Diego Armando Maradona

Diego Maradona (1960-2020): geniaal en zelfdestructief

Maradona op 29 juni 1986 nadat Argentinië wereldkampioen voetbal was geworden, door een 3-2 zege op Duitsland in de finale.Beeld AP

Held van het volk. Kwetsbare wereldster. Geniale dribbelaar. Omstreden voetbalgrootheid. De woensdag op 60-jarige leeftijd overleden Diego Armando Maradona was een man van uitersten.

Medelijden? Boosheid? Verdriet? Bewondering? Euforie? Eenmaal buiten op de stoep van Kino, een bioscoop in Rotterdam, strijden allerlei emoties om voorrang op een zomerse avond in augustus 2019. En dat heeft alles te maken met de première van de film ‘Diego Maradona’.

In de film van regisseur Asif Kapadia zien we de opkomst en ondergang van een voetbaltalent uit Argentinië. We zien Maradona jongleren in Villa Fiorito, een sloppenwijk ten zuiden van Buenos Aires. We zien zijn ogen stralen. Ogen vol levensvreugde en spelplezier. Een vrolijke, levenslustige jongen is hij dan. Diego Armando Maradona, geboren op 30 oktober 1960, had er als kind alle reden toe. De bal zorgde ervoor dat hij de armoede kon vergeten.

In het shirt van Napoli.Beeld EPA

Lange tijd leek zijn leven een jongensboek. Via Argentinos Juniors en een seizoen bij Boca Juniors werd Maradona in 1982 overgenomen door FC Barcelona. De Spaanse club betaalde het recordbedrag van één miljoen peseta’s voor hem.

Beenbreuk door keiharde tackle

De Catalanen laven zich elk weekend aan Maradona. De frêle Argentijn is klein (1 meter 65), snel en technisch vaardig. Spaanse verdedigers gebruiken soms harde middelen om hem af te stoppen. Bij een tackle van Andoni Goikoetxea, een nietsontziende verdediger van Athletic Bilbao, loopt de Argentijn zelfs een beenbreuk op. Dat is de druppel voor Maradona. Na het seizoen 1983/1984 maakt de middenvelder duidelijk dat hij weg wil uit Spanje.

En ja, dan neemt zijn carrière een beslissende wending. Ondanks aanbiedingen van diverse Europese topclubs vertrekt Maradona naar Napoli, een transfer die maar weinigen voor mogelijk hadden gehouden. Want hoe kan de armste stad in Italië zich nu de duurste voetballer ter wereld permitteren? Al snel duiken er verhalen op over de tussenkomst van de Camorra, de Napolitaanse maffia, die de transfer van Maradona gefinancierd zou hebben.

Hoe dan ook: de Napolitanen raken in extase bij het zien van Maradona. Als de Argentijn – witte sneakers, blauwe trainingsbroek en lichtblauw shirtje – voor het eerst zijn entree maakt in San Paolo, zit het stadion vol met 85.000 uitzinnige mensen. Voor de Napolitanen is Maradona een verlosser. Iemand die hoop geeft. Iemand die hen laat dromen van een beter leven. Omdat Maradona laat zien dat je kunt ontsnappen aan de armoede.

En Maradona is één van hen. Althans, zo voelt het. En Maradona zelf? Hij laat zich alle aandacht welgevallen. De volksjongen is een jongen van het volk geworden, en hij vindt het prima. De Napolitanen zingen hun kelen schor bij elke wedstrijd of festiviteit in de stad. “Oh Mamà, Mamà, Mamà, Ho visto Maradona!” (Oh Mama, Mama, Mama, ik heb Maradona gezien!). Het liedje echoot nog vaak door de smalle straten van Napels.

In Napels beleeft Maradona zijn grote doorbraak. De Argentijn leidt Napoli, tot dan toe een bescheiden club in Italië, in 1987 naar de eerste landstitel in de geschiedenis. In datzelfde seizoen wordt ook de Italiaanse beker gewonnen. De Napolitanen kunnen hun geluk niet op. Ze hebben een wereldkampioen in hun midden, want een jaar eerder, in de zomer van 1986, heeft Maradona zijn vaderland naar de WK-titel geleid. Een toernooi dat voor eeuwig is verbonden aan zijn doeltreffende handsbal in de kwartfinale tegen Engeland, door Maradona zelf omschreven als de ‘Hand van God’. De voetballiefhebber herinnert zich echter ook iets anders uit die wedstrijd: zijn weergaloze solo die bekroond werd met een treffer. Daar zagen we het genie in Maradona; pijlsnel, krachtig, gebalanceerd en dominant aan de bal. Het doelpunt zou later door de Fifa verkozen worden tot doelpunt van de eeuw.

Hooghouden op ‘Live is life’

Het talent in Maradona straalt in Zuid-Italië. De Argentijn schenkt de Napolitanen nog drie prijzen: de Uefa Cup in 1989 – met voor de halve Bayern München-Napoli zijn iconische warming-up op de klanken van het nummer ‘Live is life’, als hij voor het oog van de camera de bal minutenlang hooghoudt op de maat van de muziek – en een tweede landstitel en Italiaanse Super Cup in 1990.

In 2016 had Maradona een ontmoeting met paus Franciscus.Beeld AFP

De stad ligt aan zijn voeten. En dat is tegelijkertijd een probleem. Maradona wordt geleefd. Hij heeft geen moment rust. Zodra hij een stap buiten de deur zet, liggen de paparazzi-fotografen op de loer en wordt hij onder de voet gelopen door opdringerige journalisten en supporters. Iedereen wil iets van Maradona. Zie dan maar eens normaal te blijven. Langzaam glijdt Maradona af. Hij valt in de handen van de maffia, waar Maradona na elke wedstrijd dagenlang feest onder het genot van cocaïne, een middel dat hij al in Barcelona had ontdekt.

Vurige haat van de Napolitanen

Het keerpunt in zijn carrière wordt de zomer van 1990. Italië mag het WK organiseren en zinspeelt op een triomf in eigen land, terwijl Maradona titelverdediger is met Argentinië. Napoli, een stad van uitersten, wordt in tweeën verdeeld. Zeker als Italië het in de halve finale moet opnemen tegen Argentinië – nota bene in stadion San Paolo te Napels. Onvoorwaardelijke adoratie van de Italianen slaat om in vurige haat als Maradona zich ten koste van Italië plaatst voor de WK-finale tegen West-Duitsland. In de verloren eindstrijd wordt ‘Pluisje’ zelfs uitgefloten. Is dit het land dat hem zo lief heeft gehad? In 1992, na een schorsing vanwege cocaïnegebruik, vertrekt Maradona naar Sevilla.

Het blijkt een van de laatste stuiptrekkingen in zijn actieve carrière. Maradona keert daarna terug naar zijn vaderland, waar hij zal spelen bij Newell’s Old Boys en zijn jeugdliefde Boca Juniors, en hij neemt nog met het nationale elftal deel aan het WK van 1994, waar hij opnieuw wordt geschorst vanwege drugsgebruik. Maar het heilige voetbalvuur in hem is gedoofd.

Privéproblemen en drugsgebruik

Nadat hij zijn zijn actieve carrière heeft beëindigd, in 1997, probeert Maradona het als trainer. Dat leidt onder meer tot een job als bondscoach van het Argentijnse nationale team op het WK in Zuid-Afrika (2010). In de kwartfinale is Duitsland daar met 4-0 veel te sterk voor de Argentijnen.

Maradona stond ook bekend om zijn ongezonde levensstijl.Beeld Reuters

Maradona haalt steeds vaker de headlines met randzaken en privéproblemen, zoals overmatig drugsgebruik, hartproblemen, overgewicht en buitensporig alcoholgebruik. Hij lijkt te willen vluchten uit het leven, omdat een normaal bestaan niet mogelijk is voor hem. Zijn leven lijkt steeds vaker op de kroniek van een aangekondigde dood.

Die gedachte beklijft ook na het zien van de film Diego Maradona, op een zomerse avond in augustus 2019. Voetballiefhebbers hebben gulzig de kunsten van een jongen uit Argentinië tot zich genomen, ze hebben hem bewierookt, terwijl diezelfde jongen uit Argentinië de roem en weelde die daarmee gepaard ging niet aankon – tegengewerkt ook door het tijdsgewricht, waarin sporters nog de aanraakbare helden van het volk waren en nog niet door woordvoerders, zaakwaarnemers en beveiligers beschermde iconen.

Voyeurs van de sport

Tegenover de bewondering en euforie die Maradona ten deel vielen, staat dus ook een zekere boosheid en medelijden. Het voelt alsof voyeurs van de sport er mede verantwoordelijk voor zijn dat Maradona geen normaal leven mocht leiden, ook al gedijde hijzelf prima bij alle aandacht en genoten voetballiefhebbers volop van zijn kunsten. Je vraagt je af: had Maradona wel normaal kunnen blijven? Kon hij wel een gewone zoon, vader of echtgenoot zijn?

Na het winnen van de WK-finale in 1986.Beeld Reuters

Woensdagmiddag werd hij gegrepen door de hand van God. De Argentijn, die begin deze maand werd getroffen door een hersenbloeding, overleed in zijn huis in Tigre, een voorstad van Buenos Aires, aan de gevolgen van een hartstilstand.

In Argentinië is drie dagen van nationale rouw afgekondigd. Gary Lineker, icoon van het Engelse voetbal, schreef op Twitter: ‘Hopelijk vindt hij rust in de handen van God’.

Maradona was een fervent aanhanger van de Cubaanse leider Fidel Castro. Hier schudden de twee elkaar de hand op een foto uit 2013.Beeld AFP

Lees ook:

Een slim opgebouwd epos over een godenzoon

‘Diego Maradona’ is een meeslepend, epos-achtig portret over de opkomst en ondergang van de stervoetballer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden