InterviewTerugblik op het sportjaar 2021

Diede de Groot won alles, maar was doodop. ‘Ik wist niet of ik het mentaal zou halen’

Diede de Groot is de beste rolstoeltennisster ter wereld. Beeld Patrick Post
Diede de Groot is de beste rolstoeltennisster ter wereld.Beeld Patrick Post

Diede de Groot won alle grote wedstrijden in het rolstoeltennis. Maar het mooist vond ze dit jaar de overwinning op zichzelf.

Kick Hommes

Diede de Groot kan zich het moment nog herinneren. Het was iets na Roland Garros, halverwege juni. Op de tennisbaan was ze tot die tijd echt in vorm. Het niveau was hoog, ze speelde goed. Maar daarna voelde ze zich wat afglijden. Ja, er waren resultaten, het was ‘goed genoeg’, maar de overtuiging was er niet ‘per se’. “Toen werd het moeilijk. Ik had een kleine twijfel in mijn hoofd omdat ik niet wist of ik het mentaal zou halen.”

Rolstoeltennisster De Groot (25) won dit jaar de Australian Open, Roland Garros, Wimbledon, de Paralympische Spelen en de US Open. Een ‘golden slam’, het allerhoogste wat in het tennis te halen is. Maar daar is ze zelf niet eens het trotst op: dat is het feit dat ze het heeft volgehouden. Dat ze de druk weerstond die ze zichzelf oplegde, een druk die gevolgen had. “Ik was soms zo doodmoe, dat ik tussen trainingen in slaap viel omdat ik mijn ogen niet meer open kon houden.”

Praten met iemand die geen mening heeft

Het olympisch jaar kende genoeg topsporters die uitkwamen voor hun mentale vermoeidheid. Simone Biles, de beste turnster ter wereld, stapte uit de Spelen met mentale problemen. Tom Dumoulin kwam juist terug na een moeilijke tijd, met een emotionele zilveren medaille. Naomi Osaka stopte tijdelijk met tennis. En ook iemand als De Groot, die dus alles won wat ze kon winnen, had het zwaar. De Groot: “Druk is goed, maar de druk die ik mezelf in Tokio oplegde, moet wel afnemen.”

De Groot is altijd open geweest over de hulp die ze erbij krijgt. Daar begon ze mee vanwege de zenuwen die haar in haar eerste jaren parten speelden. Toen dat opgelost was, bleef ze met een psycholoog praten. “Gewoon, omdat het fijn is met iemand te praten die geen mening heeft.”

In haar sport helpt het haar om de gedachten te ordenen. “Wat zijn goede gedachten, wat zijn niet nodige gedachten. Winnen of verliezen is niet nodig. Links of rechts slaan is dat wel, en handig.”

Beschermd maar ook losgelaten

Het zijn deze gedachten die haar helpen, ook door 2021. Het is een ongekend jaar in haar carrière. Inmiddels is ze de hoofdrolspeler in een mondiale sport, al kan er, zo zegt ze, op het gebied van professionaliteit nog veel verbeteren. Een hele verandering voor de op 19 december 1996 geboren De Groot, die in Driebruggen opgroeit als verlegen en rustig meisje, onder de vleugels van twee grotere zussen. “Ik werd beschermd maar ook losgelaten, omdat er twee het al gedaan hadden.”

Ze is in haar jeugd al de sportiefste van de familie. Klimt in bomen en springt op trampolines, en fietst in haar late jeugd elke dag een uur naar school en terug. Ze laat zich niet afschrikken door haar beperking: ze wordt geboren met een verkleind rechterbeen en in haar rechterheup heeft ze geen kop en kom. De ‘twee loshangende botten’ zijn met plaatjes en schroeven aan elkaar gezet. Ze kan ongeveer tien minuten lopen voor het zeer doet. Winkels bezoeken gaat daarom nu vooral per step.

Al vroeg heeft ze door dat ze iets extra’s moest geven om erbij te horen. Volgens haar moeder maakte haar dat ‘geen piepert’. “Ik moest harder trappen of wat harder lopen om even hard te gaan. Ik moest overal meer energie in stoppen. Dan moet je niet piepen. Want het hoort erbij.”

Tennis als beroep

Eigenlijk wil ze na haar middelbare school toegepaste biologie studeren, al dan niet aangemoedigd door haar vader, die een ecologisch bedrijf heeft in zaden en soms de eetkamer binnenstapt met een kikker en daarna zijn dochters doceert welk soort pad het is. De Groot krijgt geen plek en besluit tot een tussenjaar, waar ze nog steeds in zit. Ze gaat tennissen en wordt er zo goed in dat ze het haar beroep maakt.

Haar vriendinnen hebben haar nooit als iemand met een beperking gezien. Bij hen voelt ze zich thuis, kan ze ‘aarden’. Veel meer zegt ze er niet over. Bewust. “Ik wil dat liever gescheiden houden. Daar kan ik Diede de mens zijn, en niet de topsporter. Daar hou ik ze buiten. Er moet ook een verschil zijn, anders komt de sport te dichtbij. Een topsporter trekt bekijks en je kan niet zomaar een vereniging binnenlopen en chagrijnig zijn. Dat kan bij hen of mijn familie wel. Net zoals ik daar extra blij kan zijn.”

Foute plaatjes van een leven

Het is ook de reden dat ze niets van haar privéleven deelt op sociale media. Daar, op Instagram bijvoorbeeld, is het een ‘gekke wereld’, waar alles draait om goed nieuws. “Ik denk dat er heel foute plaatjes worden gecreëerd van een leven, dat juist niet altijd even leuk is.”

Want ook voor De Groot was de route naar paralympisch goud, haar grote doel, niet eenvoudig. Een paar dagen voor ze afreist, rijdt ze in een training met haar hoofd vooruit tegen een muur aan. Ze heeft dagen hoofdpijn. En twijfelt. Ze is nog nooit tegen een deur gereden, waarom nu wel? Een paar dagen later breekt bovendien haar rolstoel doormidden. De buurman, een lasser, biedt op het laatste moment hulp. “Ik heb in Tokio elke avond en elke ochtend tegen mezelf gezegd dat het die dag klaar kon zijn. Het werd lastig. Er waren veel ogen op mij gericht, ik wilde het zelf goed doen. Het is wat dat betreft een heel bijzonder toernooi geweest.”

Tot aan de finale komen haar tegenstanders niet bij haar in de buurt. In de strijd om goud, tegen Yui Kamiji uit thuisland Japan en tevens haar grootste concurrente, staat ze met 6-3, 5-1 voor. Matchpoint na matchpoint krijgt ze. “Ik ben geen zweter, maar na dat eerste punt brak het me uit. Ik besefte dat het toch meer met me deed dan ik dacht.”

Nachten van twaalf uur en toch doodmoe

Uiteindelijk wint ze de tweede set met 7-6. De last die van haar af valt, is enorm. “Ik heb me blind gestaard op het proces. Ik kon nachten van twaalf uur maken en toch doodmoe wakker worden omdat ik gelijk dacht aan de training. Als die niet goed is, dan heb ik dit en dit en dit niet. Dat is heel vermoeiend geweest, waar ik niet onderuit kwam. Het lijkt altijd zo simpel: Diede wint wel weer. Maar echt niet. Ik weet hoeveel moeite, trainen en energie het heeft gekost om telkens dat niveau te hebben.”

Na de Spelen vliegt ze in een keer door naar New York. Op de US Open probeert ze vooral lekker te spelen. Het lukt, maar in de finale roept de speaker vijf keer dat ze de golden slam kan winnen. Ook die wedstrijd wint ze. De golden slam is een feit. Alleen Steffi Graf lukte dat eerder. Een huldiging in haar huidige woonplaats Oudewater is het gevolg, en van de tennisfederatie ITF krijgt ze een gouden armband.

Met haar prestaties trekt ze de sport naar een hoger niveau. Ze heeft uitstraling, wat wordt opgepikt door Nike. Ze is een van de topsporters in de beroemde Just-do-it-campagne. Haar beeltenis prijkte niet alleen groot op Hoog Catharijne in Utrecht, maar over de wereld. Bovendien wil ze haar stem laten horen over noodzakelijke veranderingen in de tenniswereld. Ze veert op als ze het heeft over haar ontmoeting met tennisgrootheid Billie Jean King, die haar aanspoorde nu actie te ondernemen en daarbij hulp aanbood. “Ze zei dat atleten vaak te laat actie ondernemen, als ze al gestopt zijn. Terwijl je tijdens je carrière weet wat er speelt.”

Door tennis een stuk zelfverzekerder

Ze wil een stem laten horen voor rolstoelatleten en tennissers met een beperking. “Ik denk dat ik door tennis een stuk zelfverzekerder ben door iets te vinden wat ik leuk vind en waar ik goed in ben. En als topsporter en zeker als je een hoofdrol hebt, vind ik dat je jezelf moet laten horen. Ik wil ook echt dat mensen gaan tennissen. Als je dat idee niet hebt, dan ben je misschien ook niet topsportminded.”

Zelf wil ze door naar de Spelen van Parijs in 2024, omdat ze nog steeds denkt dat ze beter kan worden. De gouden medaille van Tokio zag ze bij de uitreiking pas voor het eerst. Ze had bewust niet gekeken hoe die eruit zou zien. Het is de mooiste medaille ooit. “Het patroon is mooi, de kleur is bijzonder. Ik zie ze slechts af en toe, zodat ze speciaal blijven. Ik wil ze niet ruilen, en als ik naar het jaar kijk, ben ik ook heel trots dat ik de overwinning op mezelf heb behaald.”

Lees ook:

Hoe Sifan Hassan een feministisch rolmodel werd. ‘Ze wil bewijzen dat vrouwen veel meer in hun mars hebben’

De missie van Sifan Hassan is geslaagd, en niet alleen omdat ze twee gouden en een bronzen medaille heeft gewonnen op de Spelen in Tokio dit jaar. ‘Zij wil bewijzen, voor zichzelf en de wereld, waar vrouwelijke atleten toe in staat zijn.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden