AnalyseEK schaatsen

EK Afstanden werd toch vooral een open kampioenschap Nederland - Rusland

Jutta Leerdam, op het podium tussen twee Russinnen.Beeld BSR Agency

Eigenlijk waren er drie conclusies bij de EK Afstanden in Thialf. Nederland was als vanouds goed, Rusland eveneens en de Noren vielen tegen.

Nederland haalt goudvloot aan Europese titels…

De rood-wit-blauwe vlag was nooit ver weg als een Nederlander dit weekend in Thialf een ereronde mocht schaatsen als Europees kampioen. Vrijwilligers langs de baan hadden de Nederlandse driekleur al aan hun voeten liggen om door te geven aan Patrick Roest, Thomas Krol, Esmee Visser, Ireen Wüst, Jutta Leerdam of de achtervolgingsploegen.

De EK in Thialf waren zodoende wederom een groot en verwacht Nederlands feest. Roest won in een baanrecord de 5 kilometer, Jutta Leerdam imponeerde op de 1000 meter. Alle schaatsers prezen de sfeer in Heerenveen. Het was de gewenste atmosfeer voor een toernooi dat nog aan historie moet winnen.

Vooraf was enige twijfel geuit over de schoonheid van het Europees titeltoernooi dat pas voor de tweede keer werd gehouden en om het jaar een Europees allroundtoernooi vervangt. Bovendien was het een wedstrijd die voor velen toch als een eerste test komt richting de WK Afstanden over een maand.

Visser bijvoorbeeld, meestal al een week voor een toernooi heel zenuwachtig, had pas vanaf woensdag wedstrijdstress. Dat kwam ook omdat ze een verhuizing binnen Heerenveen iets te krap had gepland. “Ik dacht dat ik alles wel in één dag kon plannen en er gelijk kon slapen, maar dat bleek wat heftiger.”

Het was ook een teken dat Visser zich niet al te druk had gemaakt over het Europese toernooi waar ze haar titel te verdedigen had. Voor een WK zou ze dat niet doen. Maar zoals Sven Kramer, tweede op de 5 kilometer achter Roest, ook zei: “Je kan wel blijven zeggen dat er altijd wel een groter toernooi komt, maar het gaat hier gewoon om de knikkers. En dan wil ik winnen.”

Ook Wüst was dolblij met haar titel op de 1500 meter. Voor haar was dat een primeurtje, want een Europese afstandstitel had ze nog niet. Een toernooi waar titels te halen zijn, zorgde bij haar toch voor wat extra motivatie, vertelde ze. Bij Leerdam ontsnapte een traan toen ze op het podium stond.

Over het niveau van de EK hielden schaatsers zich op de vlakte. De Japanse en Canadese schaatsers zijn op de WK nog geduchte concurrenten. Maar iemand als Dai Dai Ntab, tweede op de 500 meter, wilde het niveau helemaal niet bagatelliseren. “De wereldkampioen Murashov is er, de olympisch kampioen (Lorentzen, red.). Als je dan tweede kan worden, doe je het gewoon goed.”

…de Russen doen er niet voor onder….

De gouden race van Pavel Koelizjnikov op de 1000 meter, een baanrecord, was het hoogtepunt van het weekend. Het was het perfecte symbool van het feit dat Rusland in Thialf het enige land was dat de Nederlandse medaillezucht bij kon houden. Andere vlaggen van landen, te gebruiken bij de podiumceremonie, bleven in de catacomben opgevouwen in kratten liggen.

Bondscoach Kosta Poltavets, jarenlang actief als coach bij Nederlandse ploegen, noemde het weekend niet voor niets een landenwedstrijd tussen Rusland en Nederland met deelname van Martina Sáblíková (Tsjechië), Havard Lorentzen en Sverre Lunde Pedersen (Noorwegen) en Vanessa Herzog (Oostenrijk).

Enige borstklopperij kon Poltavets niet worden ontzegd toen hij het succes van het Russische team besprak onder de noemer ‘mini-merkenteams’, verwijzend naar de situatie in Nederland die hij doorvoerde in Rusland. “Beleid van de afgelopen jaren resulteert nu in veel goede schaatsers.”

Feit is wel dat de Russische schaatsers bij zowel mannen als vrouwen nu vooral in de breedte sterk zijn. Allrounders en sprinters trainen met minimaal drie (top)atleten bij elkaar. Koelizjnikov maakte er in de catacomben van Thialf een groot armgebaar bij. Natuurlijk helpt het om als team samen te rijden. “Alleen kan je niet bereiken wat je met elkaar doet.”

Koelizjnikov (25) was de eerste Russische sprinter die vijf jaar geleden op topniveau ging presteren. Inmiddels zijn ‘goede vrienden’ Ruslan Murashov (27) en Viktor Mushtakov (23) erbij gekomen. Koelizjnikov: “Vorige generaties konden niet op niveau komen. Nu gebeurt dat wel.”

Bij Rusland hangt nog altijd het dopingverleden als steen om de nek, evenals het recente besluit van de internationale antidopingorganisatie Wada om het land voor vier jaar te schorsen. Ook in Thialf, waar vragen erover snel werden afgekapt. Poltavets, bijvoorbeeld: “Geen antwoord. Eerst wachten op de uitspraak.”

Het beroep van Rusland bij het internationaal sporttribunaal CAS wordt begin dit jaar behandeld. De kans is groot dat schaatsers als Koelizjnikov en Olga Fatkulina niet naar de Spelen van 2022 mogen.

Dan is er nog de vraag of de Russen nu wel op een schone manier sporten. Zeker als er succes is, zijn vragen dichtbij. Maar, klonk het wel bij Sven Kramer (geen Rus maar wel iemand met een mening): “Je kan er alles van vinden, maar als ik er nu vanuit ga dat het goed en clean is, dan is het mooi voor de sport dat ze nu zo goed zijn.”

…maar de Noren vallen heel erg tegen.

“Tsja, op dit moment is het niet zo best natuurlijk.” Bjarne Rykkje, de in Noorwegen geboren Nederlander en bondscoach van de Noren, kan er zelf ook niet echt omheen.

Noorwegen was het land dat op de Spelen van Pyeongchang oude glorie herwon, of in ieder geval leek te herwinnen. Havard Lorentzen won goud en zilver, de mannen van de ploegenachtervolging werden ook olympisch kampioen. Vorig jaar werd op dat succes voortgeborduurd met een wereldtitel voor Sverre Lunde Pedersen op de 5 kilometer.

Nu, twee jaar na de Spelen, blijkt dat de basis van het Noorse schaatsen smal is gebleven. Vallen de uithangborden Pedersen en Lorentzen weg, evenals belangrijke pionnen in de ploegenachtervolging, dan is daarachter niemand die de gaten kan vullen.

Vooral Pedersen kende tot nu toe een voorseizoen vol teleurstellingen. In september haakten hij en teamgenoot Simen Spieler Nilsen in elkaar. Nilsen brak ribben, Pedersen had een hersenschudding. Nog steeds is hij daar niet van hersteld. De hersenschudding sleepte zich voort in de vorm van ‘verschrikkelijke hoofdpijn’.

Pas vlak voor Kerst werd een volledige scan van zijn lichaam gemaakt. Eerder kon niet omdat de ploeg telkens onderweg was. Uit de scan bleek dat er met lijf en leden niets aan de hand is. In Thialf: “Natuurlijk maakte ik me zorgen. Een week na het ongeluk kon ik weer trainen, maar het ging steeds niet zoals ik wilde. Dan ga je je toch afvragen of alles goed is. Pas nu ben ik weer helemaal fit. Het is alleen de bedoeling om de vorm constant te houden.”

Rykkje wijst dat aan als een van de oorzaken van het Noorse verval. “In Pedersens geval hebben we lang zijn schema moeten aanpassen. Je hebt niks om topvorm op te bouwen. Daarom vind ik het positief wat er hier gebeurde. Hij zit eigenlijk best dicht achter de top. Voor de rest moet je het ook zo zien: mijn schaatsers zijn niet altijd wereldtop. Tijdens de wereldbekers reed de helft voor hun doen best goed, maar dat ziet de wereld niet omdat er wordt verwacht dat de Noren wereldtop zijn.”

Toch kon hij niet anders dan erkennen dat dit weekend in Thialf het niveau niet werd gehaald. “Het ziet er wel heel slecht uit. Alleen op de langere termijn niet. We zitten in een overgangsproces. Mijn training is anders. Meer op de Nederlandse manier. Dat kost tijd.”

Lees ook: 

Jutta Leerdam en Vanessa Herzog: teamgenoten die elkaar bijna nooit zien

Jutta Leerdam imponeerde dit weekend. Af en toe kan ze met Vanessa Herzog trainen, de wereldkampioen op de 500 meter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden