Een jaar nadat alles anders zou worden bij de triatlon, is er nog niets veranderd

De start van een triatlon in de Franse stad Toulouse.  Beeld ANP / AFP
De start van een triatlon in de Franse stad Toulouse.Beeld ANP / AFP

Een jaar geleden kwamen veel misstanden in het triatlon naar buiten. Onderzoeken logen er niet om. Wat is er sindsdien veranderd? Atleten, onder wie Maya Kingma, en coaches hekelen de stilte bij de bond.

Thomas Sijtsma

Een regelrechte aardverschuiving, dat hadden atleten en coaches binnen de Nederlandse Triathlon Bond (NTB) wel verwacht. Na vijftien jaar vol misstanden en wangedrag zou alles anders worden. Na een diepgaand onderzoek dat twee maanden terug verscheen, werden door het interim-bestuur nog excuses aangeboden aan alle slachtoffers. Alle bevindingen en aanbevelingen zouden worden overgenomen door de NTB.

En toen? “Tot op heden is er helemaal niets veranderd en helemaal niets gebeurd”, zegt Maya Kingma, de triatlete die als klokkenluider als eerste de wantoestanden aan het licht bracht. “Er heerst al maanden een radiostilte.”

Het is precies een jaar geleden dat Trouw berichtte over de misstanden in de top van het triatlon. Een maand later werden die bevestigd in het rapport van Fijbes Consultancy. En in augustus dit jaar trok het bureau Unravelling in een vervolgonderzoek vernietigende uitkomsten. De conclusies: jonge triatleten werden blootgesteld aan pestgedrag, geroddel, sociale uitsluiting, emotionele mishandeling en ander grensoverschrijdend gedrag. Coaches grepen niet in of deden zelf mee.

Fysieke en mentale problemen

Naar de smaak van een deel van de coaches en atleten blijft het veel te stil. Het bestuur is vertrokken, net als vier van de vijf hoofdrolspelers uit het rapport van Unravelling: algemeen directeur Rembert Groenman, technisch directeur Adrie Berk, hoofdcoach Louis Delahaije en bondscoach Jordi Meulenberg. Alleen Sander Berk is als embedded scientist nog in functie binnen het topsportprogramma. Allen voelden zich miskend en herkenden zich niet in de kritiek.

Meulenberg, inmiddels in dienst bij de Zwitserse bond, verschijnt soms nog op het terrein van het Nationaal Trainingscentrum (NTC), het complex bij Sittard waar jonge en getalenteerde triatleten wonen en trainen. De coach begeleidt op hun verzoek twee talentvolle triatleten. De NTB hecht waarde aan de eigen keus van de talenten, ook al omschreef Unravelling Meulenberg als een van de personen die niet in staat waren een sociaal veilige omgeving te creëren.

“Er gebeurt precies hetzelfde als twee jaar geleden, met meiden die overtraind raken en een burn-out krijgen”, zei voormalig triatlete Elianne Huitema vorige week in het AD. Meerdere atleten bevestigen dat beeld. Kim van ’t Verlaat, een andere NTC-atlete, schreef kort geleden op sociale media over haar fysieke en mentale problemen.

Kingma: “Als olympisch atleet, klokkenluider en lid van de atletencommissie is nog steeds niet met mij gesproken. Vanuit de groep van slachtoffers en andere atleten heb ik een jaar lang meerdere keren een verzoek gedaan om betrokken te worden bij de plannen voor de toekomst, maar dit wordt keer op keer geweigerd of genegeerd. Haast is geboden, want er zijn nog steeds slachtoffers die zich niet veilig voelen.”

Wie kritiek uit, is lastig

Donald Hillebregt, een van de triatleten die mikken op olympische deelname in 2024, is het eens met Kingma. “Achter de schermen schijnt van alles te gebeuren, ik merk er alleen helemaal niks van.”

Om te bemiddelen tussen triatleten die in het rapport van Unravelling werden genoemd als slachtoffers en de nieuwe bewindslieden bij de bond, werd Marco Glastra als tussenpersoon aangesteld. Tot op heden heeft dat weinig opgeleverd. “Wat de NTB nodig heeft, is maximale transparantie en empathie”, zegt Glastra. “In dat kader heb ik mijn hulp aangeboden. Daar is geen gebruik van gemaakt.”

Een van de coaches, verbonden aan een regionaal trainingscentrum, durft zich niet openbaar uit te spreken, vanwege ‘een onveilige werkomgeving’. “Kritiek mag nog steeds niet geuit worden. Dan ben je meteen lastig. De wil om te verbeteren en alles anders te doen zie ik niet.”

De nieuwe technisch directeur Henry Bonnes en algemeen directeur ad interim Rita van Driel vragen voorlopig om meer geduld. Twee maanden is volgens hen veel te weinig tijd om een stappenplan door te voeren. “Het ligt heel gevoelig en daarom zijn wij zorgvuldig met de aanbevelingen uit het rapport van Unravelling aan de slag gegaan”, zegt Van Driel. “Er gebeurt veel op de achtergrond. Dat willen we goed afstemmen met alle betrokkenen en daar de juiste woorden bij gebruiken.”

Dat atleten zich zorgen maken, begrijpt Van Driel, die per 1 november Thorwald Veneberg verwelkomt als algemeen directeur . Ze blijft wel aan de NTB verbonden. “Ik snap dat ze zich achtergesteld voelen. Het is een punt van aandacht. Natuurlijk willen we de atleten betrekken in het proces, maar daarvoor willen we eerst de atletencommissie beter in positie brengen. Dat is cruciaal.”

Baantjes trekken tussen mannen en vrouwen op leeftijd

Een andere belangrijke aanbeveling van Unravelling was het kritisch heroverwegen van een gecentraliseerd topsportprogramma. Maar is dat financieel gezien mogelijk? De NTB ontvangt van de provincie Limburg jaarlijks een onmisbaar bedrag van ongeveer 280.000 euro subsidie voor het NTC, de plek die als voedingsbodem voor de misstanden diende. Volgens Kingma gaat geen cent van dat bedrag naar haar. Als beste triatlete van Nederland is ze het NTC al jaren geleden ontvlucht en traint ze zelfstandig, in Deventer. Om in het zwembad te trainen, betaalt ze haar eigen entreekaartje en trekt ze baantjes tussen mannen en vrouwen op leeftijd.

Na de eerste berichtgeving over het grensoverschrijdende gedrag binnen de bond stelde de provincie Limburg strenge eisen aan de NTB en het NTC. Gedeputeerde Madeleine van Toorenburg volgt de situatie nauwlettend. “Het blijft publiek geld”, zegt haar woordvoerder. “Maar wat als we subsidie hadden stopgezet? Dan hadden we juist de groep getroffen die we wilden helpen: de atleten.”

De NTB analyseert de mogelijkheden, zegt Van Driel. “Ook gaat het hier uiteindelijk om de veiligheid van atleten. Stel: we sluiten het NTC. Wat moeten de atleten die in Zuid-Limburg studeren? Stoppen? Het is geen eenvoudige kwestie, we moeten zorgvuldig opereren.”

Andere redenen van zorg zijn de relaties binnen de Nederlandse ploeg van de team relay (estafette, red.) De genaturaliseerde Richard Murray stelde dat klagende triatleten maar moesten dealen met de harde wetten van topsport. Die opmerking schoot in het verkeerde keelgat bij de anderen. Kingma stelt dat de bond en coaches verantwoordelijk zijn voor de verstoorde verhoudingen. “Zij zorgden ervoor dat atleten zich onveilig voelden en uit angst wegbleven bij wedstrijden.”

Veilige omgeving ontbreekt

Alle eerder genoemde atleten zijn bijna onmisbaar voor plaatsing van de team relay voor de Olympische Spelen van 2024. Net als Rachel Klamer, die niet wenste te reageren. “We willen ze graag dichter bij elkaar brengen”, zegt Van Driel. “Tot op heden is het niet gelukt om bemiddeling op gang te brengen.” Volgens Kingma ontbreekt het aan een veilige omgeving om met elkaar in gesprek te gaan.

Als algemeen directeur ad interim vergelijkt de ervaren Van Driel de NTB met een schip dat de afgelopen jaren is omgeslagen. “Het kost tijd om het weer recht op het water te leggen. We zijn bijna zover om met zijn allen vooruit te gaan.”

De namen van coaches en sporters die niet met naam in de krant wilden of durfden zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Triatlonbond heeft vijftien jaar lang jonge topsporters blootgesteld aan misstanden

De triatlonbond biedt excuses aan voor de misstanden waaraan tientallen topsporters jarenlang hebben blootgestaan. Dat gebeurt naar aanleiding van een onderzoek naar de problemen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden