Atletiek

Deelnemers aan de marathon van Amsterdam moeten voorlopig blijven kiezen: je bent man of vrouw

Deelnemers na afloop van de Amsterdam Marathon in 2021.  Beeld Evert Elzinga, ANP
Deelnemers na afloop van de Amsterdam Marathon in 2021.Beeld Evert Elzinga, ANP

In de marathonwereld woedt sinds kort een discussie over non-binaire atleten. Kan sport een voorloper zijn op het gebied van inclusie of wringt het met een eerlijk speelveld? Zondag is de wedstrijd in Amsterdam, met op papier alleen mannen of vrouwen aan de start.

Esther Scholten

Het zou bij Amsterdam passen om voorop te lopen, erkent René Wit, directeur van de marathon in die stad. Zondag is de 46ste editie van de loopwedstrijd. “Gelijke rechten, zijn wie je wil zijn; dat past bij ons.” Toch komt er voorlopig geen derde geslachtsoptie voor deelnemers. De genderfluïde tijd van dit moment stelt de sportwereld voor nieuwe vraagstukken.

“Een wedstrijd moet een gelijk speelveld hebben”, verklaart Wit de beslissing om atleten niet de mogelijkheid te bieden zich als non-binaire personen te laten registreren. “Hoe zuiver wordt de wedstrijd dan? In hormoonspiegels en in sterkte? Is de ene atleet te vergelijken met de andere? Hoe stel je de regels op? Ik denk dat we nog een lange weg te gaan hebben.”

Londen en Boston voeren in 2023 een non-binaire categorie in

Voor de duidelijkheid: het evenement in Amsterdam is voor inclusie. Komend weekend nemen 46.000 mensen met 130 verschillende nationaliteiten deel. Wit is er dus niet op tegen, maar wil een eventuele beleidswijziging weloverwogen doorvoeren. “Het is belangrijk om plussen en minnen te wegen, om te weten waar we ‘ja’ op zouden zeggen. Tot een week of vijf geleden hadden we nog niet over dit onderwerp nagedacht. Het is actueel geworden door Londen en Boston.”

Bij die internationaal hoog aangeschreven marathons kunnen hardlopers voor de editie van 2023 naast vrouw of man ook het vakje non-binair invullen. Dat geldt overigens niet voor de topatleten. Hun wedstrijd valt, net als bij Amsterdam, onder wereldatletiekfederatie World Athletics en die staat dat momenteel niet toe.

Hugh Brasher, directeur van Londen, noemt de mogelijkheid voor recreanten een stap voorwaarts. “Veranderingen als deze tonen onze toewijding om van de marathon een evenement voor iedereen te maken.” De kwalificatienormen in Boston (die zijn er daar ook voor recreanten) zijn voor non-binairen voorlopig hetzelfde als voor het vrouwenveld, bij gebrek aan historische tijden van non-binaire atleten. “Het eerste jaar zien we vooral als een kans om samen te leren”, meldt de organisatie.

Volgens Valentijn Trouw, die als manager van Global Sports Communication het atletenveld voor Amsterdam samenstelt, zijn de grote stadsmarathons wakker geworden. “Die krijgen nu de eerste vragen over dit onderwerp. In de baanatletiek begon dat een aantal jaar geleden al. In de duursporten speelde het minder dan in de explosievere sporten.”

World Athletics heeft regels met betrekking tot de toegestane testosteronniveaus voor de afstanden tussen 400 meter en de Engelse mijl (iets meer dan 1600 meter). Meervoudig olympisch kampioene Caster Semenya mag daarom niet langer op de door haar geliefde 800 meter meedoen bij de vrouwen. Haar lichaam kent van nature behalve vrouwelijke ook mannelijke kenmerken.

Verschillende ethische discussies spelen door elkaar

Zij is overigens niet non-binair, want ze voelt zich vrouw. Zo lopen verschillende ethische discussies in de sport rond geslachtsgrenzen door elkaar heen. Ook het vraagstuk rond transgenders raakt hieraan.

Jos Hermens, oprichter en directeur van Global Sports Communication, vindt aan de ene kant dat we open moeten staan ‘voor vernieuwingen en hoe we naar onszelf als mensheid kijken’. “Maar we hebben de andere kant ook in onze sport gezien: dames met een normaal testosterongehalte die heel hard trainen en kansloos zijn tegen halve jongens, met alle respect natuurlijk. Dat moet je ook meewegen: anders kun je net zo goed iedere indeling opheffen en allemaal tegen elkaar lopen.”

Richard Douma, een van de kanshebbers op de nationale titel zondag, vindt dat gerespecteerd moet worden hoe iemand zich voelt. “Tegelijkertijd is dat voor de topsport moeilijk. Topsport is de keiharde realiteit: het is man of vrouw, en dat is het. Voor de recreanten zou ik het prima vinden.”

Maar ook daar wordt met ranglijsten gewerkt, zegt Wit. “Komt er dan een andere uitslag? De inschrijving voor volgend jaar begint binnenkort. Het is natuurlijk makkelijk om op het formulier een derde geslachtsoptie toe te voegen, maar dat moet je als organisatie ook uitdragen en vertegenwoordigen. Zover zijn we in 2023 nog niet.”

Lees ook:

Voor Semenya voelt mee mogen doen al als een zegen

Voor het eerst sinds 2017 heeft Caster Semenya weer meegedaan aan de WK atletiek. Maar niet op haar favoriete afstand. Daarvoor is ze volgens de reglementen niet vrouw genoeg. Haar deelname herinnert de sportwereld aan een pijnlijk dilemma.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden