AnalyseWK Qatar

Een nieuwe fase voor Van Gaal en Oranje: kunnen ze de kritiek en de druk van zich afschudden?

Bondscoach Louis van Gaal tijdens de training van het Nederlandse elftal op het complex van de Qatar University. Beeld ANP
Bondscoach Louis van Gaal tijdens de training van het Nederlandse elftal op het complex van de Qatar University.Beeld ANP

Het WK begint nu pas echt in de ogen van Louis van Gaal. Ook succesvolle Oranjes speelden in het verleden beroerde wedstrijden op toernooien.

John Graat

De irritatie van de bondscoach over de kritiek van de media op het spel van Oranje tegen WK-gastland Qatar was woensdag weer gezakt. Na de open training op het complex van de Qatar University maakte Louis van Gaal een man uit Azië blij met een handtekening op zijn pet. Het traditionele onderonsje met zijn vrouw aan de rand van het veld was hartelijk. En met familieleden van de spelers maakte hij een praatje.

Terwijl de reserves van dinsdag trainden, hield de basisploeg het bij rekken, strekken en uitlopen. Zaterdag wacht de volgende klus van het avontuur in Qatar. Via de Verenigde Staten, dat Iran met 1-0 ternauwernood de pas afsneed, moet Oranje de kwartfinales gaan bereiken.

Een nieuwe fase, in meerdere opzichten. Afgelopen week oogstte het Nederlands elftal voor het eerst in Van Gaals derde ambtstermijn als bondscoach serieuze kritiek. Dat laat noch de spelers noch Van Gaal onberoerd. Naar buiten toe bleven ze vertrouwen uitstralen, maar ook bij hen zelf knaagt het: waarom lukt het vlotte combinatiespel niet meer? Het weinig verheffende optreden tegen Ecuador zette al druk op de ploeg, wat tegen Qatar zichtbaar was.

Meer mogelijkheden in de counter

In het Khalifa International Stadium moet zaterdag blijken of Oranje dat van zich af kan schudden. Er is volgens Marten de Roon één groot voordeel: de Verenigde Staten brengen weliswaar heel veel energie, maar het is geen defensieve ploeg, zoals Ecuador en Qatar. De Roon verwacht dat de toplanden Oranje beter liggen. Die willen immers zelf ook aanvallen. De Verenigde Staten zullen Nederland ook meer mogelijkheden bieden in de counter. In feite is het systeem van Van Gaal, met vijf verdedigers en twee echte aanvallers, daar vooral op afgestemd.

Dat systeem gaat primair uit van controle over het spel van de tegenstander. Dat verklaart ook waarom de bondscoach tot dusver wel tevreden is. “We hebben geen kans weggegeven”, was het eerste wat hij zei na de winst op Qatar. Of dit Nederlands elftal de bal liever niet dan wel heeft, vroeg een journalist. “Nee, dat denk ik niet”, reageerde Van Gaal kribbig. “Dat heb je ook vandaag kunnen constateren.”

Van Gaal kan zich vastklampen aan de historie: matige wedstrijden in de poulefase van een toernooi zeggen niet alles. Nederland begon het EK in 1988 met een 0-1 nederlaag tegen Rusland. Tegen Engeland kwam daarna de omslag al en balanceerde het tegen het stugge Ierland op de rand van uitschakeling. In 2010 werd het WK onder de hoede van Bert van Marwijk verre van groots gestart, met een moeizame 1-0 overwinning in de groepsfase tegen Japan en een heel zwak optreden tegen Slowakije in de achtste finales. Uiteindelijk hield een teen van de Spaanse doelman Iker Casillas Nederland van de wereldtitel af. In 2014, toen Nederland onder Van Gaal tot de drempel van de finale reikte, ging Nederland sensationeel van start tegen Spanje (5-1), maar kwam het pas na een memorabele strafschoppenreeks voorbij het veel lager ingeschaalde Costa Rica.

Cody Gakpo als nieuwe grootheid

Er is één groot verschil. Deze Oranjeploegen hadden altijd wel een paar spelers van wereldklasse die op moeilijke momenten individueel konden toeslaan. Spelers van het kaliber Van Basten, Gullit, Sneijder, Robben en Van Persie heeft het Nederlands elftal nu niet. Cody Gakpo wordt vanwege zijn drie doelpunten inmiddels door de internationale media als een nieuwe grootheid gezien, maar dat is hij nog niet, blijft Van Gaal benadrukken. Memphis Depay, ook voor zijn blessure al bankzitter bij Barcelona, behoort ook niet tot die categorie. Frenkie de Jong is voor Nederland exceptioneel, maar of hij op het allerhoogste landenpodium het verschil kan maken, moet nog blijken.

Van Gaal blijft daarom zijn geloof in het collectief prediken. Hij wees er na Qatar op dat hij tegen zijn ‘visie’ in spelers had moeten selecteren die niet fit waren. Behalve op Depay doelde hij op De Roon en Matthijs de Ligt. “Nu is iedereen fit, al die problemen hebben we overwonnen. De fase van dit toernooi dat het om het echie gaat, kunnen we met een positief gevoel ingaan.”

Lees ook:

Oranje gaat door, maar alle frivoliteit lijkt uit het elftal geperst

Door een 2-0 zege op Qatar gaat het Nederlands elftal op het WK als groepswinnaar door naar de knockout-fase. Maar wat speelde het slecht.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden