Doping

Dreigende dopingstraf voor Rusland kent geen precedent

Een Russische aanhanger bij het International Olympic Committee (IOC) in 2017. Beeld AFP

Ruslands dreigt voor vier jaar verstoten te worden uit de internationale sportgemeenschap. Hoe uniek is dat? Sporthistoricus Jurryt van de Vooren licht toe.

De zenuwen waren hem te veel geworden. Tijdens de Spelen van Mexico City had een Zweedse ruiter geen idee dat het biertje waarmee hij zich tegen de nervositeit wilde wapenen serieuze repercussies had. 1968 was immers het jaar van de eerste officiële dopingcontrole op olympisch niveau. Met zijn biertje ging hij de geschiedenis in als het eerste dopingvergrijp op de Spelen. De bronzen medaille die het Zweedse team tijdens de vijfkamp had gewonnen, moest worden ingeleverd.

Eigenlijk kun je dit verhaal, hoe treurig ook, geen echte dopingkwestie noemen, zegt sporthistoricus Jurryt van de Vooren. En het is al helemaal niet te vergelijken met het systematische dopinggebruik in Rusland dat nu speelt – het land hangt een schorsing van vier jaar boven het hoofd. “Intussen is dit probleem zo groot dat het een bedreiging vormt voor de toekomst van de sport. Als het niet zo ernstig was, zouden Ruslands dopingzonden achter de schermen zijn aangepakt.”

Toen Rusland drie jaar geleden werd verbannen van de Olympische Winterspelen van 2018 vanwege grootschalige fraude bij de Olympische Spelen in Sotsji in 2014 kreeg het land drie jaar om de boel op orde te brengen. Het Russische antidopingbureau Rusada werd geschorst en van de internationale atletiek­federatie IAAF mochten Russische atleten niet deelnemen aan internationale wedstrijden. Dit keer bestempelt het onderzoekscomité het Russische wangedrag als ‘extreem ernstig’, met ‘verschillende bezwarende kenmerken’.

Geopolitieke oorzaken

Ja, het is uitzonderlijk om een land in zijn geheel uit de internationale sportgemeenschap te weren. “Uitzonderlijk, maar het is niet nieuw”, zegt Van de Vooren. “Dat Rusland nu voor de tweede opeenvolgende keer uitgesloten wordt vanwege doping, wel.”

In het verleden lagen vooral geopolitieke oorzaken aan de basis van uitsluiting. De naweeën van de wereldoorlogen gaven hiervoor de eerste aanleiding. “Na de Eerste Wereldoorlog was het simpel: de verliezers werden van het internationale podium geweerd. Voor landen als Duitsland, Hongarije, Oostenrijk en Turkije was na 1918 geen plek op internationale sportevenementen. Zo mocht Duitsland pas in 1928 weer op het internationale toneel verschijnen in Amsterdam. Hongarije in 1924. Hetzelfde gebeurde na de Tweede Wereldoorlog.”

De Spelen van 1920 stonden symbool voor een nieuw begin. Niet toevallig met België, een van de grootste slachtoffers van de oorlog, als organisator. “In hun gaststad Antwerpen wilde het zelf ook niet dat die verliezers daar zouden aantreden. Logisch, door de Duitsers lag hun land in puin. Hen uitnodigen voor een verbroederend evenement als de Spelen, is dan gek.” 

Begin jaren zestig werd Zuid-Afrika uit het Internationaal Olympisch Comité (IOC) geweerd. De Sovjet-Unie wilde het land vanwege haar apartheidsregime politiek isoleren, vertelt Van de Vooren. “Wat is dan een betere manier om dat via sportevenementen te doen? De Spelen trekken immers meer kijkers dan de vergaderingen van de Verenigde Naties.”

Simpele tactiek

Het is een simpele tactiek geweest, die precies andersom werd gebruikt bij de DDR. “Door dat land bij sportevenementen toe te laten, werd de DDR onder de aandacht gebracht en werd het mainstream. Een jaar of tien later werden ze lid van de Verenigde Naties.”

En ja, aan de dreigende schorsing van Rusland hangt een politieke lading. “Maar die is er ook als je de Olympische Spelen aan Sotsji toewijst. De politieke agenda speelt altijd mee, maar wie zuiver naar de spelregels kijkt, moet constateren dat Rusland die met de voeten treedt. En geen politieke organisatie is groter dan het IOC.”

Lees ook:

De Russische dopingfraude bleek nog erger dan gedacht

De kans is groot dat Rusland zich weer voor lange tijd verstoten ziet van internationale sporttoernooien. De aanleiding is het structureel vervalsen van laboratoriumgegevens over dopingcontroles van Russische sporters, digitale fraude en manipulaties.

Tramadol: vanaf 1 maart verboden voor wielrenners

De handtekening van David Lappartient, voorzitter van de internationale wielerunie UCI, is rechtlijnig. Drie verticale banen, weinig gezwier en mét een dikke horizontale streep. Krachtig genoeg in ieder geval om een verbodsdocument te ondertekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden