Olympische Spelen

Een noodkreet van de piste: we zijn geen robots, we zijn mensen

Mikaela Shiffrin. Beeld AP
Mikaela Shiffrin.Beeld AP

Geïnspireerd door turnster Simone Biles spreekt ook skiester Mikaela Shiffrin over haar mentale worsteling. ‘Van ons wordt goud verwacht, maar het is niet makkelijk om te winnen. Nooit.’ Maandag begint haar toernooi.

Esther Scholten

Nee, ze geniet niet op de Spelen. Mikaela Shiffrin is een Amerikaanse skiester, tweevoudig olympisch kampioene en de beoogde koningin van de piste in Peking. “Het moment dat je over de finish komt, is leuk. En de vijf seconden daarna, als je een 1 achter je naam ziet staan. De rest van de dag – ieder moment van de rest van de dag – is stressvol.”

In een interview met persbureau AP spreekt de zesvoudig wereldkampioene over de druk waaronder zij moet presteren; de druk die een groot toernooi met zich meebrengt, juist voor degenen die hun sport domineren. “Mensen verwachten goud van ons en anders is het een teleurstelling. Maar het is niet makkelijk om te winnen. Dat is het nooit.”

Het mentale welzijn van topsporters ligt wereldwijd steeds meer onder een vergrootglas. Niet alleen door de misstanden die de afgelopen jaren naar buiten kwamen, maar zeker ook door de atleten die zich over minder heroïsche gevoelens durven uit te spreken. Dat past bij een trend van groeiend zelfbewustzijn: wij zijn geen robots, wij zijn mensen.

Psychische worsteling

Volgens Shiffrin (26) heeft Simone Biles haar het zelfvertrouwen gegeven om ook haar psychische worsteling te delen met de buitenwereld. “Zij heeft ons allemaal de mogelijkheid geboden om te zeggen: ‘Jij bent niet de enige die zich zo voelt’. En daarmee: ‘Ik ben niet de enige die gebukt gaat onder de druk’.”

De turnlegende trok zich tijdens de Spelen van Tokio, afgelopen zomer, voor vier van de vijf finales terug. Ze had het gevoel dat ‘het gewicht van de wereld’ op haar schouders rustte en sprak van een verstoorde verhouding tussen lichaam en geest. De desoriëntatie in de lucht die daar een gevolg van was, maakte haar bang om te turnen.

Shiffrin stelt dat iedere sport zijn eigen risico’s kent bij verlies van controle. “In de ene sport betekent het dat je op je nek landt in plaats van op je voeten, in een andere val je terwijl je van een ijzige berghelling naar beneden racet.”

Haar boodschap: winnen is nooit een zekerheid, voor niemand. Ook de grootste kampioenen kennen onzekerheden en twijfels. “Het is fijn dat we daar open over kunnen zijn. Ik denk ook dat we makkelijker met de druk kunnen omgaan als we toegeven dat die er is.”

Kwetsbaarheid tonen

Het tonen van kwetsbaarheid was lang not done in de sportwereld, waar bij uitstek het recht van de sterkste geldt. Gedragen door de tijdgeest daalt langzaam het besef in dat uitkomen voor problemen met mentale gezondheid ook een vorm van kracht is. Zoals de gepensioneerde zwemkampioen Michael Phelps het onlangs verwoordde: “Het is oké om niet oké te zijn”.

Shiffrin bevindt zich met haar recente ontboezeming in goed gezelschap. Behalve Biles vertelden onder anderen tennisster Naomi Osaka en zwemmer Caeleb Dressel over wat het emotioneel vraagt om op het allerhoogste niveau te presteren en de zorgen daarbij om de eigen psyche.

Grandslamwinnares Osaka laste noodgedwongen een time-out in, Dressel onthulde dat hij de druk die hij in Tokio ervaarde doodeng had gevonden. Is het gezond om het gevoel te krijgen dat het leven van één enkel moment afhangt? Shiffrin noemt het veelzeggend: “Hij won vijf gouden medailles en voelde zich desondanks zo”.

De beste atleten van de wereld worden continu bekeken, beoordeeld en uitgedaagd. In de rollercoaster die van wedstrijd naar wedstrijd gaat, is het niet altijd even makkelijk om de psychische gezondheid te bewaken. Iedereen heeft weleens een mindere dag, maar van sporters van het kaliber van Shiffrin wordt dat eigenlijk niet geaccepteerd. Tenminste, dat idee heeft zij.

Onrealistische verwachtingen

“Natuurlijk maken wij ook heel mooie en bijzondere dingen mee. Ik heb herinneringen die ik een leven lang kan koesteren. En ja, die maken het allemaal de moeite waard, maar de dagelijkse realiteit wordt niet gekleurd door regenbogen en zonneschijn, zoals veel mensen denken.”

Maandag start haar toernooi in China met de reuzenslalom, het onderdeel waarop ze de regerend kampioene is. In 2014 won ze als tiener al de slalom. De coach van het Amerikaanse skiteam, Mike Day, zei voorafgaand aan deze Spelen tegen AP dat zeker de laatste jaren iedereen overal en altijd verwacht dat Shiffrin wint. “Ongeacht het evenement, ongeacht haar voorbereiding, ongeacht wat dan ook. Dat zijn onrealistische verwachtingen.”

Shiffrin is van plan om op vijf onderdelen uit te komen. Ze kan de eerste skiester worden die vijf medailles op één Olympische Spelen wint. De Kroatische Janica Kostelic won er in 2002 vier, waarvan drie gouden. Fans en media hebben het al over een recordjacht. Shiffrin niet. “Je kunt jezelf helemaal gek maken door naar de statistieken te kijken en aan records te denken”, weet zij. “Met het gevaar dat je voor de rest van je leven teleurgesteld bent.”

Lees ook:

Beladen rentree van Biles in de turnzaal: ‘Wij zijn niet alleen sporters, maar ook mensen’

Bij haar terugkeer in de turnzaal kiest Simone Biles voor een makkelijke oefening op de balk. Ze verdient er brons mee.‘Ik stond hier niet voor een medaille, maar voor mezelf.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden