in de spiegel kijken

Met de KNVB gaat Frank de Boer dit toernooi eerst evalueren. “Ik ben hoofdverantwoordelijk, je mag mij hierop aanspreken. Ik moet in de spiegel gaan kijken. Maar nu zit ik hier met ongelooflijke kater.

Zelfs dé oranjestraat van Amsterdam kleurt niet oranje

Amsterdam is de enige EK-speelstad in Nederland. Op zoek naar het oranjegevoel in de hoofdstad: ‘Normaal groei je naar zo’n toernooi toe.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden